Aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanlarının sağlıkta şiddete maruziyet durumu ile kaygı ve tükenmişlikleri arasındaki ilişki
The relationship between exposure to workplace violence and anxiety and burnout among family physicians and family health workers
- Tez No: 989789
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NİLÜFER EMRE
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Sağlıkta şiddet, birinci basamak sağlık çalışanları, anksiyete, tükenmişlik, beyaz kod, Workplace violence, primary healthcare workers, anxiety, burnout, white code reporting
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Pamukkale Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sağlıkta şiddet, dünya genelinde giderek artan ve sağlık sistemlerini olumsuz etkileyen önemli bir halk sağlığı sorunudur. Sağlık çalışanları mesleki görevlerini yerine getirirken hasta ve hasta yakınları tarafından çeşitli şiddet türlerine maruz kalabilmekte; bu durum, kaygı ve tükenmişlik gibi psikososyal sorunlara yol açabilmektedir. Bu çalışma, birinci basamak sağlık hizmetlerinde görev yapan sağlık çalışanlarının sağlıkta şiddete maruziyet durumlarını ortaya koymak ve sağlıkta şiddetin anksiyete ile tükenmişlik düzeyleri üzerindeki etkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Birinci basamak sağlık kuruluşlarının hizmete kolay erişilebilir yapısı, hasta ve hasta yakınlarıyla yoğun temas içermesi ve iş yükünün yüksek olması, sağlıkta şiddet açısından riskli alanlar arasında yer almasına neden olmaktadır. Bu nedenle çalışmada, birinci basamakta görev yapan sağlık çalışanlarının şiddet deneyimlerinin çok yönlü olarak ele alınması hedeflenmiştir. Bu çalışma 1 Ocak – 31 Mart 2025 tarihleri arasında Denizli ilinde bulunan aile sağlığı merkezlerinde görev yapan sağlık çalışanlarına uygulanmıştır. Çalışmanın tipi tanımlayıcı ve kesitseldir. Çalışmanın evrenini Denizli ilinde bulunan Aile Sağlığı Merkezlerindeki tüm sağlık çalışanları oluşturmaktadır. Veriler, katılımcıların sosyodemografik özellikleri ile sağlıkta şiddete maruziyet durumlarını sorgulayan yapılandırılmış anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Ayrıca katılımcıların anksiyete ve tükenmişlik düzeylerinin değerlendirilmesinde geçerlik ve güvenirliği kanıtlanmış Beck Anksiyete Ölçeği ile Maslach Tükenmişlik Ölçeği kullanılmıştır Verilerin analizi SPSS 25.0 yazılımı ile yapılmış, parametrik ve non-parametrik testler kullanılarak istatistiksel değerlendirmeler gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucunda, katılımcıların önemli bir bölümünün meslek yaşamları boyunca sağlıkta şiddete maruz kaldığı saptanmıştır. Şiddetin ağırlıklı olarak sözel nitelikte olduğu, şiddeti uygulayanların çoğunlukla hasta ve hasta yakınları olduğu belirlenmiştir. Şiddete maruz kalan sağlık çalışanlarında Beck Anksiyete Ölçeği puanlarının daha yüksek olduğu; Maslach Tükenmişlik Ölçeği alt boyutlarından duygusal tükenme ve duyarsızlaşma düzeylerinin arttığı saptanmıştır. Aile hekimlerinin diğer birinci basamak sağlık çalışanlarına kıyasla daha yüksek oranda şiddete maruz kaldığı ve daha yüksek tükenmişlik düzeylerine sahip olduğu belirlenmiştir. Araştırmada ayrıca sağlıkta şiddet bildirim davranışları değerlendirilmiş olup beyaz kod bildirim oranlarının düşük olduğu görülmüştür. Bildirimin önündeki başlıca engellerin güvenlik endişesi, sürecin uzun ve karmaşık algılanması ile sonuç alınamayacağı düşüncesi olduğu saptanmıştır. Bu durum, sağlık çalışanlarının şiddet karşısında yeterince korunmadıklarını hissettiklerini ve şiddeti zamanla normalleştirebileceklerini düşündürmektedir. Sonuç olarak, sağlıkta şiddetin birinci basamak sağlık çalışanlarının ruhsal iyilik hâli ve mesleki sürdürülebilirliği üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğu belirlenmiştir. Sağlıkta şiddetin önlenmesine yönelik kurumsal önlemlerin güçlendirilmesi, bildirim sistemlerinin daha etkin hâle getirilmesi ve sağlık çalışanlarına yönelik psikososyal destek mekanizmalarının geliştirilmesi gerektiği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Violence against healthcare workers is a major public health problem that has been increasing worldwide and adversely affects healthcare systems. While performing their professional duties, healthcare workers may be exposed to various forms of violence by patients and their relatives; this exposure may lead to psychosocial problems such as anxiety and burnout. This study was conducted to determine the exposure to workplace violence among