Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde yapay zekâ kullanımıyla ilgili öğretici ve öğrenci görüşleri
Instructor and student views on the use of artificial intelligence in teaching Turkish as a foreign language
- Tez No: 975375
- Danışmanlar: PROF. DR. NURŞAT BİÇER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Dil öğretimi, Türkçe eğitimi, Yabancı dil eğitimi, Yabancı dil öğretimi, Yapay sinir ağları, Yapay zeka, Language teaching, Turkish education, Foreign language education, Foreign language teaching, Artificial neural networks, Artificial intelligence
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Amasya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, Türkçeyi yabancı dil olarak öğreten ve öğrenen bireylerin yapay zekâya ilişkin görüşlerini ortaya koymak ve bu doğrultuda yapay zekâ teknolojilerinin Türkçe öğretimine yansımalarını incelemektir. Elde edilen bulguların, alana yönelik yenilikçi ve işlevsel yaklaşımların geliştirilmesine zemin oluşturması hedeflenmektedir. Çalışma, nitel araştırma desenlerinden fenomenolojik desende yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubu, kolay ulaşılabilir durum örneklemesiyle belirlenmiştir. Çalışmaya Türkiye'nin farklı bölgelerinde yabancılara Türkçe öğretimi alanında çalışan 15 öğretici ve Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen 14 öğrenci dahil edilmiştir. Veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Görüşmeler Zoom platformu üzerinden yüz yüz yapılıp elde edilen veriler, içerik analizi yöntemi ve MAXQDA 2024 programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda yapay zekâ kullanan ve kullanmayan öğreticilerin olduğu görülmüştür. Kullanmayan öğreticilerin yapay zekâ hakkında bilgi sahibi olmadıkları, nasıl ve niçin kullanılacağını bilmedikleri, ön yargılı oldukları ve koşulların elverişli olmaması nedeniyle kullanmadıkları anlaşılmıştır. Bilgi sahibi olmayan öğreticilerin eğitim verildiği takdirde kullanmaya istekli oldukları görülmüştür. Kullanan öğreticilerin ise yapay zekâyı derse hazırlık aşamasında, materyal ve soru üretmede, ders etkinliklerinde, süreç odaklı ölçmede ve ders dışında öğrenciye pratik yaptırmak için kullandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Öğreticilerden yapay zekâyı mesleki açıdan tehdit olarak görenler olduğu gibi yalnızca yardımcı bir araç olarak gören, öğreticinin yerini alamayacağını düşünenler de vardır. Bu durum, öğreticilerin yapay zekâyı algılama biçimleriyle bağdaştırılmıştır. Yapay zekânın avantaj ve dezavantajlarının olduğu, dil öğretimi ve Türkçe öğretimi için henüz yeterli olmadığı, eksikleri giderildiği takdirde yabancılara Türkçe eğitimi için çok faydalı bir gereklilik olacağı sonucuna ulaşılmıştır. Öğrenci sonuçlarına bakıldığında ise öğrencilerin yapay zekâyı insanlara yardım eden bir teknoloji olarak gördüğü, bazı öğrencilerin ise yapay zekâ hakkında herhangi bir fikre sahip olmadığı anlaşılmıştır. Öğrenciler, yapay zekâyı kullanmayan öğreticiler için tecrübe sahibi olmadıklarını ve yapay zekânın Türkçe öğretimi için yeterli olmadığını ifade etmişlerdir. Yapay zekânın avantaj ve dezavantajlarını dile getiren öğrenciler, öğreticileri bazı yönlerden yapay zekâdan üstün bulmuşlardır. Çeşitli alanlarda yapay zekâdan yararlanan öğrencilerin çoğunluğu Türkçeyi öğreticiden öğrenmeyi tercih ederken yardımcı unsur olarak yapay zekânın Türkçe öğretimi için faydalı olacağını belirtmiştir. Araştırmadan elde edilen verilerin, uygulamalara çıktı sağlaması ve yapılacak yeni çalışmalara kaynaklık etmesi beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to reveal the views of both instructors and learners of Turkish as a foreign language regarding artificial intelligence and to examine the reflections of artificial intelligence technologies on Turkish language teaching. The findings are expected to provide a basis for the development of innovative and functional approaches in the field. The study was conducted using the phenomenology design, one of the qualitative research designs. The study group was determined through easily accessible case sampling. The study included 15 instructors working in the field of teaching Turkish to foreigners in different regions of Turkey and 14 students learning Turkish as a foreign language. The data were collected using a semi-structured interview form developed by the researchers. The interviews were conducted face-to-face via the Zoom platform, and the obtained data were analyzed using the content analysis method and the MAXQDA 2024 software. As a result of the study, it was observed that there were instructors who used and did not use artificial intelligence. It was found that instructors who did not use it lacked knowledge about artificial intelligence, did not know how and why to use it, were biased, and did not use it due to unfavorable conditions. It was seen that instructors who lacked knowledge were willing to use it if training was provided. It was concluded that instructors who used artificial intelligence employed it in lesson preparation, material and question generation, lesson activities, process-oriented assessment, and for student practice outside the classroom. Among the instructors, there were those who saw artificial intelligence as a professional threat, as well as those who considered it merely an auxiliary tool and believed it could not replace the instructor. This situation was associated with the instructors' perceptions of artificial intelligence. It was concluded that while artificial intelligence has advantages and disadvantages and is not yet sufficient for language teaching and Turkish language teaching, it would be a very useful necessity for teaching Turkish to foreigners if its deficiencies were addressed. Regarding the student results, it was understood that students viewed artificial intelligence as a technology that assists people, while some students had no opinion about artificial intelligence. The students stated that instructors who did not use artificial intelligence lacked experience and that artificial intelligence was not sufficient for teaching Turkish. The students who mentioned the advantages and disadvantages of artificial intelligence considered instructors to be superior to artificial intelligence in some aspects. Although many students benefited from artificial intelligence in various fields, the majority preferred to learn Turkish from an instructor and stated that artificial intelligence would be beneficial as a supplementary element in teaching Turkish. The data obtained from the study are expected to serve as a resource for instructors and future studies.
Benzer Tezler
- Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde yapay zekâ kullanımıyla ilgili öğrenci görüşleri
Student' opinions on the use of artificial intelligence in teaching Turkish as a foreign language
BENGİSU TURGUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TALAT AYTAN
- Yabancı dil olarak Türkçenin öğretiminde yapay zekâ kullanımına ilişkin öğretmen görüşleri
Teacher opinions on the use of artificial intelligence in teaching Turkish as a foreign language
FURKAN YAVŞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YUSUF METE ELKIRAN
- Текст тапшырмаларын баалоо моделин иштеп чыгуу
Metin ödevlerin değerlendirme modelinin geliştirilmesi
IRISKÜL SAPARALİEVA
Yüksek Lisans
Kırgızca
2022
Doğu Dilleri ve EdebiyatıKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiDOÇ. DR. RİTA İSMAİLOVA
- Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde sözlü etkileşim ve üretim sürecinin yapay zekâ uygulamalarıyla desteklenmesi
Supporting the oral interaction and production process with artificial intelligence applications in teaching Turkish as a foreign language
MUSTAFA TEKELİ
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YILMAZ YEŞİL
- Yapay zekaya yazdırılmış masalların yabancılara Türkçe öğretimi açısından değerlendirilmesi
An evaluation of fairy tales written by artificial intelligence in terms of teaching Turkish to foreigners
BÜŞRA KAPLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞABAN ÇOBANOĞLU