Yiyecek-içecek sektöründe mutfak çalışanlarının manipülatif kişilik yapısının iş birliği davranışına etkisi: Örgütsel güvenin aracılık rolü ve cinsiyetin düzenleyici rolü
The effect of kitchen workers manipulative personality structure on cooperative behavior in the food and beverage industry: The mediating role of organizational trust and the moderating role of gender
- Tez No: 982064
- Danışmanlar: DOÇ. DR. TOLGA GÖK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Turizm, Tourism
- Anahtar Kelimeler: Manipülatif kişilik eğilimi, örgütsel güven, iş birliği davranışı, mutfak çalışanları, yiyecek–içecek işletmeleri
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Turizm İşletmeciliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, yiyecek–içecek işletmelerinin mutfak bölümlerinde çalışan personelin manipülatif kişilik eğilimi, örgütsel güven ve iş birliği davranışı arasındaki ilişkiler incelenmiş; ayrıca cinsiyetin, manipülatif kişilik eğiliminin iş birliği üzerindeki etkisini düzenleyip düzenlemediği araştırılmıştır. Araştırma, Konya ilinde kamu ve özel sektörde faaliyet gösteren otel, restoran ve toplu yemek işletmelerinde görev yapan mutfak çalışanları üzerinde, nicel ve kesitsel bir betimleyici–ilişkisel tarama modeli çerçevesinde yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak, demografik soruların yanı sıra literatürde geçerliği ve güvenirliği kanıtlanmış üç ölçekten oluşturulan bir anket kullanılmış; Nisan–Haziran 2025 tarihleri arasında 317 anket toplanmıştır. Veriler SPSS ve PROCESS makrosu aracılığıyla analiz edilmiş; betimsel istatistiklerin ardından korelasyon, çoklu doğrusal regresyon, aracılık ve düzenleyici etki analizleri gerçekleştirilmiştir. Bulgular, mutfak çalışanlarının manipülatif kişilik eğilimlerinin orta düzeyde, örgütsel güven algılarının orta düzeyde, iş birliği davranışlarının ise görece daha düşük düzeyde olduğunu göstermektedir. Korelasyon ve regresyon sonuçlarına göre, manipülatif kişilik eğilimi hem iş birliği davranışını hem de örgütsel güveni güçlü ve negatif yönde etkilemekte; buna karşılık örgütsel güven, iş birliği davranışını pozitif ve anlamlı biçimde yordamaktadır. PROCESS analizi, örgütsel güvenin, manipülatif kişilik eğilimi ile iş birliği davranışı arasındaki ilişkide kısmi aracı rol üstlendiğini ortaya koymuştur. Cinsiyetin düzenleyici etkisine ilişkin bulgular ise genel model düzeyinde anlamlı bir moderasyon desteği sunmamış; manipülatif eğilimlerin iş birliği üzerindeki olumsuz etkisinin kadın ve erkek çalışanlarda benzer biçimde işlediği görülmüştür. Sonuç olarak çalışma, mutfak ekiplerinde manipülatif kişilik eğilimlerinin hem güven iklimini hem de iş birliği kültürünü zayıflattığını; buna karşılık örgütsel güveni güçlendiren yönetim uygulamalarının iş birliğini artırmada kritik bir rol oynadığını göstermektedir. Bu çerçevede, mutfak yönetiminde işe alım sürecinde kişilik odaklı değerlendirmelere yer verilmesi, ekip içi iletişim ve güveni destekleyen eğitim programlarının uygulanması ve iş birliğini teşvik eden adil performans–ödüllendirme sistemlerinin geliştirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines the relationships between manipulative personality tendency, organizational trust, and cooperative behavior among employees working in the kitchen departments of food and beverage establishments. In addition, it investigates whether gender moderates the effect of manipulative personality tendency on cooperation. The research was conducted within a quantitative, cross-sectional, descriptive–relational survey design among kitchen staff employed in hotel, restaurant, and contract catering businesses operating in Konya, Türkiye. As the data collection tool, a questionnaire consisting of demographic questions and three scales whose validity and reliability have been established in the literature was used, and a total of 317 questionnaires were collected between April and June 2025. Data were analyzed using SPSS and the PROCESS macro. Following descriptive statistics, correlation analysis, multiple linear regression, mediation, and moderation analyses were performed. The findings indicate that kitchen employees' manipulative personality tendencies are at a moderate level, their perceptions of organizational trust are at a moderate level, and their cooperative behavior is at a relatively lower level. According to the correlation and regression results, manipulative personality tendency has a strong and negative effect on both cooperative behavior and organizational trust, whereas organizational trust positively and significantly predicts cooperative behavior. PROCESS analysis revealed that organizational trust plays a partial mediating role in the relationship between manipulative personality tendency and cooperative behavior. With regard to the moderating role of gender, the overall model did not provide evidence for a significant moderation effect; the negative impact of manipulative tendencies on cooperation appears to operate in a similar way for both female and male employees. In conclusion, the study demonstrates that manipulative personality tendencies weaken both the climate of trust and the culture of cooperation within kitchen teams, whereas management practices that strengthen organizational trust play a critical role in enhancing cooperation. Accordingly, it is recommended that kitchen management incorporate personality-focused assessments into recruitment processes, implement training programs that support intra-team communication and trust, and develop fair performance and reward systems that encourage cooperative behavior.
Benzer Tezler
- Yiyecek ve içecek işletmesi çalışanlarının problem çözme becerilerinde iş tatmininin rolü: Hatay ilinde bir uygulama
The role of job satisfaction in problem solving skills of food andbeverage business employees: A case of
TUBA KAYIŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Turizmİskenderun Teknik ÜniversitesiTurizm ve Otelcilik İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SAİT DOĞAN
- Mutfak çalışanlarının gıda güvenliği bilgi düzeyleri ve gıda israfına ilişkin tutumları
Food safety knowledge levels of kitchen staffs and their attitudes towards food waste
RUKİYE ÇETİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Gastronomi ve Mutfak SanatlarıSelçuk ÜniversitesiGastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİRSEN BULUT SOLAK
- Gastronomi sektöründe gluten farkındalığının belirlenmesi
Determination of gluten awareness in gastronomy sector
BÜŞRA KARAGÖZ YALÇIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Gastronomi ve Mutfak SanatlarıAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiGastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TUFAN SÜREN
- Belek bölgesinde bulunan otellerde çalışan mutfak personellerinin gıda güvenliği algısı ve gıda mühendislerine karşı bakış açılarının belirlenmesi
Determination of food safety perception of kitchen staff working in hotels in Belek region and their perspectives towards food engineers
SERAY SAYGUN ARS
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Gıda MühendisliğiAkdeniz ÜniversitesiTurizm Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NESLİHAN ONUR
- Yiyecek içecek işletmesi çalışanlarının sektörel emek göçü niyetleri üzerine bir araştırma
A study on the intentions of sectoral labor migration among food and beverage establishment employees
ALİ ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Gastronomi ve Mutfak SanatlarıSakarya Uygulamalı Bilimler ÜniversitesiGastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLÇİN ÖZBAY