Beşeri sermaye ve teknolojik inovasyonun küreselleşen dünyada iktisadi büyümeye etkileri: G-20 ülkeleri örneği
The impact of human capital and technological innovation on economic growth in a globalized world: The case of G-20 countries
- Tez No: 1018076
- Danışmanlar: PROF. DR. EMİNE ARZU İMREN KARAOSMANOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Ekonometri, Economics, Econometrics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, küreselleşen dünya ekonomisinde beşeri sermaye ve teknolojik inovasyonun iktisadi büyüme üzerindeki etkilerini G20 ülkeleri örneğinde ampirik olarak analiz etmektedir. Günümüz ekonomilerinde büyüme olgusu yalnızca fiziksel sermaye birikimi, emek miktarı veya doğal kaynaklarla açıklanamayacak kadar çok boyutlu bir yapıya dönüşmektedir. Bilgi üretimi, eğitim düzeyi, sağlık göstergeleri, Ar-Ge faaliyetleri, teknolojik gelişme kapasitesi, dijitalleşme ve inovasyon süreçleri ülkelerin uzun dönemli büyüme performansını belirleyen temel unsurlar arasında yer almaktadır. Çalışmada G20 ülkelerinin seçilmesinin temel nedeni, bu ülke grubunun dünya ekonomisi içindeki belirleyici konumda olmasıdır. G20 ülkeleri küresel üretim, ticaret, yatırım, istihdam ve teknoloji dinamiklerinin şekillenmesinde önemli rol oynamaktadır. Araştırmanın teorik çerçevesi klasik büyüme yaklaşımları, neo-klasik büyüme teorisi ve içsel büyüme modelleri temelinde oluşturulmuştur. Klasik ve neo-klasik yaklaşımlar, büyüme sürecinde sermaye birikimi, emek ve teknolojik gelişmenin önemini vurgularken, içsel büyüme teorileri bilgi, beşeri sermaye, Ar-Ge ve inovasyonun ekonomik büyümenin içsel kaynakları olduğunu ileri sürmektedir. Çalışma modelinin temeli klasik büyüme teorileri, Solow büyüme modeli ve içsel büyüme teorileri çerçevesinde oluşturulmuştur. Ayrıca Schumpeter'in yaratıcı yıkım teorisi ile teknolojik inovasyonun ekonomik büyümedeki rolü de açıklanmaktadır. Literatürde yer alan teorik ve ampirik çalışmalar incelendiğinde, beşeri sermaye ve teknolojik inovasyonun uzun dönemli büyüme performansı üzerinde önemli etkiler yarattığı görülmektedir. Çalışmada ekonomik büyümeyi temsilen reel Gayri Safi Yurtiçi Hasıla değişkeni kullanılmıştır. Beşeri sermaye, eğitim, sağlık ve yaşam standardı boyutlarını birlikte içeren İnsani Gelişme Endeksi ile temsil edilmiştir. Teknolojik inovasyonu ölçmek amacıyla ise yazar tarafından oluşturulan teknolojik inovasyon endeksi kullanılmıştır. Bu endeks; patent başvuruları, bilimsel ve teknik makale sayısı, araştırma ve geliştirme harcamaları, bireysel internet kullanım oranı ve yüksek teknolojili ürün ihracatı göstergelerine dayalı olarak hesaplanmıştır. Ayrıca modelde ekonomik büyümeyi etkileyebileceği düşünülen gayri safi sabit sermaye oluşumu, toplam işsizlik oranı ve kamu harcamaları kontrol değişkenler olarak yer almıştır. Tüm değişkenler logaritmik biçimde modelde ele alınmıştır Araştırmada 2007–2022 dönemini kapsayan yıllık veriler kullanılmıştır. Analiz kapsamına Arjantin, Avustralya, Brezilya, Kanada, Çin, Fransa, Almanya, Hindistan, Endonezya, İtalya, Japonya, Meksika, Rusya, Suudi Arabistan, Güney Afrika, Güney Kore, Türkiye, ABD ve Birleşik Krallık dahil edilmiştir. Bu kapsamda 19 ülke ve 16 yıllık dönemden oluşan veri seti kullanılarak toplam 304 gözlem üzerinden analiz gerçekleştirilmiştir. Çalışmada Panel veri analiz yöntemi benimsenmiştir. Ekonometrik analiz sürecinde öncelikle birim ve zaman etkilerinin varlığı F testi, LR testi ve Breusch-Pagan LM testi ile incelenmiştir. Daha sonra uygun panel veri tahmincisinin belirlenmesi amacıyla Hausman ve Dirençli Hausman testleri uygulanmıştır. Modelde çoklu doğrusal bağlantı, otokorelasyon, değişen varyans ve yatay kesit bağımlılığı gibi varsayımdan sapmalar test edilerek, söz konusu sorunların varlığı halinde nihai model Driscoll-Kraay dirençli tahmin yöntemiyle tahmin edilmiştir. Elde edilen ekonometrik bulgular, modelin genel olarak anlamlı olduğunu ve bağımsız değişkenlerin ekonomik büyümeyi açıklamada önemli bir role sahip bulunduğunu göstermektedir. Analiz sonuçlarına göre beşeri sermayeyi temsil eden İnsani Gelişme Endeksi ekonomik büyüme üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahiptir. Bu bulgu, eğitim, sağlık ve yaşam standardında meydana gelen iyileşmelerin üretkenliği artırarak G20 ülkelerinde büyüme sürecinde önemli bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Teknolojik inovasyon endeksinin katsayısının pozitif ve anlamlı bulunması ise inovasyon kapasitesinin, bilgi üretiminin ve yüksek teknolojiye dayalı faaliyetlerin ekonomik büyümeyi desteklediğini göstermektedir. Kontrol değişkenlerine ilişkin bulgular da ekonomik büyümenin çok boyutlu yapısını desteklemektedir. Gayri safi sabit sermaye oluşumunun pozitif etkisi, fiziksel sermaye birikimi ve yatırım kapasitesinin büyüme açısından önemini göstermektedir. Kamu harcamalarının pozitif etkisi, devletin ekonomik faaliyetleri desteklediğini, altyapı yatırımlarını ve üretim kapasitesini artırmasıyla ilişkilendirilmektedir. Buna karşılık toplam işsizlik oranının ekonomik büyüme üzerindeki etkisinin negatif bulunması, işgücü piyasasında atıl kapasitenin artmasının üretim ve gelir düzeyi üzerinde olumsuz sonuçlar doğurduğunu göstermektedir. Genel olarak çalışma, G20 ülkelerinde beşeri sermaye ve teknolojik inovasyonun iktisadi büyümenin temel belirleyicileri arasında yer aldığını ortaya koymaktadır. Bulgular, sürdürülebilir ve rekabetçi bir büyüme yapısının oluşturulabilmesi için ülkelerin eğitim, sağlık, Ar-Ge, dijital altyapı, yüksek teknoloji üretimi ve inovasyon kapasitesine yönelik politikaları güçlendirmesi gerektiğini göstermektedir. Bu bağlamda çalışma, hem büyüme teorileri literatürüne hem de beşeri sermaye ve teknolojik inovasyon temelli kalkınma politikalarına ampirik katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study empirically analyzes the effects of human capital and technological innovation on economic growth in the globalized world economy, using the G20 countries as a case study. In today's economies, the phenomenon of growth has evolved into a multidimensional structure that cannot be explained solely by physical capital accumulation, labor quantity, or natural resources. Knowledge production, education level, health indicators, research and development activities, technological development capacity, digitalization, and innovation processes are among the key factors determining countries' long-term growth performance. The main reason for selecting the G20 countries in this study is the decisive position of this group within the world economy. G20 countries play an important role in shaping global production, trade, investment, employment, and technology dynamics. The theoretical framework of the study is built on classical growth approaches, neoclassical growth theory, and endogenous growth models. While classical and neoclassical approaches emphasize the importance of capital accumulation, labor, and technological progress in the growth process, endogenous growth theories argue that knowledge, human capital, R&D, and innovation are internal sources of economic growth. The foundation of the research model is structured within the framework of classical growth theories, the Solow growth model, and endogenous growth theories. In addition, the role of technological innovation in economic growth is also explained through Schumpeter's theory of creative destruction. When the theoretical and empirical studies in literature are examined, it is observed that human capital and technological innovation have significant effects on long-term growth performance. In the study, real Gross Domestic Product is used as the variable representing economic growth. Human capital is represented by the Human Development Index, which jointly includes the dimensions of education, health, and standard of living. To measure technological innovation, a technological innovation index constructed by the author is used. This index is calculated based on patent applications, the number of scientific and technical articles, research and development expenditures, the rate of individual internet use, and high-technology exports. In addition, gross fixed capital formation, total unemployment rate, and government expenditures, which