Türkiye'nin Irak politikasında uluslararası sistem ve iç siyaset etkileşimi (1955–2003): Morfogenetik bir analiz
The interaction of international system and domestic politics in Türkiye's Iraq policy (1955–2003): A morphogenetic analysis
- Tez No: 987157
- Danışmanlar: PROF. DR. TUNCAY KARDAŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Türk dış politikası, Turkish foreign policy
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Ortadoğu Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ortadoğu Çalışmaları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma Türkiye'nin Irak politikasında uluslararası sistem ve iç siyaset etkileşimini morfogenetik analiz yöntemiyle incelemektedir. Araştırma, neoklasik realizmin kavramsal çerçevesini Margaret Archer'ın morfogenetik yaklaşımının analitik araçlarıyla birleştirmektedir. Çalışmanın iki temel iddiası bulunmaktadır. İlk olarak uluslararası sistemdeki yapısal dönüşümler Türkiye'nin Irak politikasında önemli derecede belirleyicidir. İkinci olarak uluslararası sistemik uyaranlar Türkiye'yi Irak'a yönelik bir karar vermeye zorlasa da dış politika çıktısı liderlerin tehdit ve fırsat algıları, devlet kapasitesi, güvenlik tehditleri, stratejik kültür ve ekonomik koşullar gibi içsel faktörlerle etkileşim içinde oluşmaktadır. Çalışma, bu iddialarını test etmek için Bağdat Paktı (1955), Birinci Körfez Savaşı (1990-1991) ve ABD'nin Irak'ı İşgali (2003) olmak üzere üç tarihsel vakayı inceleme alanı olarak ele almaktadır. Her vaka, farklı sistemik yapılara (çift kutuplu, tek kutuplu, yeni dünya düzeni) ve farklı liderlik (Menderes, Özal, Erdoğan) modeline denk gelmektedir. Morfogenetik döngü (T1-T2/T3-T4) kullanılarak analiz edilen bu vakalar yapısal koşullanmanın, sosyal etkileşimin ve yapısal dönüşümün Türkiye'nin Irak politikasını nasıl belirlediğini göstermektedir. Araştırmanın özgün katkısı, metodolojik olarak morfogenetik yaklaşımı uluslararası ilişkiler ve Ortadoğu çalışmaları alanına uyarlamasıdır. Böylelikle çalışma, literatüre hem metodolojik düzeyde yeni bir açılım hem de Türkiye'nin Irak politikası üzerine tarihsel-ampirik bir katkı sağlamaktadır. Sonuçlar, uluslararası sistemin yapısal etkilerinin belirleyici olduğunu ancak bu etkinin devlet içi mekanizmalar aracılığıyla filtrelendiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the interaction between the international system and domestic politics in Türkiye's Iraq policy employing the morphogenetic analysis method. The research combines the conceptual framework of neoclassical realism with the analytical tools of Margaret Archer's morphogenetic approach. The study has two main claims. First, structural transformations in the international system are significantly determinative of Türkiye's Iraq policy. Second, although international systemic stimuli compel Turkey to make decisions regarding Iraq, the outcome of foreign policy is shaped through interaction with internal factors such as leaders' perceptions of threats and opportunities, state capacity, security threats, strategic culture, and economic conditions. The study tests these claims through three historical cases: the Baghdad Pact (1955), the First Gulf War (1990-1991), and the US invasion of Iraq (2003). Each case corresponds to different systemic structures (bipolar, unipolar, new world order) and different leadership models (Menderes, Özal, Erdoğan). Analyzed using the morphogenetic cycle (T1-T2/T3-T4), these cases demonstrate how structural conditioning, social interaction, and structural elaboration determined Türkiye's policy toward Iraq. The original contribution of the research is its methodological adaptation of the morphogenetic approach to the discipline of international relations and to the field of Middle East Studies. In doing so, the study contributes to the literature both methodologically—by introducing a novel analytical perspective—and empirically, by providing a historical analysis of Türkiye's policy toward Iraq. The results reveal that the structural effects of the international system are decisive, but that this effect is filtered through domestic mechanisms.
Benzer Tezler
- The impact of public diplomacy on Turkish and İranian foreign policy: The cases of İraq & Syria (2000-2016)
Türkiye ve İran dış politikası üzerinde kamu diplomasisinin etkisi : Irak & Suriye örnekleri (2000 – 2016)
MOJTABA BARGHANDAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2017
Siyasal Bilimlerİstanbul Aydın ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÖZÜM SEZİN UZUN
- Türkiye'nin Irak Türkmenlerine yönelik dış politikası
Turkey's foreign policy towards Iraqı Turkmens
AHMET İŞCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Tarihİstanbul ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUHARREM HİLMİ ÖZEV
- İkinci Körfez Harekatı sürecinde ABD-Barzani-Talabani yakınlaşmasının Türkiye'nin güvenliğine etkileri
Başlık çevirisi yok
İSMAİL ALAGÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Uluslararası İlişkilerHarp Akademileri KomutanlığıStrateji ve Stratejik Araştırmalar Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CEMAL ZEHİR
- Özal Dönemi Türk dış politikası
Özal Period Turkish foreign policy
SEYCAN DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Uluslararası İlişkilerUfuk ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YELDA HATİCE ONGUN