Aile içi ilişki motivasyonlarının çocukların haksızlıktan kaçınma davranışına etkisi
The effect of family relationship motivations on children's inequity avodiance behavior
- Tez No: 983079
- Danışmanlar: PROF. DR. SEVİM CESUR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Adaletin ne olduğu ve nasıl geliştiği sorusu felsefe, antropoloji, hukuk, psikoloji gibi pek çok alanın önemli sorularından biridir. Bu çalışma adalet hassasiyetinin gelişimine dair sosyal-gelişimsel bir çerçeve çizme amacı taşımaktadır. Bu çalışmanın en önemli savı, adaletin tekil bireylerin deneyiminden ziyade ilişkisel bir bağlamda incelenmesi gerektiğidir. Bu nedenle ahlak psikolojisi literatüründe ahlakı bağlama özgü ele alan İlişki Düzenleme Kuramı bu çalışmanın kuramsal zeminini oluşturmaktadır. İlişki Düzenleme Kuramı'na göre ahlak, bir ilişki düzenleme mekanizmasıdır (Rai ve Fiske, 2011). Dört temel ilişki motivasyonundan (birlik, eşitlik, orantısallık, hiyerarşi) ve bu ilişkilerin işaret ettiği dört ilişki türünden (müşterek paylaşım, eşit ilişki, orana dayalı ilişki, otorite düzeni) söz eden kuramın en temel varsayımı, ilişki motivasyonu bağlamında ilişkinin sürdürülebilmesi için gerekli mekanizmaların olduğu ve bu mekanizmaların ahlakı tanımladığıdır. Bu araştırmada İDK'ının bu varsayımı adalet kapsamında incelenmiştir. Adalete ilişkin davranışsal ölçüm, haksızlıktan kaçınma davranışı olmuştur. Temel araştırma sorusu ise şudur:“aile içi ilişki motivasyonları çocukların haksızlıktan kaçınma davranışını etkiliyor mu?”. Bu soru kapsamında 136 anne, 34 baba, 25 öğretmen ve 146 çocuktan veri toplanmıştır. Veri toplama sürecinde ebeveynlerden birinin Bireysel İlişki Motivasyonları Anketi'ni aile içi ilişkilerini düşünerek doldurmaları istenmiştir. Bunun yanında ebeveynlere demografik bilgi formu da ulaştırılmıştır. Çocuklar ile Seçeneğe Zorlama Oyunu 8 tekrarlı olarak şekilde oynanmıştır. Oyun avantajlı/dezavantajlı haksızlık, düşük/yüksek haksızlık ve bedelli/bedelsiz haksızlık koşullarını içermektedir. Bu koşullar çalışmada biçimlendirici değişken olarak test edilmiştir. Çocuklar ile ayrıca, Çocuklar İçin Sosyal İstenirlik Ölçeği doldurulmuştur. Çocukların sosyal İstenirlik seviyeleri, kardeşinin olup olmaması ve geniş aile/çekirdek aile olarak yaşamaları çalışmanın kontrol değişkenlerini oluşturmaktadır. Katılımcılar için içleme kriterleri, okul öncesi eğitime devam ediyor olmaları, anne ve babanın birlikte yaşıyor olmaları ve Ankara Gelişim Tarama Envanterinden kronolojik yaşlarına uygun sonuçlar almış olmalarıdır. AGTE, öğretmenler tarafından doldurulmuştur. R Studio ile Lineer Karma Model (LMM) analizi ile gerçekleştirilen analizler sonucunda, çocukların aile içi eşitlik motivasyonları haksızlıktan kaçınma davranışları ile pozitif yönde anlamlı; aile içi hiyerarşi motivasyonları haksızlıktan kaçınma davranışları ile negatif yönde anlamlı ilişkili bulunmuştur. Birlik ve orantısallık motivasyonları ilişkili görülmemiştir. Ayrıca çocukların en çok avantajlı haksızlık durumundan, en az ise dezavantajlı haksızlık durumundan kaçındıkları bulgulanmıştır. Elde edilen bulgular, yaş, empati gibi bireysel farklılıklarla olan ilişkileri kapsamında ele alınmış ve farklı kuramlar çerçevesinde tartışılmıştır.
