Geri Dön

Multipl skleroz, nöromiyelitis optika spektrum bozukluğu miyelin oligodenrosit glikoprotein antikor ilişkili hastalıkta görsel uyarılmış potansiyel, optik koherens tomografi ve transorbital ultrason bulgularının değerlendirilmesi

Comparison of visual evoked potentials optical coherence tomography and transorbital ultrasound findings in multiple sclerosis neuromyelitis optica spectrum disorder and myelin oligodendrocyte glycoprotein antibody-associated disease

PDF İndir

  1. Tez No: 984892
  2. Yazar: ALPEREN ÇAPAN
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. BURCU YÜKSEL
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Nöroloji, Neurology
  6. Anahtar Kelimeler: Demiyelinizan hastalıklar, Multipl skleroz, Nöromiyelitis optika, Tomografi-optik koherens, Ultrasonografi, Demyelinating diseases, Multiple sclerosis, Neuromyelitis optica, Tomography-optical coherence, Ultrasonography
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
  10. Enstitü: İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi
  11. Ana Bilim Dalı: Nöroloji Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Optik nörit (ON), multipl skleroz (MS), nöromiyelitis optika spektrum bozukluğu (NMOSD) ve myelin oligodendrosit glikoprotein antikor ilişkili hastalıkta (MOGAD) görsel disfonksiyonun en sık nedenlerinden biridir. Bu üç hastalıkta ON'un klinik seyri, yapısal ve fonksiyonel etkileri belirgin biçimde farklıdır; MS'te genellikle unilateral ve iyi prognozlu, NMOSD'de çoğunlukla bilateral ve ağır seyirli, MOGAD'de ise sıklıkla bilateral, ödemli ancak tedaviye iyi yanıt veren bir form izlenir. Güncel literatürde, özellikle transorbital ultrasonografi (TOS) ile optik sinir kılıf çapı (OSKÇ) ve optik sinir çapı (OSÇ) ölçümlerinin, bu hastalıklar arasında ayırıcı tanıda ve görsel yol tutulumu değerlendirilmesinde kullanılabilirliği henüz sınırlı sayıda çalışmayla incelenmiştir. Bu çalışmada, MS, NMOSD ve MOGAD hastalarında kronik dönemde optik nöritli ve nörit geçirmemiş gözlerde TOS bulgularını optik koherens tomografi (OCT) ve görsel uyarılmış potansiyel (VEP) verileri ile karşılaştırmak, yöntemler arasındaki uyumu ve farklılıkları ortaya koymak ve TOS parametrelerinin tanı-takipteki potansiyel katkısını değerlendirmek amaçlandı. Yöntem: Çalışmaya katılmaya gönüllü 10 MS, 8 NMOSD ve 5 MOGAD hastası dahil edildi. Toplam 46 göz incelendi; optik nörit öyküsü bulunan ve bulunmayan gözler ayrıca analiz edildi. VEP incelemeleri pattern-reversal protokolüyle yapıldı; P100 latansı (ms) ve amplitüdü (mV) kaydedildi. OCT ile optik disk merkezli taramada total ve kadran bazlı retinal sinir lifi tabakası kalınlıkları ile cup/disk oranı değerlendirildi. TOS, (5–12 MHz) lineer B-mod prob kullanılarak, ALARA prensibine uygun, optik sinir çapı, optik sinir kılıf ve optik sinir kılıf/ sinir çapı oranı trasnvers ve sagittal kesitte (mm) ölçüldü. Tanısal performans için ROC eğrisi analizi yapıldı; grup karşılaştırmaları için Kruskal-Wallis ve Dunn-Holm post-hoc testleri, bağımlı