Kırgızistan'da dini grupların aile kurumuna etkisi: Tebliğ cemaati örneği
Влияние религиозных групп на институт семьи в кыргызстане: пример джамаата таблиг
- Tez No: 967900
- Danışmanlar: PROF. DR. RECAİ DOĞAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Din Sosyolojisi, Kırgızistan'da İslam, Dini Grup, Tebliğ Cemaati, Aile
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu doktora tezi, Kırgızistan'da faaliyet gösteren Tebliğ Cemaati'nin aile kurumu üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla hazırlanmıştır. Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından dinî grupların kamusal alanda daha görünür hâle gelmesiyle birlikte, bu yapıların sadece bireysel dini yaşantıyı değil, aile yapısını da etkilediği gözlemlenmiştir. Bu bağlamda temel araştırma sorusu, Tebliğ Cemaati üyeliğinin Kırgızistan'daki aile yapısı üzerindeki etkilerinin niteliği ve bu etkinin hangi alanlarda dönüşümler oluşturduğudur. Araştırmanın amacı, Tebliğ Cemaati ile düzenli ilişki içinde olan bireylerin cemaatle tanışma biçimlerini, aidiyet geliştirme süreçlerini ve bu sürecin aile içi işleyişe yansımalarını analiz etmektir. Özellikle dini deneyimlerin aile içi rol paylaşımı, çocuk eğitimi, eş ilişkileri ve toplumsal konumlanma gibi alanlardaki etkileri incelenmiştir. Çalışma, nitel araştırma yöntemine dayalı olarak yürütülmüştür. Örneklem grubunu, Tebliğ Cemaati'ne mensup 40 kadın oluşturmuştur. Yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanan veriler, açık kodlama, kategori oluşturma ve tema yapılandırma aşamalarından geçirilerek analiz edilmiştir. NVivo yazılımı kullanılarak yapılan tematik analiz neticesinde üç temel tema ve toplam yirmi bir kategori belirlenmiştir. Araştırmanın bulguları üç ana tema altında sunulmuştur. İlk tema olan Katılım Süreci, katılımcıların cemaatle ilk temas biçimlerini ve katılım motivasyonlarını incelemektedir. Tanışmaların büyük kısmı aile bireyleri veya yakın çevre aracılığıyla gerçekleşmiş; ilk izlenimlerde sadelik ve samimiyetin etkili olduğu ifade edilmiştir. İkinci tema olan Aidiyet ve Bütünleşme Süreci, katılımcıların cemaatle olan uyum düzeylerini, duygusal bağlarını, üstlendikleri görevleri ve bu sürecin aile içi dinamiklere etkilerini ele almaktadır. Bu süreçte kimlik dönüşümleri ve cemaat içi rol Üçüncü tema olan Etki ve Etkileşim Süreci, cemaatin aile içi iletişim biçimleri, ibadet disiplini, çocukların dini eğitimi, gündelik yaşam tarzı ve sosyal ilişkiler üzerindeki etkilerine odaklanmaktadır. Katılımcı anlatılarında, dini pratiklerin ev ortamına taşındığı ve aile bireyleri arasında paylaşıldığı örneklere yer verilmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda ulaşılan başlıca bulgular şunlardır: Tebliğ Cemaati üyeliği, bireylerin ibadet ve günlük yaşam alışkanlıklarında çeşitli değişimlere neden olmaktadır. Aile içindeki rollerin yeniden tanımlandığı gözlemlenmekte, özellikle kadınların ibadet ve çocuk eğitimi konularında daha fazla sorumluluk üstlendiği belirtilmektedir. Bazı katılımcılar, cemaat yapısının katı yorumlara kapalı olmasından ve toplumsal görünürlüğün sınırlanmasından rahatsızlık duyduklarını ifade etmiştir. Tez, bu bulgular ışığında uygulayıcılara, politika yapıcılara ve akademik araştırmacılara yönelik önerilerde bulunmaktadır. Öneriler arasında kadınların dini yapılardaki rollerinin yeniden ele alınması, dini içeriklerin toplumsal yönlerle bütünleştirilmesi ve dinî aidiyetin hak temelli kamu politikalarıyla birlikte değerlendirilmesi gibi başlıklar yer almaktadır. Ayrıca, benzer yapılarla karşılaştırmalı yeni araştırmalar yapılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Данная докторская диссертация посвящена изучению влияния движения Таблиги Джамаат на институт семьи в Кыргызстане. После распада Советского Союза религиозные группы стали более заметными в публичном пространстве, что привело к их воздействию не только на индивидуальные