Çölyak hastalığında HLA-DQA1B1(*0501;*02) allel sıklığının ve genotip-fenotip ilişkisinin araştırılması
Investigation of the HLA-DQA1B1(*0501;*02) alleles frequency and the correlation between genotype and fenotype in celiac disease
- Tez No: 86455
- Danışmanlar: PROF. DR. TURGUT ULUTİN, PROF. DR. ASIM CENANİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Gastroenteroloji, Tıbbi Biyoloji, Gastroenterology, Medical Biology
- Anahtar Kelimeler: Fenotip, Gen sıklığı, HLA antijenleri, Çocuk hastalıkları, Çölyak hastalığı, Phenotype, Gene frequency, HLA antigens, Child diseases, Celiac disease
- Yıl: 1999
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Genetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
VI. ÖZET Çölyak hastalığında; HLA antijenlerinin rolünün araştırılması ile ilgili çalışmalar sonucunda, hastaların % 75-95' inin HLA-DQ (a*0501; 0*0201) heterodimerini kodlayan HLA-DQA1*0501 ve HLA-DQB1*0201 genlerine sahip oldukları bildirilmiş ve bu heterodimer hastalık için tanı göstergesi olarak kabul edilmiştir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye' deki çölyak hastaları ve kontrol grubunda, PCR-SSP yöntemi ile HLA-DQA1*0501 ve HLA-DQB1*02 allel sıklığının ve genotip-fenotip ilişkisinin araştırılmasıdır. İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Gastroenteroloji bilim dalında çölyak hastalığı tanısı ile izlenen ve yaş ortalaması 10.06 + 4.8 (2-25) yıl olan 18' i kız, 12' si erkek 30 çocuk hasta grubumuzu, 26' sı kız, 24' ü erkek 50 sağlıklı erişkin ise kontrol grubumuzu oluşturdu. PCR-SSP yöntemiyle 80 örneğin her birinde 21 adet HLA-DQA1 ve - DQB1 alleli tanımlandı. Sonuçların istatistiksel değerlendirilmesi Ki-kare ve Fisher'in kesin Ki-kare testi ile yapıldı. 61Hastalarımızın 25' inin (% 83.3) HLA-DQA1B1 (*0501;*02) haplotipine sahip oldukları saptandı. Kontrol grubu ile karşılaştırıldığında (% 20), bu haplotipi taşıma oranının anlamlı olarak fazla olduğu tespit edildi (p <1.1.0“8). HLA-DQA1 B1 (*0501 ;*02) allellerini taşımanın çölyak hastalığına hassasiyet oluşturmada relatif riski (RR )= 40 olarak bulundu. Hastalarımızın 5' inde bu alleller homozigot olarak bulunuyordu. Kontrol grubunda ise homozigotluk saptanmadı (p<0.001, RR= 10). HLA-DQA1B1 (*0501;*02) negatif olan diğer 5 hastada ise HLA- DQA1B1 (*03;*0302) haplotipinin olduğu gözlendi ve bu oran kontrol grubuna göre anlamlı olarak fazla idi (p <0.01). Çölyak hastalığına hassasiyet oluşturan ikinci bir haplotip olarak bilinen bu allellerin hasta grubumuzda relatif riski=2 idi. Çalışmamızda literatürdeki bazı çölyak hasta populasyonlarında bildirilen HLA-DQA1*0201; -DQB1*02 allellerinin hastalarımızın % 33.3'de bulunduğunu saptadık. Hasta grubundaki buhaplotipin sıklığı kontrol grubundan anlamlı olarak fazla idi (p <1.10”4). Bu allelleri taşımanın çölyak hastalığına yol açma riskinin 24.5 olduğu görüldü. HLA DQA1*0501 allelinin frekansı hasta grubunda % 50 kontrol grubunda ise % 28 oranında idi (p <0.001, RR= 2,5). HLA DQB1*02 alleli hasta grubunun 41'nde (% 68,2), kontrol grubunun ise 17' nde (% 17) mevcuttu (p <0.0001, RR= 15.2). Hastalarımızın 13'ünde (% 43,3) bu allel homozigot iken kontrol grubunun 2'sinde (% 2) homozigot idi. Bu allelin homozigotluğunun çölyak hastalığına hassasiyet oluşturma riskinin oldukça yüksek olduğu görüldü (p<0.0001,RR=18,3). 62Genotip fenotip ilişkisinin değerlendirilmesinde HLA DQA1B1 (*0501;*02) haplotipinin ve HLA-DQB1*02 allelinin homozigotluğu ile hastalığın başlama yaşı arasında ilişki arandı, ancak anlamlı bir ilişki bulunamadı (p>0.05). Araştırmamızın sonucunda çölyak hastalarının 25' inin HLA-DQA1B1 (*0501;*02),5' nin ise HLA-DQA1B1 (*03; *0302) haplotipine sahip olduklarını saptadık. HLA DQA1B1 (*0501;*02) haplotipinin ve HLA- DQB1*02 allelinin homozigotluğu hasta grubunda anlamlı oranda artmıştı. Ancak HLA DQA1B1 (*0501 ;*02) haplotipinin ve HLA-DQB1*02 allelinin homozigotluğu ile hastalığın başlama yaşı arasında bir ilişki bulamadık. 63
Özet (Çeviri)
