Sâmiha Ayverdi romanlarında toplumsal düzenin kurucu unsuru olarak hakikat düşüncesi
The concept of truth as the foundational element of social order in Sâmiha Ayverdi's novels
- Tez No: 985160
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HASAN KAFALI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Din, Sociology, Religion
- Anahtar Kelimeler: Din sosyolojisi, Türk romanı, Religious sociology, Turkish novel
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Pamukkale Üniversitesi
- Enstitü: İslami İlimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Din Sosyolojisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı Sâmiha Ayverdi romanlarının sosyolojik olarak incelenmesi ve bu romanlardan hareketle yazarın toplum görüşlerini tespit etmektir. Çünkü yazar sanatı toplumsal bir vazife olarak değerlendirmekte ve toplumsal anlamın sanat eserleri aracılığıyla hem muhafaza edilebileceğini hem de nesilden nesile aktarılabileceğini düşünmektedir. Çalışmada yöntem olarak doküman analizi kullanılmış yazarın romanları betimsel ve içerik analizine tabi tutulmuştur. Ayrıca Sâmiha Ayverdi'nin kurgu dışı çalışmaları da incelenmiş ve gerekli yerlerde analiz edilmiştir. Yapılan analizler neticesinde tez iki ana bölümden oluşturulmuş, birinci bölümde yazarın hayatı ve sanat anlayışı aktarılmıştır. İkinci bölümde ise yazarın romanları üzerinden yapılan kodlamalar çerçevesinde romanlarında tekrar eden çeşitli kavramlar dikotomiler şeklinde sunulmuş ve ardından insanın tarih, toplum ve kendisiyle ilişkileri çerçevesinde yorumlanmıştır. Sonuç olarak Samiha Ayverdi'ye göre toplum düzenin kurucu unsurunun hakikat düşüncesi olduğu tespit edilmiş fakat hakikat düşüncesinin kişinin bireysel çabasına bağlı olduğu ve herkes için ulaşılmasının mümkün olmadığı ifade edilmiştir. Ayverdi'nin hakikat düşüncesine ulaşmak için altını çizdiği temel kavramın aşk olduğu ve kişinin aşka ulaşmadan dünyayı sağlıklı bir şekilde göremeyeceğine dikkat çekilmiştir. Birey ve toplum ilişkisinde yazarın bireyci bir perspektife konumlandığı ve karakterleri için toplumsal hayatı tekâmül sürecinde bir engel olarak gördüğü anlaşılmıştır. Fakat o bu durumu tecellinin doğal bir sonucu olarak değerlendirmekte ve hakikate erişmiş insanın toplumu için önemli olduğunu da dikkat çekmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is the sociological examination of Sâmiha Ayverdi's novels and the determination of the author's social views based on these novels. This is because the author regards art as a social duty and believes that social meaning can both be preserved and transferred from generation to generation through works of art. Document analysis was used as the research method, and the author's novels were subjected to descriptive and content analysis. Additionally, Sâmiha Ayverdi's non-fiction works were also examined and analyzed where necessary. Following the analyses, the thesis was structured into two main sections: the first section presents the author's life and her understanding of art. In the second section, various recurring concepts in her novels, within the framework of the codes derived from them, are presented in the form of dichotomies and subsequently interpreted within the context of humanity's relationship with history, society, and itself. In conclusion, it was determined that, according to Sâmiha Ayverdi, the founding element of social order is the concept of truth (hakikat). However, it was also stated that the concept of truth depends on the individual's personal effort and is not accessible to everyone. The core concept that Ayverdi emphasizes for reaching the concept of truth is love, and it is pointed out that a person cannot see the world clearly (healthily) without attaining love. In the relationship between the individual and society, it was understood that the author adopts an individualistic perspective, viewing social life as an obstacle in the process of spiritual evolution (tekâmül) for her characters. However, she evaluates this situation as a natural consequence of 'tecellî' (divine manifestation/self-disclosure) and also draws attention to the importance of the person who has reached the truth for their society.
Benzer Tezler
- Sâmiha Ayverdi'nin hikâye ve romanlarında medeniyet fikri
The idea of civilization in Samiha Ayverdi's stories and novels
BÜŞRA BULUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıYozgat Bozok ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FUNDA ÇAPAN ÖZDEMİR
- Dört kadın yazarın romanlarında“Makbul Aile”(Halide Nusret Zorlutuna, Muazzez Tahsin Berkand, Kerime Nadir Azrak, Sâmiha Ayverdi)
“Acceptable family”in the novels of four women writers (Halide Nusret Zorlutuna, Muazzez Tahsin Berkand, Kerime Nadir Azrak, Sâmiha Ayverdi)
FERDA ZAMBAK
Doktora
Türkçe
2014
Türk Dili ve EdebiyatıMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET CÜNEYT ISSI
- Türk kadın roman yazarlarında göç kaynaklı toplumsal sorunlar
Migration-related social problems in Turkish women writers
BURCU TÜTAK
Doktora
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEKİ TAŞTAN
- Sâmiha Ayverdi'nin romanlarında şahıslar kadrosu ve karakterizasyon
People cadre and characterization in Sâmiha Ayverdi's novels
SEVDA GÜNDÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıAmasya ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKNUR AY
- Sâmiha Ayverdi'nin romanlarında kadının şahsiyet inşası
Personality construction of women in Sâmiha Ayverdi's novels
ESRA SAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
SosyolojiAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiKadın ve Aile Çalışmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FULYA BAYRAKTAR