göz ölçümlerine yönelik karma etkili modeller (mixed-effects) kullanıldı. Optik nörit öyküsü olan ve olmayan gözlerde TOUS-VEP-OCT arasında korelasyon analizi yapıldı. İstatistiksel anlamlılık için p<0,05 kabul edildi. Bulgular: Hastaların yaş ve cinsiyet dağılımı gruplar arasında farklı değildi (p>0,05). Optik nörit öyküsü açısından gruplar arasında anlamlı fark yoktu (p>0,05) ve ON geçirme zamanı arasında benzerdi (p>0,05). Transorbital ultrasonografi ölçümlerinde optik sinir çapı hem transvers hem sagittal düzlemde gruplar arasında farklılık göstermedi (p>0,05). Optik sinir kılıf çapı transvers düzlemde gruplar arasında fark gözlenmedi (p>0,05), ancak sagittal düzlemde MOGAD grubunda MS ve NMOSD'ye göre anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p=0,022). OSKÇ/OSÇ oranı transvers düzlemde gruplar arasında farklı değildi (p>0,05), ancak sagittal düzlemde MOGAD grubunda diğer iki gruba göre belirgin derecede yüksekti (p=0,013). Optik koherens tomografi (OCT) ile ölçülen retina sinir lifi tabakası kalınlıkları açısından hem ON (+) hem de ON (–) gözler arasında gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı (p>0,05), ancak NMOSD'de daha belirgin incelme eğilimi izlendi. Görsel uyarılmış potansiyel analizinde ON (+) gözlerde P100 latansı uzamış ve amplitüd azalmıştı (her ikisi için p<0,05); bu değişiklikler en belirgin olarak NMOSD'de gözlendi. ON (–) gözlerde ise yalnızca MS grubunda P100 latansında uzama eğilimi vardı fakat anlamlı değildi (p>0,05). Korelasyon analizlerinde P100 latansı ile RSLT kalınlığı arasında orta düzeyde negatif bir ilişki saptandı (r = –0.45, p<0,05), buna karşın OSKÇ ve OSKÇ/OSÇ oranları ile OCT veya VEP parametreleri arasında anlamlı korelasyon bulunmadı (r = +0.45, p>0,05). ROC analizinde sagittal OSKÇ için eğri altında kalan alan (EAA) 0.84 (95% GA: 0.69–0.98) olarak bulundu. En iyi kesim noktası 5.49 mm olup, bu eşikte duyarlılık %60, özgüllük %100, pozitif prediktif değer (PPD) %100 ve negatif prediktif değer (NPD) %55.6 olarak hesaplandı. Sagittal OSKÇ/OSÇ oranı için EAA 0.81 (95% GA: 0.64–0.99) olup, en iyi kesim noktası 1.76 idi; bu eşikte duyarlılık %75, özgüllük %80, pozitif prediktif değer (PPD) %88.2 ve negatif prediktif değer (NPD) %61.5 bulundu. Sonuç: Transorbital ultrasonografi ile sagittal optik sinir kılıf çapı ve oranının kronik dönemde dahi MOGAD'ı ayırt etmede anlamlı değerler göstermesi, bu yöntemin klasik tanısal araçlara ek olarak ucuz, non-invaziv ve yatak başı uygulanabilir bir biyobelirteç olabileceğini düşündürmektedir. Ayrıca double antikor negatif hastalarda klinik ve görüntüleme bulgularına ek olarak uzun dönem takiplerde ayırıcı tanıyı netleştirmek için uygulanabilecek bir yöntem olabileceği kanaatindeyiz. Sonuç olarak transorbital ultrasonografinin demiyelinizan optik nöropatilerde tanı ve takip süreçlerine katkı sağlayabilecek tamamlayıcı bir yöntem olduğunu ve daha kapsamlı, ileriye dönük araştırmalarla bu potansiyelin klinik uygulamaya taşınabileceği kanısındayız.