VII. SUMMARY INVESTIGATION OF THE HLA-DQ A1B1 (*0501;*02) ALLELES FREQUENCY AND THE CORRELATION BETWEEN GENOTYPE AND FENOTYPE IN CELIAC DISEASE Genetic susceptibility to celiac disease is strongly associated with a particular HLA-DQ alpha beta heterodimer encoded by the HLA- DQA1*0501 and HLA-DQB 1*0201. Most of celiac patients (75-95%) carry genes encoding HLA-DQ (ct1*0501;p 1*0201) and this heterodimer a diagnostic marker for this disease. The aim of the present study was to investigate by a PCR-SSP method the prevalence of HLA-DQA1*0501 and HLA-DQB1*02 alleles and phenotype-genotype correlation in Turkish celiac patients and controls. Thirty patients (18 girls, 12 boys) a mean age of 10.06 + 4.8 (2-25) were all examined in the Division of Gastroenterology, Department of 64Pediatrics, Cerrahpaşa Faculty of Medicine, University of Istanbul. The control groups consisted of 50 (24 men, 26 women) healthy adults. Twenty-one different HLA-DQA1B1 alleles were identified by a PCR-SSP based method in 80 samples. The results was evaluated by Chi-square and Fisher's exact test. Genes encoding the HLA-DQ (a*0501 ;p*02) heterodimer were present in 25 (83 %) of the patients and only in 10 (20 %) controls. Statistically significant differences were found between celiac patients and controls (p< 1.10“8) and the relative risk (RR) of the presence of these alleles were found 40 in celiac patients. We found an excess of HLA- DQA1B1 (*0501;*02) homozigosity in the patients (p< 0.0001, RR= 10). The remaining five celiac patients which were negative for HLA-DQ (a*0501; p*02) carried HLA-DQ (a*03; p*0302) heterodimer. A significant increased frequency of celiac patients for the haplotype was present compared to the controls (p<0.01, RR: 2). In addition, a significant increment of HLA-DQA1B1 (*0201;*02) haplotype was found in celiac patients compared to controls (p <1.10”4, RR= 24.5). HLA-DQA1*0501 allele (50 % in patients versus 28 % in controls, p< 0.001, RR= 2,5) and -DQB1*02 ( 68.2 % versus 17, p O.0001, RR=15.2) show positive association with the disease. We found an excess of -DQB1*02 homozigosity in the patients (43.3 % in the patients versus 2 % in controls, p< 0.0001, RR= 18.2). 65No statistically significant difference was found between the homozigosity of HLA-DQA1B1 (*0501;*02) haplotype and the mean age of celiac disease onset (p> 0.05). On the other hand no statistically significant difference was found between a double dose of HLA-DQB1*02 allele and an earlier onset of disease. In conclusion, in our study of 30 Turkish celiac patients we observed that 25 (83 %) carried genes encoding the HLA-DQ(a*0501; p*02) heterodimer. Secondly, of the five remaining patients carried the HLA-DQ (a*03; p*0302) heterodimer. This study findings suggest that a double dose of HLA-DQB1*02 allele and HLA-DQA1B1(*0501;*02) haplotype increases susceptibility to celiac disease but not predispose a person to an earlier onset. 66
Benzer Tezler
- Çölyaklı Türk çocuklarında HLA doku tipi tayini
Başlık çevirisi yok
TÜLAY ERKAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1997
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜNGÖR T. TÜMAY
DOÇ. DR. TUFAN KUTLU
- Çölyak hastalığında ince barsak ve rektal mukozanın immünmorfometrik analizi
Immunomorphometric analysis of rectal and small intestinal mucosa in coeliac diease
ZARİFE KULOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2000
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF.DR. NURTEN GİRGİN
- Çocukluk dönemi çölyak hastalarında kemik mineral dansite değerleri ve glutensiz diyetin önemi
The Importance of gluten free diet and bone mineral density values in patients with celiac disease in childhood
AYHAN KALAYCI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1999
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURTEN GİRGİN
- Çocukluk çağı çölyak hastalığında nörolojik bozukluklar
Başlık çevirisi yok
DENİZ ÇAKIR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2000
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıEge ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF.DR. RAŞİT VURAL YAĞCI
- Çocuklarda çölyaki hastalığında antigliadin antikorlarının tanıdaki yeri
Başlık çevirisi yok
SEMRA SÖKÜCÜ