Gıda tedarik zincirinde bütünleşik bir ağ tasarımı ve optimizasyonu
An integrated network design and optimization in the food supply chain
- Tez No: 1021545
- Danışmanlar: PROF. DR. ŞULE ÖNSEL EKİCİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği, Industrial and Industrial Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Endüstri Mühendisliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, gıda tedarik zincirinde ağ tasarımı problemi, ekonomik, operasyonel, çevresel ve sosyal boyutları birlikte ele alan çok amaçlı bir optimizasyon yaklaşımı ile incelenmiştir. Çalışmanın temel amacı, farklı ürün gruplarının alternatif taşıma rotaları üzerinden varış noktalarına sevk edilmesi sürecinde maliyet, fire, zaman cezası, nüfus etkisi ve emisyon kriterlerini eş zamanlı olarak optimize eden bütünleşik bir karar destek modeli geliştirmektir. Model kapsamında altı ürün grubu, beş varış noktası ve yirmi dört alternatif taşıma rotasından oluşan çok katmanlı bir lojistik ağ yapısı ele alınmıştır. Talep, maliyet, kapasite, taşıma süresi ve fire oranı gibi parametreler literatüre dayalı veri seti kullanılarak belirlenmiş; çevresel etkiyi temsil eden emisyon parametreleri ve operasyonel performansı yansıtan zaman penceresi ceza yapısı modele entegre edilmiştir. Çalışmanın özgün yönlerinden biri olarak, lojistik faaliyetlerin sosyal etkisini temsil eden nüfus yoğunluğu parametresi, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) kullanılarak ArcGIS ortamında gerçekleştirilmiş mekânsal analizler ile elde edilmiş ve modele dahil edilmiştir. Geliştirilen model, çok amaçlı optimizasyon problemlerinin çözümünde yaygın olarak kullanılan leksikografik (preemptive) yöntem ve epsilon-kısıt yöntemi ile çözülmüştür. Leksikografik yaklaşım kapsamında farklı amaç fonksiyonu öncelik sıralarını temsil eden senaryolar oluşturulmuş ve her senaryo altında sistem performansı analiz edilmiştir. Epsilon-kısıt yöntemi ile ise Pareto etkin çözüm kümesi elde edilerek amaç fonksiyonları arasındaki ödünleşim ilişkileri detaylı olarak incelenmiştir. Elde edilen bulgular, maliyet minimizasyonu odaklı çözümlerin sosyal ve çevresel etkileri artırabildiğini; buna karşılık çevresel ve sosyal kriterlerin önceliklendirildiği çözümlerde maliyet ve operasyonel performansın olumsuz etkilenebildiğini göstermektedir. Bu durum, gıda tedarik zinciri ağ tasarımında çok amaçlı karar verme yaklaşımlarının gerekliliğini ortaya koymaktadır. Ayrıca senaryo sonuçları, rota seçimlerinin amaç fonksiyonu önceliklerine duyarlı olduğunu ve farklı sürdürülebilirlik hedeflerinin farklı lojistik ağ yapılarının oluşmasına neden olabildiğini göstermiştir. Sonuç olarak bu çalışma, gıda tedarik zinciri ağ tasarımına yönelik ekonomik, operasyonel, çevresel ve sosyal boyutları bütünleşik olarak ele alan bir model önererek literatüre katkı sağlamaktadır. Geliştirilen model, karar vericilere farklı öncelik yapılarına göre alternatif çözüm setleri sunarak sürdürülebilir ve gerçekçi lojistik planlama süreçlerinin oluşturulmasına imkân tanımaktadır.
Özet (Çeviri)
This study addresses the network design problem in the food supply chain using a multi-objective optimization approach that simultaneously considers economic, operational, environmental, and social dimensions. The main objective of the study is to develop an integrated decision support model that optimizes cost, waste, time penalty, population impact, and emissions in the distribution of different product groups through alternative transportation routes. The model is constructed on a multi-layered logistics network consisting of six product groups, five destination nodes, and twenty-four alternative transportation routes. Key parameters such as demand, transportation cost, capacity, travel time, and waste rates are derived from a literature-based dataset. In addition, emission parameters representing environmental impact and time window penalty structures reflecting operational performance are incorporated into the model. As a novel contribution of this study, the population impact parameter, representing the social dimension of logistics activities, is generated through spatial analysis conducted in a Geographic Information System (GIS) environment using ArcGIS and integrated into the optimization model. The proposed model is solved using two widely adopted multi-objective optimization methods: the lexicographic (preemptive) approach and the epsilon-constraint method. Under the lexicographic framework, multiple scenarios reflecting different priority structures of objective functions are analyzed. The epsilon-constraint method is employed to generate a Pareto-efficient solution set, enabling a detailed examination of trade-offs among the objectives. The findings indicate that solutions focused primarily on cost minimization may lead to increased social and environmental impacts, whereas prioritizing environmental and social objectives may adversely affect economic and operational performance. These results highlight the necessity of adopting multi-objective decision-making approaches in food supply chain network design. Furthermore, the scenario analyses demonstrate that route selection is highly sensitive to objective function priorities and that different sustainability objectives can lead to the emergence of distinct logistics network configurations. In conclusion, this study contributes to the literature by proposing an integrated multi-objective optimization model that simultaneously considers economic, operational, environmental, and social factors in food supply chain network design. The developed model provides decision-makers with alternative solution sets under different priority structures, supporting more sustainable and realistic logistics planning processes.
Benzer Tezler
- Otel işletmelerinde yiyecek ve içecek maliyet kontrolu
Başlık çevirisi yok
NÜKHET SALTOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
TurizmGazi ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği ve Otelcilik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELİM BEKÇİOĞLU
- Süt formüllerinin tüketim uygulamaları ve süt formüllerinin C vitamini içeriği ile pH değerleri
Başlık çevirisi yok
GÖNÜL VAROL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Besin Hijyeni ve Teknolojisiİstanbul ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TÜRKAN KUTLUAY
- İş kazaları: Genel değini ve üç örnek iş kolu incelemesi
Başlık çevirisi yok
SERPİL ERÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Manisa yöresinde domateste anlaşmalı tarım ve karşılaşılan sorunlar
Başlık çevirisi yok
OSMAN MURAT KOÇTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Gıda MühendisliğiEge ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METİN TALİM
- Değişik derim zamanı ve önsoğutmanın Bursa siyahı incir çeşidinin meyve kalitesi ve pazarlama süresi üzerine etkileri
Effects of haruest time and precooling on fruit quality and shelf-life of the fig variety“Bursa siyahı”
FÜSUN GÜRSEL ÇELİKEL