الظواهر النحوية والصرفية في شعر الفرزدق
Ferazdak'ın şiirindeki sarf ve nahiv olguları
- Tez No: 979848
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞULE AĞAÇ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Arap Dili ve Belagatı, El-Ferazdak, Nahiv, Sarf, Olgular, Arabic Language and Rhetoric, Al-Farazdaq, grammar, morphology, phenomena
- Yıl: 2025
- Dil: Arapça
- Üniversite: Yalova Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
FERAZDAK'IN ŞİİRİNDEKİ SARF VE NAHİV OLGULARI ÖZET Bu çalışma, Arap şiir dilinin geleneksel yapısını şekillendiren önde gelen Emevî dönemi şairlerinden biri olan el-Ferazdak'in şiirlerinde yer alan nahiv (sentaks) ve sarf (morfoloji) olgularını ele almaktadır. Araştırmanın önemi, böylesine önemli bir şairin – el-Ferazdak'ın – eserlerinde büyük ilmî değere sahip bir konunun incelenmesinden kaynaklanmaktadır. Araştırma problemi ise, el-Ferazdak'ın şiirlerinde yer alan nahiv ve sarf olgularının niteliği hakkında daha önce benzeri sunulmamış ilmî bir materyal ortaya koyma gerekliliğidir. Araştırmanın temel amacı, şairin şiirlerinde kullandığı dilsel yapıları analiz etmek, klasik Arap nahiv kitaplarında yerleşmiş kurallara ne ölçüde bağlı kaldığını ortaya koymak ve bu kurallardan sapmaların — şiirsel zorunluluk ya da döneminde yaygın olan lehçelerin etkisiyle — nerelerde ve nasıl gerçekleştiğini. Çalışma, bu dilsel olguları tespit edip analiz ettikten sonra, Halîl b. Ahmed (ö. 170/786), Sîbevayhi (ö. 180/796), Müberred (ö. 285/897), Ebû Ali el-Fârisî (ö. 377/987), İbn Cinnî (ö. 392/1001) ve İbn Mâlik (ö. 672/1273) gibi önde gelen dil âlimlerinin görüşleri ışığında değerlendirmektedir. Bunlar arasında, söz konusu dilsel örneklerin doğrudan al-Ferazdek'in şiirinden alınarak incelendiği gibi, eski nahivcilerin de şiirlerinden şahit olarak alıntıladığı örnekler yer almaktadır. Araştırmanın ulaştığı sonuçlardan biri, el-Ferazdak'in nahiv ve sarf açısından ortaya koyduğu şiir dilinin, bir taraftan kurallara ve dilin özüne bağlılık, diğer taraftan şuurla kullanılan şiirsel serbestlik arasında dengeli bir yapı sergilediğidir. Şairin dilsel yapılar üzerindeki hâkimiyeti, ölçülü esneklikle birleşerek onun şiirini anlam derinliği ve ifade zenginliği bakımından güçlü kılmaktadır. Tez beş ana bölümden oluşmaktadır: Giriş bölümü Arap nahvinin doğuşunu, birinci bölüm al-Ferazdek'in hayatını, şiirini ve nahiv üzerindeki etkisini, ikinci bölüm şiirindeki nahivsel olguları, üçüncü bölüm sarfî olguları, dördüncü bölüm ise şiirsel zorunluluk kavramını, nahivcilerin bu konudaki görüşlerini ve bu zorunluluğun el-Ferazdak'in şiirinde nasıl tezahür ettiğini ele almaktadır. Çalışma, ulaşılan temel sonuçların özetlendiği bir sonuç bölümüyle sona ermektedir.
