Genç yetişkinlerde stres durumunun tat eşik değeri üzerine etkisi
Effect of stress on taste threshold value in young adults
- Tez No: 990227
- Danışmanlar: PROF. DR. HİLAL YILDIRAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kesitsel ve deneysel nitelikte planlanan bu çalışma, 18-25 yaş aralığındaki genç yetişkin kadın bireylerde stres durumunun tat eşik değerine etkisinin değerlendirilmesi amacıyla Şubat-Eylül 2025 tarihlerinde yapılmıştır. Çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan ve yaş ortalaması 21,4±1,68 olan 55 kadın ile yürütülmüştür. Çalışmaya katılmaya gönüllü bireylere dışlama kontrol listesi ve yeme tutum testi uygulanmış, bozulmuş yeme tutumuna ve dışlama kriterlerine sahip bireyler çalışma dışı bırakılarak katılımcılar, iki aşamalı olarak planlanan çalışmanın ilk aşamasına alınmıştır. Katılımcılara ilk aşamada anket formu uygulanmış ve anket formunda sosyodemografik bilgiler ve beslenme alışkanlıklarını içeren soruların yanı sıra depresyon, anksiyete ve stres durumları (Depresyon, Anksiyete ve Stres Ölçeği-21), yağ tercihleri (Yağ Tercihi Anketi), hedonik iştahları (Besin Gücü Ölçeği), duygusal iştahları (Duygusal İştah Anketi), duygu durumları (Pozitif ve Negatif Duygu Ölçeği), stres durumları (Görsel Analog Ölçeği) ve üç günlük besin tüketim kaydı ile diyet kaliteleri (Sağlıklı Yeme İndeksi-2020) değerlendirilmiştir. Ardından tatlı, umami ve yağ tadı eşik değerleri üçlü zorunlu artan seçim test yöntemi ile ölçülmüştür. İlk aşamadan 72 saat sonra planlanan ikinci aşamada ise depresyon, anksiyete ve stres düzeyi ile anlık duygu ve stres durumu tekrar ölçülmüştür. Bu aşamada akut stres müdahalesi için Stroop ve Soğuk Pres Testi uygulanmış, oluşan stresin fizyolojik değerlendirmesi müdahale başlangıcı, müdahale sırası ve müdahale sonrasında ölçülen kan basıncı ve nabız ölçümü ile; psikolojik değerlendirmesi ise duygu durumu ve stres durumunun ölçülmesi ile gerçekleştirilmiştir. Müdahalenin ardından tatlı, umami ve yağ tadı eşik değerleri tekrar ölçülerek veriler değerlendirilmiştir. Tatlı tadına hipersensitif bireylerin stres skoru daha düşüktür (p<0,05). Depresyon skoru normal olan bireylerin diyet kalite puanlarının daha yüksek olduğu görülmüştür (p<0,05). Yüksek yağlı besinleri lezzetli bulma ve sık tüketme puanları anksiyete skoru normal olan bireylerde daha yüksektir (p<0,05). Akut stres müdahalesi sonrası katılımcıların tatlı, umami ve yağ eşik değerleri anlamlı derecede artmıştır (p<0,05). Umami ve yağ tadına hiposensitif bireylerde tat eşik değeri ile pozitif duygudaki değişim arasında negatif bir ilişkili vardır (p<0,05). Yağ tadına hiposensitif bireylerde tat eşik değeri ile olumsuz duygu, olumsuz toplam duygusal iştah ve besin ulaşılabilirlik puanı arasında pozitif bir ilişki vardır (p<0,05). Diğer tat eşik değerlerinde anlamlı bir ilişki görülmezken (p>0,05); depresyon, anksiyete ve stres skorları bu ilişkide bazı farklılıklar göstermiştir. Bu çalışmada stres durumunun tatlı, umami ve yağ tadı eşik değerini etkilediği, ayrıca duygusal iştah, mevcut duygu durumu gibi faktörlerin de etkisinin olabileceği görülmüştür. Bu sonuçlar stres ve beslenme arasındaki ilişkinin değerlendirilmesinde tat algısının rolünü ortaya koymuştur. Bununla birlikte sağlıklı beslenme stratejilerinin geliştirilebilmesi için farklı yaş ve cinsiyet gibi stres ve tat eşik değerini etkileyen faktörleri içeren daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır.
