Yabancı dil olarak Türkçe öğreticilerinin yardımcı okuma kitabı tercihleri ve bunların dil öğretimindeki etkililiğine ilişkin görüşleri
Turkish as a foreign language teachers' preferences for supplementary reading books and their views on their effectiveness in language teaching
- Tez No: 970067
- Danışmanlar: PROF. DR. BİLGE BAĞCI AYRANCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Etkili bir yabancı dil öğretimi süreci, dört temel dil becerisinin işlevsel bir şekilde kazandırılmasını amaç edinmektedir. Söz konusu amaca yönelik olarak ders kitapları başta olmak üzere çok sayıda materyal kullanılmaktadır. Bu çerçevede ders kitaplarından sonra tercih edilen en önemli kaynaklardan birisinin yardımcı okuma kitapları olduğu söylenebilir. Yardımcı okuma kitapları, temel dil seviyeleri göz önünde bulundurularak hazırlanan ve ders kitaplarıyla sunulan temel yapıların bağlam içerisinde tekrar edilmesini sağlayan materyaller olarak bilinmektedir. Bu yönüyle söz konusu kaynakların değerlendirilmesi ve geliştirilmesi üzerine çalışmaların yürütülmesi kaçınılmaz hâle gelmektedir. Bu düşünceden hareketle bu araştırmada, yabancı dil olarak Türkçe öğreticileri tarafından yardımcı okuma materyali olarak hangi kitapların tercih edildiği ve bu kitapların dil öğretimindeki etkililikleri bakımından nasıl değerlendirildiğinin ortaya konarak incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda yabancı dil olarak Türkçe öğreticilerinin yardımcı materyal kapsamında hangi yardımcı okuma kitaplarını kullandığı ve bu kitapları dil öğretimi kapsamındaki hitap ettiği dil seviyesine uygunluk, kelime hazinesinin geliştirilmesini ve kültürel etkileşimi sağlamada yeterlilik ve metin sonu etkinliklerdeki yetkinlik gibi açılardan nasıl değerlendirdiğine dair çeşitli ölçütler oluşturulmuştur. Bu ölçütlerin yanında araştırmaya, görüşme yapılacak olan öğreticilerin kullandığı kitaplara yönelik sunacağı geliştirme önerilerinin alınmasını içeren bir boyut da eklenerek söz konusu kitaplara yönelik iyileştirme önerilerinin paylaşılmasına dair bir temel oluşturulmaya çalışılmıştır. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim (fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, yabancı dil olarak Türkçe öğretimi faaliyeti gerçekleştiren ve bu öğretim sırasında yardımcı okuma kitaplarını kullanan 20 öğretici oluşturmuştur. Araştırma verilerinin toplanmasında görüşme tekniğinin kullanılması tercih edilmiştir. Görüşme verilerinin elde edilmesinde ise veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Görüşme formundan elde edilen verilerin analizinde, betimsel analiz yöntemi kullanılarak içerik analizi gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın geçerlik ve güvenirliğinin sağlanabilmesi adına analiz esnasında MAXQDA 20 nitel veri analiz programı kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, öğreticilerin MEB PIKTES Yayınları, Türkiye Maarif Vakfı Yayınları ve Yunus Emre Enstitüsü Yediiklim Yayınları olmak üzere üç temel yayınevine ait yardımcı okuma kitaplarını kullanmayı tercih ettikleri belirlenmiştir. Söz konusu kitapların hitap ettikleri hedef seviyeye uygunluk durumuna ilişkin öğretici görüşleri incelendiğinde, MEB PIKTES Projesi yardımcı okuma kitaplarının hedef seviyeden daha temel bir seviyeye hitap edecek şekilde hazırlandığı; Yunus Emre Enstitüsü yardımcı okuma setleri ve Türkiye Maarif yardımcı okuma setlerinin ise hitap edilen dil seviyesinin daha üzerinde yapıları içerdiğine ilişkin fikir belirtildiği görülmektedir. Kitapların kelime hazinesinin geliştirilmesine katkı sunma düzeylerine ilişkin görüşler incelendiğinde, ilgili kitapların kelime hazinesinin geliştirilmesine büyük ölçüde katkı sunan kaynaklar olarak değerlendirildiği; yeni kelime hazinesinin miktar açısından azlığı-çokluğu ve sözlük bölümünün yer almaması açılarından eksik ve eleştiriye açık bazı yönlere sahip olduğu tespit edilmiştir. Kültürlerarası etkileşime katkı sunma düzeyi açısından değerlendirildiğinde belirtilen yardımcı okuma kitaplarının öğreticiler tarafından genel olarak farklı kültürleri kıyaslama imkânı sunma ve evrensel konulara yer