Sağlık çalışanlarının kesici-delici aletle yaralanma durumları ve ilişkili faktörler: Tanımlayıcı-kesitsel çalışma
Cutting injuries of health care workers and related factors: A descriptive-cross-sectional study
- Tez No: 997124
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET EROL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: İş sağlığı ve güvenliği, İş tatmini, Kesici-delici alet yaralanmaları, Mesleki stres, Sağlık çalışanları, Uyku kalitesi, Healthcare workers, Job satisfaction, Needlestick and sharps injuries, Occupational health and safety, Occupational stress, Sleep quality
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Batman Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Türkiye genelinde kamu sektörüne bağlı sağlık kuruluşlarında görev yapan sağlık çalışanlarının kesici-delici aletlerle yaralanma durumları ve ilişkili faktörlerini ele almaktadır. Çalışmanın temel amacı, sağlık çalışanlarının kesici-delici tıbbi aletleri güvenli kullanıma yönelik tutumları ile öznel uyku kaliteleri, mesleki stres düzeyleri ve iş tatminleri arasındaki ilişkileri incelemektir. Araştırma, tanımlayıcı ve kesitsel tipte bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini Türkiye genelinde kamu sektörüne bağlı sağlık kuruluşlarında görev yapan sağlık çalışanları, örneklemini ise çalışmaya katılmayı kabul eden 401 sağlık çalışanı oluşturmaktadır. Araştırma verileri online olarak“Sağlık Çalışanı Tanıtım Formu”,“İş Tatmini Ölçeği”,“Algılanan Mesleki Stres Ölçeği”,“Cumhuriyet Öznel Uyku Kalitesi Ölçeği”ve“Sağlık Çalışanlarının Kesici-Delici Tıbbi Aletleri Güvenli Kullanımına Yönelik Tutum Ölçeği”kullanılarak toplanmıştır. Verilerin normal dağılıma uygunluğu incelenmiş; normal dağılım gösteren verilerde ANOVA, normal dağılım göstermeyen verilerde ise Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis testleri kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, katılımcıların yaklaşık yarısının (%49,4) en az bir kez kesici-delici aletle yaralandığını göstermiştir. Yaralanma yaşayan çalışanların önemli bir kısmının (%61,1) olayı bildirmediği saptanmıştır. Sağlık çalışanları içerisinde en fazla yaralanma olayını hemşirelerin deneyimlediği belirlenmiştir. Lojistik regresyon analizleri, yaralanma riskinin iş tatmini ile negatif; mesleki stres ve uyku sorunları ile pozitif yönde ilişkili olduğunu göstermiştir. Bu doğrultuda, yüksek riskli meslek gruplarına kesici-delici alet güvenliğine yönelik eğitim programlarının planlanması; güvenli malzeme ve ekipman kullanımının yaygınlaştırılması önerilmektedir. Özellikle 24 saat nöbet ve yoğun vardiya sistemlerinde çalışanların iş yükü ve dinlenme koşullarının iyileştirilmesi önerilmektedir. Ayrıca çalışanların iş tatmini ve mesleki stres düzeylerinin düzenli aralıklarla değerlendirilmesinin; riskli grupların erken dönemde belirlenerek gerekli olan psikososyal destek, danışmanlık ve stresle baş etme programlarının hayata geçirilmesiyle hem çalışan sağlığına hem de kesici-delici alet yaralanmalarının azaltılmasına katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
This study addresses the incidence of needlestick and sharps injuries and the associated factors among healthcare workers employed in public healthcare institutions across Türkiye. The primary aim of the study is to examine the relationships between healthcare workers' attitudes toward the safe use of needlestick and sharps medical devices and their subjective sleep quality, occupational stress levels, and job satisfaction. This research was designed as a descriptive and cross-sectional study. The study population consisted of healthcare workers employed in public healthcare institutions across Türkiye, and the sample comprised 401 healthcare workers who agreed to participate in the study. Data were collected online using the“Healthcare Worker Information Form,”the“Job Satisfaction Scale,”the“Perceived Occupational Stress Scale,”the“Cumhuriyet Subjective Sleep Quality Scale,”and the“Attitude Scale Toward the Safe Use of Needlestick and Sharps Medical Devices for Healthcare Workers.”The normality of the data distribution was examined; analysis of variance (ANOVA) was used for normally distributed data, while the Mann–Whitney U and Kruskal–Wallis tests were applied for data that were not normally distributed. The findings indicated that approximately half of the participants (49.4%) had experienced at least one needlestick or sharps injury. A substantial proportion of the injured workers (61.1%) did not report the incident. Among healthcare professionals, nurses were found to experience the highest number of injury events. Logistic regression analyses revealed that the risk of injury was negatively associated with job satisfaction and positively associated with occupational stress and sleep problems. Accordingly, it is recommended that training programs on needlestick and sharps safety be planned for high-risk occupational groups and that the use of safe materials and equipment be expanded. In particular, improvements in workload and rest conditions are recommended for employees working in 24-hour on-call duties and intensive shift systems. Furthermore, regular assessment of employees' job satisfaction and occupational stress levels, along with the early identification of high-risk groups and the implementation of appropriate psychosocial support, counseling, and stress management programs, may contribute to both employee health and the reduction of needlestick and sharps injuries.
Benzer Tezler
- Uludağ üniversitesi sağlık kuruluşları'nda çalışan tıbbi personelin ve temizlik personelinin kesici/delici alet yaralanmalarına maruziyet durumu
Exposure to sharp instrument injuries of health care professionals and cleaning staff working in the health instutions of uludağ university
MEHMET GÜLAY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2010
Halk SağlığıUludağ ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMEL İRGİL
- Ameliyathane hemşirelerinin delici kesici aletler ile yaralanma durumu, nedenleri ve önlemleri
Needlestick and sharps injuries among operating room nurses, reasons and precautions
MAHMUT DAĞCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
HemşirelikBezm-İ Alem Vakıf ÜniversitesiHemşirelik Bilim Dalı
DOÇ. DR. YAZİLE SAYIN
- İş kazalarının çalışma koşulları bağlamında incelenmesi: Bir kamu hastanesi örneği
Examination of occupational accidents in terms of working conditions: A public hospital case
ŞAH İSMAİL ŞENSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
İşletmeSakarya ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELMA ALTINDİŞ
- Hemşirelerin kesici - delici aletlerle yaralanma nedenleri ve yaralanmaya karşı tutumlarının incelenmesi
Examination of the reasons of nurses' sharp and needlestick wounds and their attitudes against injuries
HAZAL ARALDAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Hemşirelikİstanbul Okan ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİRSEN YÜRÜGEN
- Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesine intihar girişimi ve kendine zarar verme öyküsü ile başvuran olguların adli tıbbi açıdan değerlendirilmesi
A forensic medical evaluation of patients presenting to Akdeniz University Faculty of Medicine Hospital with a history of suicide attempt and self-harm
GÜLŞAH YİĞİT