Ekran maruziyetinin 1-4 yaş arası çocukların dil gelişimi üzerine etkilerinin bayley-4 ölçeği ile değerlendirilmesi ve ebeveynlerin farkındalık, tutum ve davranışlarının incelenmesi
Evaluation of the effects of screen exposure on language development in children aged 1-4 years using the bayley-4 scale and examination of parental awareness, attitudes, and behaviors
- Tez No: 1004253
- Danışmanlar: PROF. DR. ALİ RAMAZAN BENLİ, UZMAN AGAH BAHADIR ÖZTÜRK
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Aile Hekimliği, Child Health and Diseases, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Ekran maruziyeti, dil gelişimi, Bayley-4, erken çocukluk, ebeveyn tutumu, Dil problemleri, Konuşma bozuklukları, Screen exposure, language development, Bayley-4, early childhood, parental attitude, Language problems, Speech disorders
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Kayseri Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç Bu çalışmanın amacı, erken çocukluk döneminde ekran maruziyeti ile dil gelişimi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi, Bayley Gelişim Ölçekleri – Dördüncü Baskı (Bayley-4) kullanılarak dil alanı skorlarının incelenmesi ve ebeveynlerin ekran kullanımına ilişkin bilgi, tutum ve davranışlarının çocukların ekran süresi ve dil gelişimi üzerindeki etkisinin araştırılmasıdır. Gereç ve Yöntem Tanımlayıcı kesitsel nitelikte planlanan bu çalışma, Ağustos 2025 – Ocak 2026 tarihleri arasında Kayseri Şehir Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniklerine başvuran 12–48 ay arası 151 çocuk ve ebeveynleri ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya nörogelişimsel, genetik, metabolik veya kronik hastalığı bulunmayan çocuklar dahil edilmiştir. Veri toplama amacıyla sosyodemografik özellikler ve ekran kullanım alışkanlıklarını içeren anket formu ile Ebeveyn Ekran Maruziyeti Bilgi, Tutum ve Davranış Anketi uygulanmıştır. Çocukların gelişimsel değerlendirmesi Bayley-4 kullanılarak yapılmış, dil gelişimi alıcı ve ifade edici alt ölçekler düzeyinde incelenmiştir. Veriler uygun istatistiksel yöntemlerle analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya 12–48 ay aralığında toplam 151 çocuk dahil edilmiş olup çocukların yaş ortalaması 23,13±10,04 ay olarak saptanmıştır. Katılımcıların %52,3'ü erkek, %47,7'si kızdır. Araştırmaya katılan çocukların %58,8'inin günlük ≥1 saat ekran maruziyetine sahip olduğu belirlenmiştir. Günlük ekran süresi dağılımı incelendiğinde çocukların %27,2'sinin 0–30 dakika, %27,8'inin 30–60 dakika, %27,8'inin 1–2 saat ve %17,2'sinin 2 saatten fazla ekran maruziyetine sahip olduğu saptanmıştır. Bayley-4 değerlendirmelerinde genel dil gelişimi bazı çocuklarda korunmuş olmakla birlikte, ekran maruziyeti ile alıcı ve ifade edici dil alt ölçek puanlarında farklılıklar görüldüğü belirlenmiştir. Alt ölçek analizlerinin genel dil skorlarına göre daha duyarlı sonuçlar ortaya koyduğu görülmüştür.Ebeveyn özellikleri incelendiğinde ebeveynlerin %52,3'ünün günlük 1–2 saat, %18,5'inin 3–4 saat ve %5,3'ünün 5 saatten fazla ekran kullandığı belirlenmiştir. Ebeveyn ekran kullanım süresi arttıkça çocukların ekran maruziyetinin de artma eğiliminde olduğu saptanmıştır. Ayrıca ebeveynlerin ekran kullanımına ilişkin bilgi, tutum ve davranışlarının çocukların ekran süresi ile ilişkili olabileceği görülmüştür. Bunun yanında çocuk bakım şekli ve aile içi etkileşim özelliklerinin dil gelişimi ile ilişkili olabileceği gözlenmiştir. Sonuç: Erken çocukluk döneminde uzun süreli ve kontrolsüz ekran maruziyetinin dil gelişimi üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceği düşünülmektedir. Bayley-4 alt ölçek değerlendirmeleri gelişimsel etkilenmelerin daha hassas biçimde ortaya konulmasına olanak sağlamaktadır. Ebeveyn farkındalığının artırılması ve ekran kullanımının süre, içerik ve ebeveyn eşliği açısından düzenlenmesi, çocukların sağlıklı dil gelişimini desteklemede önemli bir rol oynayabilir. Bu bulgular, birinci basamak sağlık hizmetlerinde ebeveyn danışmanlığı ve koruyucu hekimlik uygulamalarının güçlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Introduction and Aim: The aim of this study was to evaluate the relationship between screen exposure and language development in early childhood, to examine language domain scores using the Bayley Scales of Infant and Toddler Development – Fourth Edition (Bayley-4), and to investigate the effects f parental knowledge, attitudes, and behaviors regarding screen use on children's screen time and language development. Materials and Methods: This descriptive cross-sectional study was conducted between August 2025 and January 2026 with 151 children aged 12–48 months and their parents who applied to the Pediatric Outpatient Clinics of Kayseri City Hospital. Children without neurodevelopmental, genetic, metabolic, or chronic diseases were included in the study. Data were collected using a sociodemographic questionnaire, a screen usage habits questionnaire, and the Parental Screen Exposure Knowledge, Attitude, and Behavior Questionnaire. Developmental assessment of the children was performed using Bayley-4, and language development was evaluated in receptive and expressive language subscales. Data were analyzed using appropriate statistical methods. Results: A total of 151 children aged between 12 and 48 months were included in the study, and the mean age of the participants was 23.13±10.04 months. Of the participants, 52.3% were male and 47.7% were female. It was determined that 58.8% of the children had daily screen exposure of ≥1 hour. When daily screen time distribution was evaluated, 27.2% of the children had 0–30 minutes, 27.8% had 30–60 minutes, 27.8% had 1–2 hours, and 17.2% had more than 2 hours of screen exposure. Although general language development was preserved in some children, differences were observed in receptive and expressive language subscale scores in relation to screen exposure. Subscale analyses demonstrated greater sensitivity in detecting developmental differences compared to overall language scores.Parental characteristics revealed that 52.3% of parents used screens for 1–2 hours daily, 18.5% for 3–4 hours, and 5.3% for more than 5 hours. As parental screen time increased, children's screen exposure also tended to increase. Additionally, parental knowledge, attitudes, and behaviors regarding screen use were found to be associated with children's screen time. Childcare type and family interaction characteristics were also observed to be related to language development. Conclusion: Prolonged and uncontrolled screen exposure during early childhood may negatively affect language development. Bayley-4 subscale evaluations allow more sensitive detection of developmental differences. Increasing parental awareness and regulating screen use in terms of duration, content, and parental involvement may play an important role in supporting healthy language development. These findings suggest that strengthening parental counseling and preventive healthcare practices in primary care settings is essential.
Benzer Tezler
- Ekran maruziyetinin dil gelişimi üzerine etkilerinin incelenmesi
Examining the effects of screen exposure on language development
SENA KURTULMUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Dilbilimİstanbul Atlas ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SELİM ÜNSAL
- Otistik belirtiler gösteren atipik çocuklarda dil-konuşma vegünlük yaşam becerilerinin incelenmesi
Investigation of language-speech and daily life skills inatypical children with autistic symptoms
KÜBRA ÇAPUTLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Kulak Burun ve Boğazİstanbul Medipol ÜniversitesiOdyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜL ÖLÇEK
PROF. DR. AYŞE SANEM ŞAHLI
- 2-4 yaş arası çocuklarda ekran maruziyeti ile davranışsal problemler arasındaki ilişkinin incelenmesi
Assesment of the relationship between screen exposure and behavioral problems in 2-4 year old children
HALE EZGİ AÇMA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM BOSTAN GAYRET
- Beş yaş altı çocuklarda ekran önü zamanının değerlendirilmesi
Evaluation of on-screen time in children under five
NEŞE MUTLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıEskişehir Osmangazi ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MELTEM DİNLEYİCİ
- Kahramankazan ilçesinde okul çağındaki çocuklarda görme muayenesi taraması ve ekran maruziyet durumunun değerlendirilmesi
An evaluation of vision screening and screen exposure in school-aged children in the district of Kahramankazan
DENİZ YILDIRIM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TUĞBA YILMAZ
DR. YASEMİN FATMA ÇETİNKAYA