религиозные практики, но и на семейную структуру. Основной исследовательский вопрос заключается в характере влияния членства в Таблиги Джамаат на семейную структуру в Кыргызстане и в сферах, где это влияние вызывает трансформации. Цель исследования — проанализировать формы вовлечения индивидов, регулярно взаимодействующих с Таблиги Джамаат, процессы формирования их принадлежности к общине, а также отражение этих процессов на внутрисемейной динамике. Особое внимание уделяется влиянию религиозного опыта на распределение ролей в семье, воспитание детей, супружеские отношения и социальное позиционирование. Исследование основано на качественной методологии. Выборку составили 40 женщин, являющихся членами Таблиги Джамаат. Данные, собранные посредством полуструктурированных интервью, были проанализированы с использованием методов открытого кодирования, категоризации и тематического структурирования. С помощью программного обеспечения NVivo был проведен тематический анализ, в результате которого выделены три основные темы и 21 категория. Результаты исследования представлены в рамках трех ключевых тем: 1. Процесс вовлечения — рассматривает формы первого контакта респондентов с общиной и мотивы их участия. Большинство знакомств происходило через членов семьи или близкое окружение, при этом важную роль играли простота и искренность первых впечатлений. 2. Процесс принадлежности и интеграции — анализирует уровень адаптации участников к общине, их эмоциональные связи, выполняемые роли и влияние этих процессов на внутрисемейные динамики. Также исследуются трансформации идентичности и восприятие ролей внутри общины. 3. Процесс влияния и взаимодействия — фокусируется на воздействии общины на внутрисемейные коммуникации, дисциплину богослужений, религиозное воспитание детей, повседневный образ жизни и социальные связи. В рассказах участников приводятся примеры переноса религиозных практик в домашнюю среду и их разделения между членами семьи. Основные выводы исследования: Членство в Таблиги Джамаат приводит к изменениям в религиозных и повседневных практиках индивидов. Наблюдается переопределение семейных ролей, особенно в части увеличения ответственности женщин за религиозные практики и воспитание детей. Некоторые участницы выразили недовольство закрытостью общины для критических интерпретаций и ограничением ее социальной видимости. На основании полученных результатов сформулированы рекомендации для практиков, политиков и академических исследователей. Среди них — пересмотр роли женщин в религиозных структурах, интеграция религиозных аспектов в социальные контексты и учет религиозной принадлежности в рамках правозащитной политики. Также предложено проведение сравнительных исследований с другими аналогичными группами. Ключевые слова: социология религии, ислам в Кыргызстане, религиозная группа, Таблиги Джамаат, семья
Benzer Tezler
- Kazakça bir hikaye: Sonğı Tasil metin-çeviri-dizin
Başlık çevirisi yok
SÜER EKER
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
Türk Dili ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TALAT TEKİN
- Sovyetler Birliği'nin dağılması sonrasında Türk Cumhuriyetleri ve Türkiye ile ilişkilerinin geleceği
Başlık çevirisi yok
ALPER ENGİN
- Bağımsız Devletler Topluluğu'ndaki Türk Cumhuriyetleri'nin ekonomik durumları ve turizm potansiyelleri
Başlık çevirisi yok
ZERRİN TANIL
- Türkistan'daki yeni Türk Cumhuriyetlerinde sosyo-ekonomik ve siyasal değişim
Başlık çevirisi yok
İRFAN ÇİFTÇİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1993
Uluslararası İlişkilerİstanbul ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA TOKTAMIŞ ATEŞ
- Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra kurulan Türk Cumhuriyetleri arasında entegrasyon dinamikleri ve Türkiye
Başlık çevirisi yok
SONER IŞILDAK
Yüksek Lisans
Türkçe
1993
Uluslararası İlişkilerMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DR. TALİP TUZTAŞ