Özet (Çeviri)
The question of what justice is and how it develops is one of the important questions in many fields such as philosophy, anthropology, law, and psychology. This study aims to outline a social-developmental framework for the development of sensitivity to justice. The most important argument of this study is that justice should be examined in a relational context rather than in the experience of individual persons. Therefore, the Relational Regulation Theory, which addresses morality in a context-specific manner in the moral psychology literature, forms the theoretical basis of this study. According to Relational Regulation Theory, morality is a relational regulation mechanism (Rai and Fiske, 2011). The theory, which discusses four basic relationship motivations (unity, equality, proportionality, hierarchy) and four relationship types indicated by these relationships (communal sharing, equality matching, market pricing, authority ranking), is based on the fundamental assumption that there are mechanisms necessary for sustaining the relationship in the context of relationship motivation and that these mechanisms define morality. This study examines this assumption of IRM in the context of justice. The behavioral measure of justice was avoidance of injustice behavior. The main research question is:“Do family relationship motivations influence children's avoidance of injustice behavior?”Data were collected from 136 mothers, 34 fathers, 25 teachers, and 146 children within the scope of this question. During the data collection process, one of the parents was asked to complete the Individual Relationship Motivations Questionnaire, reflecting on their family relationships. In addition, a demographic information form was also provided to the parents. The Forced Choice Game was played with the children 8 times. The game included conditions of advantageous/disadvantageous unfairness, low/high unfairness, and paid/unpaid unfairness. These conditions were tested as formative variables in the study. The Children's Social Desirability Scale was also completed with the children. The children's levels of social desirability, number of siblings, and whether they lived in an extended or nuclear family constituted the control variables of the study. The inclusion criteria for participants were that they were enrolled in preschool education, their parents lived together, and they had obtained results appropriate for their chronological age from the Ankara Development Screening Inventory (AGTE). The AGTE was completed by teachers. The analyses conducted using Linear Mixed Model (LMM) analysis with R Studio revealed that children's motivation for equality within the family was positively and significantly related to their avoidance of ınequity behaviors; their motivation for hierarchy within the family was negatively and significantly related to their avoidance of ınequity behaviors. Unity and proportionality motivations were not found to be related. Furthermore, it was found that children avoided advantageous unfairness situations the most and disadvantageous unfairness situations the least. The findings were examined in terms of their relationships with individual differences such as age and empathy and discussed within the framework of different theories.
Benzer Tezler
- Kırgızistan'da dini grupların aile kurumuna etkisi: Tebliğ cemaati örneği
Влияние религиозных групп на институт семьи в кыргызстане: пример джамаата таблиг
DİLNOZA RAHMATİLLAEVA
Doktora
Türkçe
2025
DinKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RECAİ DOĞAN
- Okul öncesi çocuklarda erken okuryazarlığa ilişkin motivasyonel inancın gelişimi
Development of motivational beliefs about early literacy in preschool children
KARDELEN KUŞDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimBalıkesir ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SONNUR IŞITAN
- Annelerin paylaşan ebeveynlik (sharenting) düzeyleriyle çocukların problemli medya kullanımları ve akran zorbalığı davranışları arasındaki ilişki
The relationship between mothers sharenting levels and children's problematic media use and peer bullying behaviors
ZEYNEP ÇETİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZKAN SAPSAĞLAM
- İkinci kariyer olarak öğretmenlik
Teaching as a second career
MAYSA MUHAMMEDOVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimKocaeli ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞÖHEYDA GÖKTÜRK
- Avustralya'da yaşayan Türklerin dil görünümlerinin iki dillilik bağlamında incelenmesi
Examination of language outlook of the Turks living in Australia within the context of bilingualism
HAMİDE MERVE ALTIPARMAK YILMAZ
Doktora
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NECATİ DEMİR