Sınıf öğretmeni adaylarının yapay zekâ okuryazarlık düzeylerinin geliştirilmesine yönelik bir eylem araştırması
An action research study aimed at i̇mproving the articial i̇ntelligence literacy levels of primary school teacher candidates
- Tez No: 979102
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA YUNUS ERYAMAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, sınıf öğretmeni adaylarının yapay zekâ okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi ve bu düzeyleri geliştirmeye yönelik kuramsal temellerin ortaya konmasını amaçlamıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden Eylem araştırması desenine dayalı olarak gerçekleştirilen çalışmada, Marmara bölgesindeki bir devlet üniversitesinde öğrenim gören 14 sınıf öğretmeni adayı ile toplam 12 saatlik eğitim, 6 oturum şeklinde her biri 2 saat süren uygulamalarla gerçekleştirilmiş olup. öğretmen adaylarıyla yapılan ön görüşme, son görüşme, üretilen içerikler ve eylem günlükleri bu araştırmanın verilerini oluşturmuştur. Verilerin analizi MAXQDA 24 programında; içerik analizi ile yapılmış olup, ulaşılan bulgularda öğretmen adaylarının yapay zekâ teknolojilerine yönelik tutumlarının genel olarak olumlu olduğunu; ancak bilgi, beceri ve etik farkındalık düzeylerinde önemli eksiklikler bulunduğunu göstermiştir. Özellikle sınıf öğretmenliği bağlamında bu eksikliklerin, pedagojik entegrasyon süreçlerini olumsuz etkilediği anlaşılmıştır. Ayrıca yapay zekânın etik kullanımı, algoritmik önyargı ve veri güvenliği gibi konularda öğretmen adaylarının bilgi eksiklikleri olduğu görülmüştür. Araştırma sonucunda, öğretmen eğitimi programlarında yapay zekâ okuryazarlığına yönelik yapılandırılmış, uygulamalı ve etik temelli içeriklere ihtiyaç duyulduğu belirlenmiştir. Bu doğrultuda geliştirilecek eğitim modüllerinin, öğretmen adaylarının teknolojiyi pedagojik amaçlarla bütüncül bir şekilde kullanmalarına katkı sağlayacağı ve dijital çağa daha hazırlıklı bireyler olarak yetişmelerine olanak tanıyacağı, 21.yy öğretici becerilerine sahip olmaları noktasında daha donanımlı bireyler olmalarını sağlayacağı öngörülmektedir.
Özet (Çeviri)
This qualitative action research aimed to investigate the artificial intelligence (AI) literacy levels of prospective primary school teachers and identify theoretical foundations for their development. The study employed an action research design and implemented a 12-hour (six-session) action program involving 14 teacher candidates from a state university in the Marmara region. Data was collected through pre-interviews, post-interviews, generated content, and action diaries. Content analysis was performed using the MAXQDA 24 program. Findings revealed that while pre-service teachers held generally positive attitudes toward AI technologies , they exhibited significant deficiencies in their knowledge, skills, and ethical awareness levels. These shortcomings were found to negatively impact pedagogical integration processes, particularly within the context of classroom teaching. Furthermore, participants demonstrated a lack of knowledge regarding the ethical use of AI, algorithmic bias, and data security. The research concludes that teacher education programs require structured, applied, and ethics-based content for artificial intelligence literacy. It is anticipated that developing such training modules will contribute to pre-service teachers' ability to integrate technology holistically for pedagogical purposes, fostering their development as well-equipped professionals possessing 21st-century teaching qualities and preparing them for the digital age.
Benzer Tezler
- Özel eğitim öğretmen adaylarının öğrenme çeviklikleri ile yapay zekâ okuryazarlıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between learning agility and artificial intelligence literacy of candidates special education teachers
NİHAT KAVAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERDAR SÖNMEZ
- Öğretmenlerin yapay zeka farkındalık düzeylerinin incelenmesi ve eğitim-öğretimde yapay zeka kullanımına ilişkin hizmet içi eğitim: Bir program tasarısı önerisi
An examination of teachers' artificial intelligence awareness levels and an in-service training curriculum on the use of artificial intelligence in education: A curriculum design proposal
ADEM ÖZALTIĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ YAKAR
- Sınıf öğretmeni adaylarının yapay zekâ okuryazarlık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
An investigation of pre-service primary school teachers' artificial intelligence literacy levels in terms of various variables
UĞUR DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ CELALETTİN ÇELEBİ
- Türk dili ve edebiyatı öğretmeni adaylarının 21. yüzyıl dijital okuryazarlık ve yapay zeka farkındalık düzeylerinin incelenmesi
Examination of the digital literacy and artificial intelligence awareness levels of Turkish language and literature teacher candidates
RABİA YAĞMUR ATAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Türk Dili ve EdebiyatıAtatürk ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİT DURSUNOĞLU
- Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının yapay zekâ okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi
Determining the artificial intelligence literacy levels of social studies teacher candidates
RÜMEYSA ZEYNEP DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RECEP DÜNDAR