Türk dili ve edebiyatı öğretmeni adaylarının 21. yüzyıl dijital okuryazarlık ve yapay zeka farkındalık düzeylerinin incelenmesi
Examination of the digital literacy and artificial intelligence awareness levels of Turkish language and literature teacher candidates
- Tez No: 1017364
- Danışmanlar: PROF. DR. HALİT DURSUNOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmanın amacı, Türk dili ve edebiyatı öğretmeni adaylarının dijital okuryazarlık ile yapay zekâ farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Ayrıca bu iki değişkenin cinsiyet, sınıf düzeyi ve günlük internet kullanım süresi gibi demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığı araştırma kapsamında ele alınmıştır. Yöntem: Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunu 2025–2026 akademik yılında Atatürk Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği programında öğrenim gören 141 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Veriler, Üstündağ vd. (2017) tarafından Türkçeye uyarlanan“Dijital Okuryazarlık Ölçeği”ile Çelebi vd. (2023) tarafından geliştirilen“Yapay Zekâ Okuryazarlığı Ölçeği”aracılığıyla toplanmış; verilerin analizinde SPSS 25 paket programı kullanılmıştır. Bulgular: Araştırma bulgularına göre dijital okuryazarlık ile yapay zekâ farkındalık düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Cinsiyet ve günlük internet kullanım süresine göre her iki değişkende de anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Dijital okuryazarlık düzeylerinin sınıf düzeyine göre anlamlı biçimde farklılaştığı belirlenirken, yapay zekâ farkındalık düzeylerinin sınıf düzeyine göre anlamlı bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Sonuç: Araştırma sonucunda, Türk dili ve edebiyatı öğretmeni adaylarının dijital okuryazarlık düzeylerinin orta, yapay zekâ farkındalık düzeylerinin ise yüksek olduğu belirlenmiştir. Dijital okuryazarlık düzeyi yalnızca sınıf düzeyine göre anlamlı farklılık gösterirken, cinsiyet, öğretim türü ve günlük internet kullanım süresine göre anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Yapay zekâ farkındalık düzeyinin ise cinsiyet, öğretim türü, sınıf düzeyi ve günlük internet kullanım süresine göre anlamlı biçimde farklılaşmadığı belirlenmiştir. Ayrıca dijital okuryazarlık ile yapay zekâ farkındalık düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır.
Özet (Çeviri)
Purpose: The purpose of this study is to examine the relationship between the digital literacy and artificial intelligence (AI) awareness levels of Turkish Language and Literature teacher candidates. Additionally, the study investigates whether these two variables differ according to demographic factors such as gender, grade level, and daily internet usage time. Method: The research was conducted using a quantitative research approach based on the relational survey model. The study group consisted of 141 teacher candidates enrolled in the Turkish Language and Literature Teaching Program at Atatürk University during the 2026 academic year. Data were collected using the“Digital Literacy Scale,”adapted into Turkish by Üstündağ et al. (2017), and the“Artificial Intelligence Literacy Scale,”developed by Çelebi et al. (2023). The data were analyzed using SPSS 25 software. Findings: The findings revealed that there was no statistically significant relationship between digital literacy and AI awareness levels. No significant differences were found in either variable based on gender or daily internet usage time. While digital literacy levels differed significantly according to grade level, AI awareness levels did not show a significant difference across grade levels. Conclusion: The findings of the study revealed that Turkish language and literature teacher candidates had moderate levels of digital literacy and high levels of artificial intelligence awareness. While digital literacy differed significantly according to grade level, no significant differences were found with respect to gender, type of education, or daily internet usage. Artificial intelligence awareness did not differ significantly according to gender, type of education, grade level, or daily internet usage. Furthermore, no statistically significant relationship was found between digital literacy and artificial intelligence awareness.
Benzer Tezler
- Antakya tarihi ticaret merkezi mekansal yapı değişim ve gelişim sürecinin kent ticaret merkezi planlamasına etkinliği
The Effectiveness of spatial structural chance and development period of the historical trade center of Antakya in the urban trade planning
NEVİN TURGUT
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NURCAN UYDAŞ
- Halvetiyyenin Şa'baniyye kolu ve Şa'ban-ı Veli
Başlık çevirisi yok
L. NİHAL YAZAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiYRD. DOÇ. DR. ABDÜLKERİM ABDÜLKADİROĞLU
- Taşlıcalı Yahya Bey Divanında sevgili ve sevgiliye ait fiziki unsurlar
Başlık çevirisi yok
YAVUZ DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDURRAHMAN GÜZEL
- Polatlı Kerç ve Çongar Tatar ağızları
Başlık çevirisi yok
ZÜHAL YÜKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. AHMET BİCAN ERCİLASUN
- Helisel yayların statik karakteristiklerini ölçme ve kontrol etme cihazının tasarımı ve imalatı
Design and manufacture of a device measuringand controlling the static characteristics of helical springs
MUAMMER MUSULLUOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Makine MühendisliğiGazi ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FEVZİ ERCAN