Yüksek dağ ekosistemlerlerindeki kar örtüsünde mikroplastik varlığı, dağılımı ve olası kaynakları
Presence, distribution and possible sources of microplastics in snow cover in high mountain ecosystems
- Tez No: 985265
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HÜLYA AYKAÇ ÖZEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Çevre Mühendisliği, Environmental Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çevre Mühendisliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Son yıllarda yapılan araştırmalar, mikroplastiklerin yüksek dağlarda biriken kar örtüsünde bile bulunabildiğini ve bu ortamın önemli bir kirlilik birikim noktası haline geldiğini göstermektedir. Bu araştırma, Ilgaz Dağı Milli Parkı'nda yer alan altı farklı istasyonda (Milli Park Girişi, Otopark, Konut Alanı, Yol Kenarı, Kayak Merkezi Başlangıç Pisti ve Zirve Noktası) kar örtüsü içerisindeki mikroplastik (MP) kirliliğini nicel ve nitel bileşenleriyle incelemiştir. Bulgular, tüm istasyonlarda mikroplastik varlığının doğrulandığını ve kar örtüsünün MP'ler için bir birikim ortamı olarak işlev gördüğünü göstermektedir. Mikroplastik konsantrasyonları 40.0 ± 20.0 ile 90.0 ± 26.5 parça/L arasında değişmiş, en yüksek değer Milli Park Girişi, en düşük değer ise Kayak Merkezi Başlangıç Pisti istasyonunda saptanmıştır. Bu durum, insan etkisinin yoğun olduğu düşük rakımlı bölgelerde birikimin daha yüksek olduğunu ortaya koymaktadır. Morfolojik analizde tüm istasyonlar genelinde parçacık (fragment) formu %70'in üzerinde baskın bulunmuş, fiber yapıların özellikle konut alanı ve otopark istasyonlarında yoğunlaştığı belirlenmiştir. Renk dağılımı şeffaf, beyaz, mavi ve siyah ağırlıklı olup hem turistik faaliyetlerden hem de atmosferik taşınımdan kaynaklanan çoklu kaynaklı bir kirliliğe işaret etmektedir. Boyut analizinde 100 µm altındaki mikroplastiklerin zirve istasyonunda daha baskın olduğu görülmüş, bu durum ince partiküllerin uzun mesafe atmosferik taşınım yoluyla kar yüzeyine taşınabildiğini göstermektedir. FTIR analizleri, kar numunelerinde baskın polimer türlerinin PE, PP ve LDPE olduğunu ortaya koymuştur. Otopark istasyonunda PS/SBR varlığı, araç lastiği aşınmasını önemli bir kaynak olarak işaret etmektedir. Milli Park Girişi'nde belirlenen poliamid (PA) ise tekstil kökenli liflerin atmosferik taşınım ile taşındığını göstermektedir. Elde edilen sonuçlar, yüksek dağ kar örtüsünün mikroplastik kirliliğinin yalnızca bir göstergesi değil, aynı zamanda geçici bir depo alanı olduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Recent studies have shown that microplastics can even be detected in snow cover accumulated in high mountain regions, indicating that these environments have become important deposition zones for plastic-derived pollutants. This research investigated the microplastic (MP) contamination within the snow cover at six different stations located in Ilgaz Mountain National Park (National Park Entrance, Parking Area, Residential Zone, Roadside, Ski Center Base Slope and Summit Point) using both quantitative and qualitative approaches. The results confirmed the presence of microplastics at all sampling stations and demonstrated that snow cover acts as a temporary reservoir for MPs. Microplastic concentrations ranged between 40.0 ± 20.0 and 90.0 ± 26.5 particles/L, with the highest value measured at the National Park Entrance and the lowest at the Ski Center Base Slope. This indicates that microplastic accumulation is higher in low-altitude areas with intense human activity. Morphological analyses revealed that fragment-type particles dominated with rates exceeding 70% across all stations, while fiber-shaped MPs were more abundant in the parking and residential areas. The detected color distribution, dominated by transparent, white, blue, and black particles, suggests multiple pollution sources, including tourism activities and atmospheric deposition. Particle size analysis showed a higher proportion of MPs smaller than 100 µm at the summit station, indicating that fine particles can be transported over long distances through atmospheric pathways. FTIR analysis revealed that the dominant polymer types were PE, PP, and LDPE, while the presence of PS/SBR in the parking area points to tire wear as a major source. The detection of polyamide (PA) at the National Park Entrance suggests atmospheric transport of textile-derived fibers. Overall, the findings indicate that snow cover in high mountain ecosystems is not only an indicator of microplastic pollution but also a temporary storage medium for these contaminants.
Benzer Tezler
- Ilgaz Dağı Küçük Hacet yüksek dağ florası
Alpine flora of the Small Hacet at Ilgaz Mountain
YAVUZ UZUNOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
Ormancılık ve Orman MühendisliğiGazi ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. KERİM GÜNEY
- Yüksek dağ ağaçlandırmalarının incelenmesi: Galyan örneği
The investigation of high mountain forestation: The sample of Galyan
ABDURRAHMAN SEMERCİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Ormancılık ve Orman MühendisliğiKaradeniz Teknik ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM TURNA
- Gümüşhane – Kelkit yöresi yüksek dağ ekosistemi ağaçlandırmalarının sürdürülebilir ormancılık ilkeleri ve iklim değişikliği senaryoları kullanılarak değerlendirilmesi
The evaluation of afforestation in the high mountain ecosystem of the Gümüşhane-Kelkit region using sustainable forestry principles and climate change scenarios
NAZLI AK TÜTÜNCÜ
Doktora
Türkçe
2025
Ormancılık ve Orman MühendisliğiBartın ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİL BARIŞ ÖZEL
- Yüksek rakımlı dağ çayırları bitki örtüsü altında gelişen toprakların sınıflandırılması
Classification of soils developed on high altitude meadow
RECAİ TURAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
ZiraatAtatürk ÜniversitesiToprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MÜDAHİR ÖZGÜL
- Türkiye yüksek dağ sınıflarındaki arazi kullanım ve arazi örtüsü değişikliklerin izlenmesi ve değerlendirilmesi
Monitoring and assessment of land-use and land-cover changes in high mountains of Turkey
SERDAR ERPAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Ormancılık ve Orman MühendisliğiBartın ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYHAN ATEŞOĞLU