Yabancılar için Türkçe okuma kitaplarının okunabilirlik açısından incelenmesi
Analysing Turkish reading books for foreigners in terms of readability
- Tez No: 1010637
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÖKÇEN GÖÇEN ÖZDEMİREL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yabancılara Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yabancı dil öğretiminde temel materyal olarak kullanılan ders kitaplarının yanı sıra öğrenim sürecine yardımcı ve eğitimi destekleyici olarak hazırlanmış okuma kitapları mevcuttur. Hem öğretici hem de öğreniciler tarafından sıkça başvurulan eğitim materyallerinden olan yardımcı okuma kitaplarının dil seviyesi uygunluğu ve okunabilirliği önemlidir. Yabancı dil öğretiminde dile ait dil bilgisi, sözcük bilgisi, sesletim, yazım kuralları gibi unsurların öğretimi için kullanılacak metinlerin birtakım özelliklere sahip olması gerekmektedir. Bu özelliklerden biri olan okunabilirlik, metnin okuyucu tarafından zor ya da kolay anlaşılması olarak tanımlanır. Yabancı dil öğretiminde, okuma metinlerinin amaca uygun olarak kullanılabilmesi için okunabilirlik düzeylerinin hedeflenen dil seviyesine uygun olması önemli bir husustur. Yabancı dil öğrenicilerinin dil seviyeleri temel, orta, ileri olmak üzere farklıdır. Okuma kitaplarının bu seviyelere uygun olmaması, öğrenicilerin motivasyonunu düşürebilir veya öğrenmeyi zorlaştırabilir. Ayrıca okuma materyallerinin çok zor veya çok kolay olması, öğrenme sürecini olumsuz etkileyebilmektedir. Bu nedenle Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kullanılan yardımcı okuma kitaplarının etkinliğini artırmak ve öğrenme sürecini daha verimli hâle getirmek amacıyla okunabilirliklerinin incelenmesine ihtiyaç vardır. Alan yazını incelendiğinde Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi için hazırlanan A1, A2, B1, B2, C1 dil seviyelerindeki 17 kitabın okunabilirlik düzeylerinin tespitine yönelik çalışma yapılmadığı görülmüş ve bu okuma kitaplarının okunabilirlik düzeylerinin hesaplanması amaçlanmıştır. Yapılan çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmış, toplam 17 tane kitap incelenmiş veriler doküman analiziyle toplanmıştır. Toplanan veriler Ateşman (1997) ve Çetinkaya-Uzun (2010) formüllerine göre betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiş ve sonuçlar tablolar hâlinde verilmiştir. Araştırma sonucunda temel dil düzeyi okuma kitaplarının ortalama okunabilirlik düzeyi kolay ve bağımsız, orta ve ileri dil düzeyindeki kitapların ortalama okunabilirlik düzeyi kolay ve eğitsel okuma dil düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. Okuma kitaplarının okunabilirlik düzeylerinden hareketle yapılan kıyaslamada, dil seviyesi arttıkça okunabilirlik puanlarının düşmediği ve çoğunlukla birbirine yakın olduğu tespit edilmiştir. Başka bir ifadeyle, dil seviyesi arttıkça kitapların okunabilirlik düzeyinin zorluk derecesinde düzenli bir artış olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
In addition to textbooks, which are the primary materials used in foreign language instruction, there are also supplementary reading books designed to support and enhance the learning process. These supplementary books are frequently used by both teachers and learners, and their appropriateness in terms of language level and readability is of great importance. In foreign language teaching, texts used to convey elements such as grammar, vocabulary, pronunciation, and spelling must possess certain qualities. One such quality is readability, which refers to how easily a text can be understood by the reader. To ensure that reading materials serve their intended purpose effectively, their readability levels must align with the learners' language proficiency, which generally ranges from basic to intermediate and advanced. If reading materials are not suited to the learners' level, it may reduce motivation or hinder the learning process. Furthermore, texts that are either too simple or overly difficult can negatively impact progress. Therefore, evaluating the readability of supplementary reading books used in teaching Turkish as a foreign language is essential for increasing their effectiveness and supporting more efficient learning. A review of the literature reveals that no previous research has specifically focused on determining the readability levels of 17 reading books prepared for Turkish language learners at levels A1, A2, B1, B2, and C1. This study aimed to address that gap. Employing a qualitative case study design, the research examined 17 books, and data were collected through document analysis. The collected data were analyzed using the formulas developed by Ateşman (1997) and Çetinkaya-Uzun (2010), with results presented in descriptive tables. Findings indicated that books intended for basic language levels generally had readability levels classified as easy and independent, while those for intermediate and advanced learners were found to be easy and at an educational reading level. Interestingly, comparisons based on readability scores showed no consistent decline in readability as language levels increased, suggesting that the difficulty of texts did not rise proportionally with the learners' language level.
Benzer Tezler
- Yabancılara türkçe öğretimi ders kitaplarındaki okuma metinlerinin okunabilirlik açısından incelenmesi
A readability analysis of reading texts in Turkish as a foreign language textbooks
ZHAUDIR BOTABEKOVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MİNARA ALİYEVA ÇINAR
- Yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılan ders kitaplarındaki metinlerin okunabilirlik düzeyleri açısından incelenmesi
An examination of text in textbooks used for Turkish teaching as a foreign language in terms of readability levels
ESME ŞİMŞEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimGaziantep ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVİL HASIRCI
- Türkçe ders kitapları (3 ve 4. sınıf) ile Türkçe ve Türk kültürü ders kitaplarında (3 ve 4. seviye) yer alan metinlerin okunabilirlik açısından incelenmesi
An analysis of the texts in Turkish textbooks (3rd and 4th grade) and Turkish and Turkish culture textbooks (3rd and 4th level) in terms of readability
YUSUFHAN YOKUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FUNDA ÖRGE YAŞAR
- Yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılan okuma kitaplarının okunabilirlikleri
Readability of reading books used in teaching Turkish to foreigners
CEYDA YAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUHAMMET SANİ ADIGÜZEL
- Yabancı dil olarak Türkçe ve İngilizce öğretimi ders kitaplarının karşılaştırılması
Comparing the textbooks of teaching Turkish and English as a foreign language
DİLAN KALAYCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimKaradeniz Teknik ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERHAN DURUKAN