verme gibi nitelikler açısından yeterli görüldüğü; Türk kültürü dışındaki farklı kültürlere yer verme hususunda ise çeşitli eksikliklerin ifade edildiği görülmektedir. Kitaplardaki metin sonu etkinliklerinin etkililik düzeyi üzerine belirtilen görüşler değerlendirildiğinde ise söz konusu etkinliklerin büyük oranla başarılı kabul edildiği ancak üst bilişsel seviyeye hitap etme, dil becerilerinin tümünü geliştirecek şekilde planlanma, canlandırma ve yaratıcılığa hitap eden etkinlikleri içerme gibi hususlar açısından eleştirildiği ifade edilebilmektedir. İfade edilen bu ölçütler dışında öğreticilerin kullandıkları yardımcı okuma kitaplarına ilişkin sunulan önerilerin tamamı değerlendirildiğinde ise söz konusu kitapların geneli için biçimsel/görsel boyut, içerik boyutu, kelime öğretimi boyutu, metin sonu etkinlik boyutu, kültürel etkileşim boyutu ve ek materyal kullanımı boyutu gibi kategorilerde çeşitli önerilerin sunulduğu görülmektedir. Bu kapsamda her bir yardımcı okuma kitabı serisinin amacını belirli bir seviyede ifa ettiği ancak bazı yönleriyle geliştirilmeye ihtiyaç duyduğunu belirtmenin mümkün olduğu sonucuna varılmıştır. Geliştirilmesi gerekli görülen bu noktalara ilişkin çeşitli öneriler sunulmuştur. İfade edilen kapsamda araştırmanın Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi süreçlerinde kullanılan yardımcı okuma kitaplarına dair mevcut durumu ortaya koyması bakımından alanyazına katkı sunacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
An effective foreign language teaching process aim to support the functional development of the four basic language skills. In pursuit of this goal, a variety of instructional materials are used, with textbooks serving as the primary tool. Among the additional resources that contribute to languge learning, supplementary readings books prepared in accordance with learners' proficiency levels hold a significant place. These materials help reinforce the core structures presented in textbooks by offering repeated exposure within meaningful contexts. In this respect, conducting studies on the evaluation and development of such resources has become essential. Based on this idea, the present study aims to identify which supplementary reading books are prefered by teachers of Turkish as a foreign language and to examine how these books are evaluated in terms of their effectiveness in language instruction. For this purpose, a set of criteria was established regarding which supplementary reading books are used by teachers of Turkish as a foreign language, and how they evaluate this books in terms of their appropriateness for the targeted language proficiency level, their adequacy in developing vocabulary, fostering cultural interaction, and the effectiveness of the post-reading activities. In addition to these criteria, the study also includes suggestions from the teachers regarding the improvement of the books they use, in order to provide a basis for sharing potential recommendations for enhancing these materials. In this study, one of the qualitative research methods, the phenomenology design, was utilized. The study group consisted of 20 teachers who were engaged in teaching Turkish as a foreign language and who employed supplementary reading books in their instruction. The interview technique was chosen as the means of data collection. A semi-structured interview form, developed by the researchers, was used as the data collection instrument for obtaining the interview data. The data derived from the interview form were analyzed through content analysis, carried out within the framework of descriptive analysis. In order to ensure the validity and reliability of the study, the qualitative data analysis software MAXQDA 20 was employed during the analysis process. The findings of the study revealed that the teachers preferred to use supplementary reading books published by tree main institutions: the Ministry of National Educaiton (MEB) PIKTES Publications, the Turkish Maarif Foundation Publications, and the Yunus Emre Institute Yediiklim Publications. When the teachers' views