are considered to affect economic growth, are included in the model as control variables. All variables are used in logarithmic form in the model. The study uses annual data covering the period 2007–2022. The analysis includes Argentina, Australia, Brazil, Canada, China, France, Germany, India, Indonesia, Italy, Japan, Mexico, Russia, Saudi Arabia, South Africa, South Korea, Türkiye, the United States, and the United Kingdom. In this context, the analysis is conducted using a dataset consisting of 19 countries and a 16-year period, with a total of 304 observations. The panel data analysis method is adopted in the study. In the econometric analysis process, the existence of individual and time effects is first examined through the F test, LR test, and Breusch-Pagan LM test. Then, the Hausman and Robust Hausman tests are applied to determine the appropriate panel data estimator. Deviations from the model assumptions, such as multicollinearity, autocorrelation, heteroskedasticity, and cross-sectional dependence, are tested; in the presence of these problems, the final model is estimated using the Driscoll-Kraay robust estimation method. The econometric findings indicate that the model is statistically significant overall and that independent variables play an important role in explaining economic growth. According to the analysis results, the Human Development Index, which represents human capital, has a positive and statistically significant effect on economic growth. This finding reveals that improvements in education, health, and standard of living increase productivity and play an important role in the growth process of G20 countries. The positive and significant coefficient of the technological innovation index shows that innovation capacity, knowledge production, and high-technology-based activities support economic growth. The findings related to the control variables also support the multidimensional structure of economic growth. The positive effect of gross fixed capital formation indicates the importance of physical capital accumulation and investment capacity for growth. The positive effect of government expenditures is associated with the state's support for economic activities, infrastructure investments, and the expansion of production capacity. In contrast, the negative effect of the total unemployment rate on economic growth shows that an increase in idle capacity in the labor market leads to adverse consequences for production and income levels. Overall, the study demonstrates that human capital and technological innovation are among the main determinants of economic growth in G20 countries. The findings indicate that, to establish a sustainable and competitive growth structure, countries need to strengthen policies aimed at education, health, R&D, digital infrastructure, high-technology production, and innovation capacity. In this context, the study provides an empirical contribution both to the literature on growth theories and to development policies based on human capital and technological innovation.
Benzer Tezler
- Konfeksiyon işletmelerinde performans ölçümleri ve işgücü planlanmasına katkıları
Başlık çevirisi yok
SEVİN BRAV
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
İşletmeEge ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. M. NAZMİ ERCAN
- Üniversitelerde okutulan güzel sanatlar müzik dersi programının incelenmesi
Studying the fine arts music curriculum taught in universities
FERDA GÜRGAN
- Hazır giyim üreten bir işletmede organizasyon ve yönetim sorunları
Başlık çevirisi yok
GÜLCAN GÖNENÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
İşletmeGazi ÜniversitesiGiyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RASİH DEMİRCİ
- Mucor Pusillus küf mantarından elde edilen enzim ve şirden mayası kullanılarak yapılan beyaz peynirlerin teknolojik özellikleri üzerinde mukayeseli bir araştırma
Başlık çevirisi yok
HANDAN ERBAKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Gıda MühendisliğiEge ÜniversitesiTarım Ürünleri Teknolojisi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ENGİN OKTAR