Öğretmen kimliği ve öğretmen liderliği ilişkisinde öğretmen öz-yeterliliğinin aracı etkisi
The mediating effect of teacher self-efficacy on the relationship between teacher identity and teacher leadership
- Tez No: 998284
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÖKHAN ARASTAMAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, öğretmen kimliği ile öğretmen liderliği arasındaki ilişkide öğretmen öz-yeterliğinin aracı rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Nicel araştırma yöntemleriyle kesitsel yordayıcı desende tasarlanan çalışmada, öğretmen kimliği bağımsız değişken, öğretmen liderliği bağımlı değişken ve öğretmen öz-yeterliği aracı değişken olarak belirlenmiştir. Veriler, İstanbul'daki ortaöğretim kurumlarında görev yapan 479 öğretmenden, Çetinkaya ve Arastaman (2024) tarafından geliştirilen Öğretmen Liderliği Ölçeği, Tschannen-Moran ve Woolfolk-Hoy (2001) tarafından geliştirilip Çapa, Çakıroğlu ve Sarıkaya (2005) tarafından Türkçe'ye uyarlanan Öğretmen Öz-Yeterlik Ölçeği ve Tabak ve Boyacı (2019) tarafından geliştirilen Öğretmen Örgütsel Kimlik Algısı Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Veriler, betimsel istatistikler, normallik testi, t-testi, tek yönlü MANOVA, Pearson korelasyon katsayısı, çoklu korelasyon, çok değişkenli regresyon analizi ve Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) ile analiz edilmiştir. Bulgular, öğretmenlerin kimlik, öz-yeterlik ve liderlik algılarının yüksek düzeyde olduğunu; cinsiyet, kıdem, öğrenim düzeyi ve kariyer düzeyine göre anlamlı farklılıklar gözlendiğini göstermektedir. Değişkenler ve alt boyutları arasında orta düzeyde pozitif ve anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Öğretmen kimliği ve öz-yeterliği, öğretmen liderliği üzerinde doğrudan etkili bulunurken; öz-yeterlik, öğretmen kimliği ile liderlik arasındaki ilişkide anlamlı bir aracı rol üstlenmiştir. Bulgular, daha yüksek öğrenim ve kariyer düzeyine sahip öğretmenlerin liderlik rollerine daha yatkın olabileceğini öne sürmektedir. Çalışma, öğretmen kimliğinin liderlik üzerindeki doğrudan ve öz-yeterlik aracılığıyla dolaylı etkilerini ortaya koyarak, öğretmen eğitimi, liderlik geliştirme programları ve eğitim politikalarının tasarlanmasına katkı sunmayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to investigate the mediating role of teacher self-efficacy in the relationship between teacher identity and teacher leadership. Designed as a cross-sectional predictive study using quantitative research methods, the research established teacher identity as the independent variable, teacher leadership as the dependent variable, and teacher self-efficacy as the mediating variable. Data were collected from 479 teachers working in secondary schools in İstanbul, using the Teacher Leadership Scale developed by Çetinkaya and Arastaman (2024), the Teacher Self-Efficacy Scale developed by Tschannen-Moran and Woolfolk-Hoy (2001) and adapted into Turkish by Çapa, Çakıroğlu, and Sarıkaya (2005), and the Teacher Organizational Identity Perception Scale developed by Tabak and Boyacı (2019). The data were analyzed using descriptive statistics, normality tests, t-tests, one-way MANOVA, Pearson correlation coefficient, multiple correlation, multivariate regression analysis, and Structural Equation Modeling (SEM). The findings indicate that teachers' perceptions of identity, self-efficacy, and leadership are at a high level, with significant differences observed based on gender, seniority, education level, and career stage. Moderate, positive, and significant relationships were found among the variables and their sub-dimensions. While both teacher identity and self-efficacy were found to have a direct effect on teacher leadership, self-efficacy played a significant mediating role in the relationship between teacher identity and leadership. The findings suggest that teachers with higher education and career levels may be more inclined toward leadership roles. By revealing the direct effects of teacher identity on leadership and its indirect effects through self-efficacy, this study aims to contribute to the design of teacher education, leadership development programs, and educational policies.
Benzer Tezler
- The mediating role of sustainable leadership on the relationship between teachers' environmental identity and environmental attitude
Öğretmenlerin çevre kimliği ve çevresel tutumu arasındaki ilişki üzerinde sürdürülebilir liderliğin aracılık rolü
YURDANUR ÇALIŞKAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
İşletmeAdana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İ. EFE EFEOĞLU
- Sosyal kimlik kuramı bağlamında okul müdürlerinin grup prototipi liderliği ile öğretmenlerin mesleki kimlik algıları arasındaki ilişki
The relationship between group prototype leadership of school principals and professional identity perceptions of teachers in the context of social identity theory
ADEM ASMAZ
Doktora
Türkçe
2024
Eğitim ve Öğretimİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA ÖZGENEL
- Ortaöğretim okullarında müdür uygulamalarının örtük program çerçevesinde değerlendirilmesi
Evaluation of principals' practices in high schools within the framework of hidden program
SADİ DİNÇ
Doktora
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ ÜNAL
- Öğretmen kimliğinin oluşmasında hizmet öncesi eğitim ve okul ikliminin rolü
The role of pre-service education and school climate in formation of teacher identity
FADİLE AYDIN
Doktora
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MECİT ASLAN
- Müzik öğretmeni adaylarının öğretmen ve müzisyen kimlikleri ve bunların mesleki planlarla ilişkileri
Pre-service music teachers' teacher and musician identities and their associations with professional plans
İLAYDA DUBAZ
Doktora
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET SERKAN ECE
PROF. DR. ALTAY EREN