Atatürk'ün sosyal devrimleri ve tepkiler (1923-1938)
Ataturk's social revolutions and reactions (1923-1938)
- Tez No: 997123
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FAHRİ ÖZTEKE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk İnkılap Tarihi, History of Turkish Revolution
- Anahtar Kelimeler: Ulus Toplum, Eğitim Öğretim, Kılık Kıyafet Değişiklikleri ve Şapka, Tasavvuf, Anadilde İbadet, Nation Society, Education, Changes in Dress and Hat, Sufism, Worship in the Mother Tongue
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Batman Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Cumhuriyet kadroları, yeni Türk devletini kurar kurmaz modern bir ulus inşa etmek için yola koyuldular. Bu düşünceden hareketle, toplumun gündelik yaşamında köklü değişikliklere yol açacak devrimler birbiri ardını kovaladı. Eğitim öğretim, modern ulus toplumunun inşasında öncelikli ögelerin en başında geldi. Sivil halkın yeni rejimi içselleştirmesi maksadıyla açılan okullar, Halkevleri/Halkodaları, Millet Mektepleri, fakülte ve enstitüler Türk milletinin zihin yapısını büyük ölçüde değiştirdi. Müzik, resim, heykelcilik, dil ve tarih alanlarında yürütülen faaliyetler insanlar arasında kanıksanmış algıların yıkılmasına önemli katkılar sağladı. Toplumun geneli sosyokültürel devrimlere entegre olmaya çalışıp destek verdi. Geniş halk kitlelerinin arka çıktığı icraatlar aracılığıyla sosyolojik bir eksen kayması yaşandı. Ancak alfabe devriminin onaylanıp hayata geçirilmesi, diğer toplumsal yenilikler kadar kolay olmadı. Atatürk, yeni Türk harflerinin kullanımının yaygınlaşması amacıyla yakın çevresini, basın kuruluşlarını ve halkı ikna etme yolunda yoğun çaba sarf etti. Zamana yayılarak ve kamuoyunu hazır hale getirerek gerçekleştirilen devrimlerden biri de kılık kıyafet düzenlemeleri oldu. Kent merkezlerinde peçe, çarşaf ve kara don yasaklamaları esnasında siyasi erk tarafından ihtiyatlı bir tutum izlendi. Tek Parti döneminde toplumun dış görünüşü tepeden tırnağa revize edildi. Kıyafet düzenlemelerinde en büyük reaksiyon şapkaya gösterildi. Anadolu'nun birçok yerinde çıkan ayaklanmalar Rize'de olduğu gibi katı önlemlerle bastırıldı.“İslam'ın merkezileştirilmesi”temel felsefesine uygun tarzda kapatılan tarikat kurumları illegalde olsa varlıklarını belli ölçüde sürdürdü. Dil devrimiyle bütünleşik şekilde yürütülen Türkçe ibadet projesi ise hararetli tartışmalara yol açtı. Bursa olayı üzerinden anlaşılacağı üzere, anılan projenin önemli aparatlarından Türkçe ezan uygulaması halkta pek de karşılık bulmadı. Benimsenen veya hüsnükabul görmemiş etkinliklere rağmen“Türk Devrimi”çağdaşları içinde en hümanist oluşum diye nitelendirildi.
Özet (Çeviri)
The cadres of the Republic set out to build a modern nation as soon as they founded the new Turkish state. Based on this idea, revolutions that would lead to radical changes in the daily life of the society followed one after another. Education and training came first among the priority elements in the construction of a modern national society. Schools, Community Centers/People's Houses, National Schools, faculties and institutes opened with the aim of ensuring that the civilian population internalizes the new regime changed the mindset of the Turkish nation to a great extent. Activities carried out in the fields of music, painting, sculpture, language and history made significant contributions to the destruction of habitual perceptions among people. The society in general tried to integrate into the socio-cultural revolutions and supported them. A sociological axis shift occurred through the actions supported by the broad masses. However, the approval and implementation of the alphabet revolution was not as easy as other social innovations. Atatürk made great efforts to convince his close circle, the press and the public in order to spread the use of the new Turkish letters. One of the revolutions that took place gradually and with public preparation was the regulation of dress codes. A cautious approach was taken by the political power during the bans on veils, chadors and black underwear in city centers. During the Single Party period, the appearance of the society was revised from top to bottom. The biggest reaction in dress codes was shown to the hat. The uprisings that broke out in many parts of Anatolia were suppressed with strict measures, as in Rize. The religious order institutions that were closed in accordance with the basic philosophy of“centralization of Islam”continued their existence to a certain extent, albeit illegally. The Turkish prayer project, which was carried out in an integrated manner with the language revolution, led to heated discussions. As can be understood from the Bursa incident, the application of the Turkish call to prayer, one of the important apparatuses of the mentioned project, did not find much response from the public. Despite the activities that were not accepted or well-received, the“Turkish Revolution”was described as the most humanist formation among its contemporaries.
Benzer Tezler
- Değişik derim zamanı ve önsoğutmanın Bursa siyahı incir çeşidinin meyve kalitesi ve pazarlama süresi üzerine etkileri
Effects of haruest time and precooling on fruit quality and shelf-life of the fig variety“Bursa siyahı”
FÜSUN GÜRSEL ÇELİKEL
- Kömürdeki piritin giderilmesi ve çözünürleştirme kinetiğinin incelenmesi
Başlık çevirisi yok
YAVUZ ONGANER
- Cumhuriyet sonrası Türk toplumsal yapı değişimlerinin Ankara Atatürk Bulvarı mekansal yapısında örneklenmesi
Der Ataturk boulevard von Ankara, alsbeispielzu den einflussen der gesellchaftlichen entwicklung der republikanschen Turkeiauf die raumlichen struktur
SARE SAHİL
- Anadolu'daki Salamandra salamandra'nın taksonomi, biyoloji ve dağılışı üzerine araştırmalar
Başlık çevirisi yok
MEHMET ÖZ
- Atatürk ilkeleri ve inkılap tarihi derslerinin dünü-bugünü-geleceği
Başlık çevirisi yok
NESLİHAN DOĞRU
- Yalova - 5 fasulye çeşidinde görülen çimlenme azlığını gidermede uygulanacak yöntemlerin belirlenmesi üzerine araştırma
Başlık çevirisi yok
GÜLTEN YELDİREN