regarding the appropriateness of these books to the targeted proficiency levels were examined, it was observed that the MEB PIKTES supplementary reading books were prepared in a way that corresponded to a level lower than the intended target level, whereas the supplementary reading sets of the Yunus Emre Institute and the Turkish Maarif Foundation were considered to contain structures above the targeted language level. When the teachers' views on the contribution of the books to vocabulary development were examined, it was found that these books were largely evaluated as resources making a significant contribution to the enrichment of vocabulary. At the same time, they were identified as having certain shortcomings open to criticism, particularly regarding the limited or excessive quantity of newly introduced vocabulary and the absence of a glossary section. When evaluated in terms of their contribution to intercultural interaction, the supplementary reading books in question were generally considered by the teachers to be adequate in offering opportunities for comparing different cultures and in addressing universal themes; however, certain shortcomings were expressed with regard to the inclusion of cultures other than Turkish culture. With respect to the effectiveness of the post-reading activities in these books, the teachers' views indicated that such activities were largely regarded as successful, yet they were also criticized in terms of addressing higher-order cognitive skills, being designed to develop all language skills, and including activities that encourage role-play and creativity. In addition to the specified criteria, when the suggestions provided by the teachers regarding the supplementary reading books were examined as a whole, it was observed that recommendations were offered in categories such as formal and visual design, content, vocabulary teaching, post-reading activities, cultural interaction, and the use of additional materials. The findings indicated that while each series of supplementary reading books fulfills its purpose to some extent, there are aspects that require further improvement. Various suggestions were presented to address these areas. In this context, the study is expected to contribute to the literature by revealing the current state of supplementary readings books used in the teaching of Turkish as a foreign language.
Benzer Tezler
- Yabancılara Türkçe öğretiminde Ömer Seyfettin'in“Pembe İncili Kaftan”hikâyesinin B1 seviyesine uyarlama çalışması
Adaptation study of Omer Seyfettin's story of“Pembe İncili Kaftan”in teaching Turkish to foreigners to level B1
SEVCİHAN AHMET
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞABAN SAĞLIK
- Yabancılara Türkçe öğretiminde Sabahattin Ali'nin apartman ve Köpek isimli hikâyelerinin a1-a2 seviyesine uygun sadeleştirme çalışması
A study on simplification of stories named apartman and Köpek by Sabahattin Ali to a1-a2 levels in teaching Turkish to foreigners
ZEYNEP KAYMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. AKARTÜRK KARAHAN
- Yabancılar için Türkçe okuma kitaplarının okunabilirlik açısından incelenmesi
Analysing Turkish reading books for foreigners in terms of readability
CANSU KIŞLA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖKÇEN GÖÇEN ÖZDEMİREL
- Yabancı dil olarak Urdu dilinin öğretiminde kullanılan kitapların incelenmesi ve metinlerdeki kelime sıklığı: İsim ve sıfat kökenli kelimeler
A study of textbooks for teaching Urdu as a foreign language and word frequency in texts: Noun and adjective based words
ELİF ÖCALMIŞ
Doktora
Türkçe
2025
Doğu Dilleri ve EdebiyatıAnkara ÜniversitesiDoğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ASUMAN BELEN ÖZCAN
- Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin sessiz okumadaki durumlarının okur ve metin özellikleri bağlamında göz izleme tekniğiyle incelenmesi
Investigation of Turkish as a foreign language learners' silent reading based on reader and text characteristics using eye tracking technique
KÜRŞAT ARAMAK
Doktora
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET KARA