Özet (Çeviri)
This cross-sectional and experimental study, conducted from February to September 2025, evaluated the impact of stress on taste threshold values in young adult women aged 18-25. It involved 55 women who met the inclusion criteria and had an average age of 21.4 ± 1.68 years. Participants completed an exclusion checklist and an eating attitudes test in a two-stage study to determine their eligibility. Individuals with impaired eating attitudes or who met exclusion criteria were excluded from the study. In the first stage, participants were administered a questionnaire that included questions about sociodemographic information and dietary habits, as well as assessments of depression, anxiety, and stress levels (Depression, Anxiety, and Stress Scale-21), fat preferences (Fat Preference Questionnaire), hedonic appetite (Power of Food Scale), emotional appetite (Emotional Appetite Questionnaire), mood (Positive and Negative Affect Schedule), stress levels (Visual Analog Scale), and diet quality (Healthy Eating Index-2020) based on a three-day food consumption record. Subsequently, threshold values for sweet, umami, and fat taste were measured using the three-fold forced incremental choice test method. The first stage was followed by a second stage, where depression, anxiety, and stress levels, along with immediate mood status, were evaluated 72 hours later. In this stage, the Stroop and Cold Press Tests were applied for acute stress intervention, and the physiological assessment of the stress was performed by measuring blood pressure and pulse at the beginning, during, and after the intervention; The psychological assessment was carried out by measuring mood and stress levels. Following the intervention, the threshold values for sweet, umami, and fat tastes were measured again and the data were evaluated. Individuals hypersensitive to sweet taste had lower stress scores (p<0.05). Individuals with normal depression scores had higher diet quality scores (p<0.05). Scores for finding high-fat foods delicious and consuming them frequently were higher in individuals with normal anxiety scores (p<0.05). After the acute stress intervention, participants' threshold values for sweet, umami, and fat tastes increased significantly (p<0.05). There is a negative correlation between taste threshold value and changes in positive emotion in individuals who are hyposensitive to umami and fat taste (p<0.05). In individuals who are hyposensitive to fat taste, there is a positive relationship between taste threshold value and negative emotion, negative total emotional appetite, and food availability score (p<0.05). While no significant relationship was observed in other taste threshold values (p>0.05), depression, anxiety, and stress scores showed some differences in this relationship. This study indicates that stress influences the perception of sweet, umami, and fat tastes, with emotional appetite and mood also playing a role. This highlights the importance of taste in understanding the link between stress and nutrition, while also revealing the need for more research to develop effective healthy eating strategies that take into account factors.
Benzer Tezler
- Predicting young adults' psychological distress following romantic relationship dissolution: attachment styles and emotion regulation strategies
Genç yetişkinlerde romantik ilişki bitimi sonrasında, psikolojik stres durumunun, duygu düzenleme stratejileri ve bağlanma stilleri açısından incelenmesi
İREM SEMERCİ
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
PsikolojiBahçeşehir ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP MAÇKALI
- Pandemi sürecinde genç yetişkinlerin yaşadıkları travmatik tepkilerin nesne ilişkileri kuramı açısından değerlendirilmesi
Evaluation of traumatic reactions that young adults have faced during the pandemic in terms of object relations theory
ECEM DEMİREL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Psikolojiİstanbul Bilgi ÜniversitesiTravma ve Afet Çalışmaları Uygulamalı Ruh Sağlığı Bilim Dalı
PROF. DR. ZEYNEP ŞİMŞEK
- Genç yetişkinlerde gelecek kaygısı ve bu dönemde algılanan sosyal desteğin depresyona etkisi
The effect of future anxiety and perceived social support on depression in young adults
ÖZENÇ ÖZKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MERT AKCANBAŞ
- Genç yetişkinlerde işsizlik kaygısı ile dini başa çıkma arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between unemployment anxiety and religious coping among young adults
ERSİN GÜMÜŞLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
PsikolojiKafkas ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA SAĞLAM DEMİRKAN
- Sources of stres and coping strategies during adolescence
Ergenlerde stres kaynakları ve başetme yolları
ATİYE ORAL