healthcare workers working in primary healthcare services and to evaluate the effects of workplace violence on anxiety and burnout levels. The easily accessible structure of primary healthcare institutions, intensive contact with patients and their relatives, and high workload make these settings high-risk areas for workplace violence. Therefore, this study aimed to comprehensively examine the experiences of violence among healthcare workers working in primary care. This study was conducted between January 1 and March 31, 2025, among healthcare workers employed in family health centers in Denizli, Turkey. The study was designed as a descriptive and cross-sectional study. The study population consisted of all healthcare workers working in family health centers in Denizli. Data were collected using a structured questionnaire assessing participants' sociodemographic characteristics and exposure to workplace violence. In addition, the Beck Anxiety Inventory and the Maslach Burnout Inventory, both of which have proven validity and reliability, were used to evaluate anxiety and burnout levels. Data analysis was performed using SPSS version 25.0, and statistical evaluations were carried out using both parametric and non-parametric tests. The results revealed that a considerable proportion of participants had been exposed to workplace violence during their professional lives. Violence was predominantly verbal in nature, and the perpetrators were mostly patients and their relatives. Healthcare workers exposed to violence had higher Beck Anxiety Inventory scores, and increased levels of emotional exhaustion and depersonalization, which are subscales of the Maslach Burnout Inventory. Family physicians were found to be exposed to violence more frequently and to have higher burnout levels compared to other primary healthcare workers. Reporting behaviors related to workplace violence were also evaluated, and the rate of white code reporting was found to be low. The main barriers to reporting included safety concerns, the perception of lengthy and complex procedures, and the belief that reporting would not lead to effective outcomes. These findings suggest that healthcare workers may feel insufficiently protected against violence and may gradually normalize violent incidents. In conclusion, workplace violence was found to have negative effects on the psychological well-being and professional sustainability of primary healthcare workers. Strengthening institutional measures to prevent workplace violence, improving the effectiveness of reporting systems, and developing psychosocial support mechanisms for healthcare workers are considered necessary.
Benzer Tezler
- Aile sağlığı merkezi çalışanlarında empatinin şiddete maruz kalma ile ilişkisinin araştırılması
Investigation of the relationship of empathy with violence experienced BY family health center employees
CEMALETTİN ÇİNAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAKAN DEMİRCİ
- Sağlık çalışanlarına yönelik şiddetin intörn doktorların kariyer planlarına etkisi
The effect of violence against healthcare providers on the intern doctors' career plans
HÜSEYİN MURAT GİRGİNER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiSivas Cumhuriyet ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SANEM NEMMEZİ KARACA
- Bir üniversite hastanesinde görev yapan asistan hekimlerin yurt dışına göç etme eğilimlerinin ve umutsuzluk durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the tendencies of migration abroad and their state of hopelessness of assistant physicians working in a university hospital
FATMA TİLKİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Halk SağlığıFırat ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İREM BULUT
- Neoliberal subjectification through family medicine model in Turkey: An online ethnography
Türkiye'de aile hekimliği modeli ve neoliberal öznellik inşası
EMİNCAN FİDAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Siyasal BilimlerGalatasaray ÜniversitesiSiyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
DR. CEMİL YILDIZCAN
- Aile sağlığı merkezi çalışanlarının yaşlanmaya yönelik algılarının yaşlılara karşı tutumlarına etkisinin araştırılması
A study on the effect of family health center employees'perceptions of aging on their attitudes towards elderly individuals
AHMET FARUK YALIM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiNecmettin Erbakan ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE KÜÇÜKCERAN
PROF. DR. FATMA GÖKŞİN CİHAN