Özet (Çeviri)
GRAMMATICAL AND MORPHOLOGICAL PHENOMENA IN THE POETRY OF AL-FARAZDAQ ABSTRACT This study examines the grammatical and morphological phenomena in al-Farazdaq's poetry, one of the most prominent poets of the Umayyad period who helped shape the features of the traditional poetic language. The significance of this study lies in its treatment of a topic of considerable scholarly value in an influential poet such as al-Farazdaq. The central research problem lies in conducting a linguistic analysis that has not previously been presented in this particular manner concerning the grammatical and morphological features of his poetry. The study aims to analyze the syntactic and morphological structures employed in his verse, to determine the extent of his adherence to the normative rules established in classical works of grammar, and to trace instances of regulated deviation from these norms, whether under the influence of poetic necessity or the dialectal variations prevalent in his era. The study proceeds by documenting and analyzing each phenomenon, and interpreting it in light of the positions of leading grammarians such as al-Khalīl (d. 170/786), Sībawayh (d. 180/796), al-Mubarrad (d. 285/897), Abū ʿAlī al-Fārisī (d. 377/987), Ibn Jinnī (d. 392/1001), and Ibn Mālik (d. 672/1273), among others—whether the poetic evidence was explicitly addressed by these scholars in relation to al-Farazdaq's poetry, or newly extracted by the present researcher. The findings indicate that al-Farazdaq's grammatical and morphological style is characterized by a balance between, on the one hand, strict adherence to the established grammatical principles, and on the other, openness to the possibilities afforded by poetic necessity. His practice demonstrates a conscious control of syntactic structures and a linguistic flexibility that avoided unwarranted affectation or unjustifiable irregularity. The study is organized into five main chapters: a preliminary chapter outlining the rise of Arabic grammar; the first chapter explores al-Farazdaq's life, poetry, and his impact on Arabic grammar; the second chapter focuses on grammatical phenomena in his works; the third chapter focuses on morphological phenomena; and the fourth chapter discusses the concept of poetic necessity, the grammarians' positions on it, and its application—albeit briefly—in al-Farazdaq's poetry. The study concludes with a summary of the principal findings.
Benzer Tezler
- الظواهر النحوية في تفسير سورة البقرة من تفسير- أبدعُ البيان لجميع آي القرآن - تأليف أبي البركات الأستاذ المحقق الشيخ محمد بدر الدين ابن الملا درويش التلوي الفقيري العباسي
Bakara suresindeki gramer olayları – Ebu'l-Berekât Üstad ve Muhakkik Şeyh Muhammed Bedreddin İbnü'l-Molla Derviş et-Tillovî el-Fakirî el-Abbâsî'nin Ebde`u'l-Beyân Licemî`i Âyi'l-Kur'ân adlı tefsirinde / Syntactic phenomena in the interpretation of Surat al-Baqarah from tafsīr - 'Abda'u al-Bayān li Jamī' 'Âyi al-Qur'ān by Abī al-Barakat, Sheikh Muhammad Badr al-Dīn Ibn al-Mullā Darwīsh al-Talawī al-Faqīrī al-Abbāsī
TABAN OMAR SAADUN ALTALABANI
Yüksek Lisans
Arapça
2023
DinKarabük ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RABIE MOHAMED MOHAMED HEFNY
- الظَّواهِرُ النّحويّة فِي تَفْسِيرِ أَبْدَعِ البَيَانِ لِلشَّيْخِ بَدْرِ الدّين دَرْوِيشِ التّلوي دِرَاسَةٌ وَصْفِيَّةٌ تَحْلِيلِيَّةٌ
Şeyh Bedireddin Derviş el-Talawi'nin Abda' el-Beyan yorumunda sözdizimsel olaylar،betimleyici ve analitik bir çalışma
AHMED BAKKAR
Doktora
Arapça
2026
DinKarabük ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RABIE MOHAMED MOHAMED HEFNY
- الظواهر الأسلوبية في الخطابة الدينية لدى خلفاء بني العباس
Abbasî halifelerinin dinî hutbelerinde üsluba dönük olgular
RZGAR AHMED HAMZA
Yüksek Lisans
Arapça
2017
Doğu Dilleri ve EdebiyatıBingöl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OUSAMA EKHTIAR
- الظواهر البلاغية وأثرها في بناء المعاني الصوفية في شعر ابن الفارض
İbnü'l-Fârız'ın şiirinde tasavvufi anlamların inşasında belagat fenomenleri ve etkisi
FATEMA ALKHATIB
Yüksek Lisans
Arapça
2025
DilbilimBingöl ÜniversitesiDoğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. USAME İHTİYAR
- التكرار في شعر البارودي
Bârûdî'nin şiirinde tekrar
LOKMAN MUHSIN YUSUF
Yüksek Lisans
Arapça
2018
Doğu Dilleri ve Edebiyatıİnönü ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN POLAT