Ekolojik kriz ve suyun jeopolitiği (Orta Asya ve Kuzey Amerika üzerinden karşılaştırmalı bir inceleme)
Ecological crisis and geopolitics of water (A comparative analysis on Central Asia and North America)
- Tez No: 992195
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SERDAR YILMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: ekolojik kriz, iklim krizi, sınır aşan sular, Orta Asya, Kuzey Amerika, ecological crisis, climate crisis, transboundary waters, Central Asia, North America
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İnsan uygarlığının tarihi, biyosfer ve doğal çevre üzerinde gelişmiş olup, insanoğlu tarih boyunca çevreyle sürekli bir etkileşim içinde olmuştur. Taş aletlerin kullanımı ve ateşin keşfinden Sanayi Devrimi'ne, oradan günümüzün modern üretim süreçlerine kadar geçen dönemde, doğanın sınırlı kaynakları yoğun biçimde kullanılmıştır. Bu süreç, uygarlığın inşasını mümkün kılmakla birlikte, çevre üzerinde olumsuz sonuçlar da doğurmuştur. Özellikle Sanayi Devrimi'nden sonraki yaklaşık 250 yılda bu olumsuzluklar hızlanarak artmış ve günümüzde küresel bir ekolojik krize dönüşmüştür. Bu krizin en somut yansımalarından biri, yaşamın temel kaynağı olan su kaynakları üzerindedir.“Ekolojik Kriz ve Suyun Jeopolitiği: Orta Asya ve Kuzey Amerika Üzerinden Karşılaştırmalı Bir İnceleme”başlıklı bu çalışma, ekolojik krizin sınır aşan sular üzerindeki etkisini incelemektedir. Çalışma dört ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde uluslararası ilişkiler teorik çerçevesi ele alınmış, ikinci bölümde ekolojik kriz kavramı tarihsel bağlamda tanımlanmıştır. Üçüncü bölümde krizin su kaynaklarına ve suyun jeopolitiğine etkisi incelenmiş, son bölümde ise Orta Asya'daki Amu Derya ve Siri Derya nehirleri ile Kuzey Amerika'daki Colorado ve Rio Grande nehirleri karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Çalışmanın temel hipotezi; 'insan faaliyetlerinin yol açtığı çevresel tahribatın günümüzde küresel bir ekolojik krize dönüştüğü ve bu durumun uluslararası güvenlik açısından sınır aşan sular sorunu başta olmak üzere, önemli yansımalar doğurduğudur'. Bu bağlamda araştırma; çevresel tahribatın tarihsel seyri, su krizlerinin uluslararası siyasetteki etkileri ve iki bölgenin benzerlik-gelişme dinamikleri üzerine odaklanmaktadır. Hipotezi doğrulamak için şu sorulara yer verilmektedir. * İnsan etkisiyle oluşan çevresel tahribat ve bu tahribatın siyasi etkileri sadece günümüzle mi sınırlıdır, yoksa tarihi örnekleri varmıdır ve küresel bir ekolojik krize ve de güvenlik tehdidine dönüşmesi medeniyet tarihiyle paralel mi gelişmiştir ? Ekolojik krizin uluslararası ilişkilere yansıması ve gündem olması nasıl bir süreç içerinde gelişmiştir ? * Çevresel tahribat ve neden olduğu ekolojik krizin, hayatın ana kaynağı su ve siyasal anlamda sınır aşan sular bağlamındaki etkisi nasıldır ? Bu bağlamdaki su krizine konu ,dünya üzerindeki başlıca bölgelere örnekler nerelerdir ? * Ekolojik krize dayalı sınır aşan sular sorununa, Orta Asya ve Kuzey Amerika makro ölçekte bölgeler olarak örnek verilebilir mi? Bu iki bölge bu bağlamda ne tarz güvensizlik ortamına konu olabilir ? Her iki bölgenin dinamikleri ve olası işbirliği ile çözüm odakları karşılaştırmalı açıdan nasıldır ?