Özet (Çeviri)

Objective: Optic neuritis (ON) is one of the most common causes of visual dysfunction in multiple sclerosis (MS), neuromyelitis optica spectrum disorder (NMOSD), and myelin-oligodendrocyte glycoprotein antibody-associated disease (MOGAD). The clinical course and structural-functional effects of ON differ substantially across these diseases: typically unilateral with good prognosis in MS, often bilateral and severe in NMOSD, and usually bilateral, edematous but responsive to treatment in MOGAD. In the current literature, the potential role of transorbital ultrasonography (TOUS), particularly the measurement of optic nerve sheath diameter (ONSD) and optic nerve diameter (OND), in differential diagnosis and in evaluating visual pathway involvement among these diseases has been investigated in only a limited number of studies. This study aimed to compare TOUS findings in chronic-phase of eyes with and without ON in patients with MS, NMOSD, and MOGAD, to assess their relationship with optical coherence tomography (OCT) and visual evoked potentials (VEP), and to evaluate the potential contribution of TOUS parameters to diagnosis and follow-up. Methods: Ten patients with MS, eight with NMOSD, and five with MOGAD were included, comprising a total of 46 eyes. Eyes with and without a history of ON were analyzed separately. VEP was performed using the pattern-reversal protocol, recording P100 latency (ms) and amplitude (mV). OCT assessed peripapillary retinal nerve fiber layer (RNFL) thickness and cup-to-disc ratio. TOUS was performed using a 5–12 MHz linear B-mode probe under ALARA principles, measuring OND, ONSD, and the ONSD/OND ratio in both transverse and sagittal planes (mm). Diagnostic performance was evaluated using receiver operating characteristic (ROC) curve analysis. Group comparisons were made using the Kruskal–Wallis test with Dunn-Holm post-hoc correction and mixed-effects models for paired eye data. Correlation analysis was performed among TOUS, OCT, and VEP parameters in eyes with and without ON. A p-value <0.05 was considered statistically significant. Results: Age and sex distributions did not differ between the groups (p>0.05). There was no significant difference in ON history (p>0.05) or the interval between time of (p>0.05) across groups. TOUS measurements showed no significant group differences in OND in either transverse or sagittal planes (p>0.05). ONSD in the transverse plane also showed no significant differences between groups (p>0.05), whereas sagittal ONSD was significantly higher in MOGAD compared to MS and NMOSD (p=0.022). The ONSD/OND ratio in the transverse plane was similar between groups (p>0.05), but was significantly higher in MOGAD in the sagittal plane (p=0.013). OCT measurements of RNFL thickness revealed no statistically significant group differences in either ON(+) or ON(–) eyes (p>0.05), although NMOSD tended to show greater thinning. In VEP analysis, P100 latency was prolonged and amplitude reduced in ON(+) eyes (both p<0.05), with the most pronounced changes in NMOSD. In ON(–) eyes, a tendency for prolonged P100 latency was observed only in MS but was not significant (p>0.05). Correlation analysis showed a moderate negative association between P100 latency and RNFL thickness (r = –0.45, p<0.05), while no significant correlation was found between TOUS parameters and OCT or VEP measurements (r = +0.45, p>0.05). ROC analysis showed that sagittal ONSD had an area under the curve (AUC) of 0.84 (95% CI: 0.69–0.98), with an optimal cut-off of 5.49 mm, sensitivity of 60%, specificity of 100%, positive predictive value (PPV) of 100%, and negative predictive value (NPV) of 55.6%. The sagittal ONSD/OND ratio had an AUC of 0.81 (95% CI: 0.64–0.99), with an optimal cut-off of 1.76, sensitivity of 75%, specificity of 80%, PPV of 88.2%, and NPV of 61.5%. Conclusion: The finding that sagittal ONSD and the ONSD/OND ratio measured by TOUS remained higher in MOGAD even in the chronic phase and demonstrated discriminative performance in ROC analysis suggests that TOUS may serve as an inexpensive, non-invasive, bedside-applicable adjunct to conventional diagnostic tools. We also believe that it may be a method that can be applied to clarify the differential diagnosis in long-term follow-up in double antibody negative patients, in addition to clinical and imaging findings. As a result, TOUS has the potential to complement existing methods in the diagnosis and follow-up of demyelinating optic neuropathies, and further large-scale prospective studies are needed to confirm its clinical utility.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    759916

    Çocuklarda santral sinir sisteminin inflamatuvar demiyelinizan hastalıklarının değerlendirilmesi

    Evaluation of inflammatory demyelinating diseases of the central nervous system in children

    ENDER SAYAN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıNecmettin Erbakan Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HÜSEYİN ÇAKSEN

  2. Tez No

    666238

    Çocukluk çağı otoimmün santral sinir sistemi hastalıklarında serum ve idrar örneklerinde neopterin ve serum kinürenin-triptofan yolağı ürünleri düzeylerinin karşılaştırılması

    Comparison of the levels of neopterin in serum and urine samples and serum kinürenine-tryptophan pathway products in childhood autoimmune central nervous system diseases

    MELTEM YILDIZ KAYAOĞLU

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıHacettepe Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. FATMA BANU ANLAR

  3. Tez No

    936878

    İnflamatuar optik nörit tanısı ile takip edilen hastaların klinik ve demografik verilerinin incelenmesi

    Review of clinical and demographic data of patients followed up with inflammatory optic neuritis diagnosis

    MEHMET ALİ EKENEL

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    NörolojiKahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi

    Nöroloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. YILMAZ İNANÇ

  4. Tez No

    919916

    Çocukluk çağı optik nöritlerinde etiyolojik dağılım ve etiyolojiye göre prognoz: Çok merkezli retrospektif araştırma

    Childhood optic neuritis: Etiological distribution and prognosis according to etiology: a multicenter retrospective study

    MELTEM ÇOBANOĞULLARI DİREK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    NörolojiHacettepe Üniversitesi

    Klinik Nörolojik Bilimler ve Psikiyatri Ana Bilim Dalı

    PROF. MERYEM ASLI TUNCER

  5. Tez No

    945724

    Nöromiyelitis optika spektrum bozukluğu ve multipl sklerozlu bireylerde optik sinir ve korneal hasarın konfokal mikroskopi ve optik koherens tomografi ile değerlendirilmesi

    Using in vivo corneal confocal microscopy and optical coherence tomography to detect axonal degeneration in multiple sclerosis and neuromyelitis optica spectrum disorder

    MUHAMMED ALİ TOMRİS

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Göz HastalıklarıErciyes Üniversitesi

    Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. DUYGU GÜLMEZ SEVİM

Geri Dön