Özet (Çeviri)
The history of human civilization has evolved upon the biosphere and the natural environment, and humanity has been in constant interaction with the environment throughout history. From the use of stone tools and the discovery of fire to the Industrial Revolution, and from there to today's modern production processes, nature's limited resources have been intensively exploited. While this process made the construction of civilization possible, it also had negative environmental consequences. These negative effects have accelerated, particularly in the approximately 250 years since the Industrial Revolution, and have now morphed into a global ecological crisis. One of the most concrete implications of this crisis is water resources, the fundamental source of life. This study, titled“Ecological Crisis and the Geopolitics of Water: A Comparative Study of Central Asia and North America,”examines the impact of the ecological crisis on transboundary waters. The study consists of four main sections. The first section examines the theoretical framework of international relations, and the second section defines the concept of ecological crisis in its historical context. The third section examines the impact of the crisis on water resources and the geopolitics of water. The final section provides a comparative analysis of the Amu Darya and Syr Darya rivers in Central Asia and the Colorado and Rio Grande rivers in North America. The study's fundamental hypothesis is that; 'The environmental damage caused by human activities has turned into a global ecological crisis and this situation has important implications for international security, especially the transboundary water problem.'. In this context, the research focuses on the historical course of environmental degradation, the impact of water crises on international politics, and the similarities and development dynamics of the two regions. The following questions are addressed to validate this hypothesis. * Are human-induced environmental damage and its political impacts limited to the present day, or are there historical examples, and has its transformation into a global ecological crisis and security threat developed parallel to the history of civilization? How did the ecological crisis become a topic of discussion and reflection in international relations? * What is the impact of environmental destruction and the resulting ecological crisis on water, the primary source of life, and on transboundary waters in the political sense? What are some examples of major regions around the world affected by water crises in this context? * Could Central Asia and North America be examples of macro-scale regions that address the ecological crisis of transboundary waters? What kind of insecurity might these two regions face in this context? How do the dynamics of these two regions compare, as do potential areas for cooperation and solutions?
Benzer Tezler
- Geleneksel mimarinin ekolojik çözümlemelerinin Malatya Battalgazi'deki bir grup yapı üzerinden okunması
Reading the ecology analysis of the traditional architecture on a group structure in Malatya Battalgazi
NUREFŞAN ARI
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Peyzaj Mimarlığıİnönü ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEVGİ GÖRMÜŞ CENGİZ
- Kent-doğa ikiliği: Mekansal sınırlandırmalar ve potansiyeller bağlamında İstanbul'a bir yaklaşım
The city-nature dichotomy: An approach to Istanbul in the context of spatial constraints and potentials
AYŞE OKUDAN
Doktora
Türkçe
2025
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞEGÜL KURUÇ
- Enhancing urban flood resilience through GIS-AHP andwsud strategies: A case study of Istanbul's Anatolian districts
Kentsel sel direncinin artırılması: istanbul'un Anadolu yakası için CBS-AHP ve SDKT stratejileri üzerine bir uygulama
OMID ZAMANI GHAREHCHAMANI
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA AYÇİM TURER BAŞKAYA
- COVID-19 salgını sürecinde yeşil mimari kavramı: Erzurum-Aziziye Ilıca mahallesi TOKİ konutları yerleşkesi için öneri proje
Green architecture concept during the COVID-19 epidemic: Suggested project for TOKİ residences campus of Erzurum-Aziziye Ilıca neighbourhood
MERVE AÇAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
MimarlıkAtatürk ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FARİS KARAHAN
- Beyond ( post- ) critical architecture: A realist perspective
( Post- ) critical mimarının ötesinde: Realist bir perspektif
MOHAMMAD AZAD KANAANI
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
Prof. Dr. FAZİLET YURDANUR DÜLGEROĞLU YÜKSEL