Uluslararası sistem ve iç dinamikler çerçevesinde Özbekistan dış politikasının analizi: Neoklasik realist bir perspektif
An analysis of Uzbekistan's foreign policy within the framework of the international system and domestic dynamics: A neoclassical realist perspective
- Tez No: 979282
- Danışmanlar: PROF. DR. YALÇIN SARIKAYA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Siyasal Bilimler, Uluslararası İlişkiler, Political Science, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Özbekistan, Neoklasik Realizm, Dış Politika, Uluslararası Sistem, İç Dinamikler, Uluslararası politika, Uzbekistan, Neoclassical Realism, Foreign Policy, International System, Domestic Dynamics, International policy
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Giresun Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Özbekistan dış politikasını neoklasik realizm çerçevesinde analiz etmektedir. Tezde, Özbekistan'ın dış politika tercihlerini belirleyen temel faktörler ele alınmış ve uluslararası sistemik baskılar ile devletin iç dinamiklerinin Özbekistan dış politikasına etkisi arasındaki etkileşim incelenmiştir. Bağımsızlıktan günümüze kadar olan süreçte Özbekistan dış politikası, İslam Kerimov ve Şevket Mirziyoyev dönemleri olmak üzere iki dönem altında analiz edilmiştir. İslam Kerimov dönemi Özbekistan dış politikası ağırlıklı olarak rejim güvenliği ve ulusal güvenlik ekseninde şekillenirken, Şevket Mirziyoyev döneminde daha dışa açık, iş birlikçi ve yenilikçi bir yaklaşım benimsenmiştir. Tezin teorik çerçevesi neoklasik realizm üzerine inşa edilmiştir. Bu bağlamda, uluslararası sistem (bağımsız değişken), lider algıları, stratejik kültür, devlet-toplum ilişkisi ve yerel kurumlar (ara değişkenler) ve dış politika stratejileri (bağımlı değişken) arasındaki ilişkiler değerlendirilmiştir. Özbekistan'ın dış politika yönelimleri jeopolitik konumu, tarihi ve kültürel mirası, güvenlik algısı ve bölgesel sorunlar, demografik yapı ve dış Özbekler ve enerji gibi unsurlar çerçevesinde irdelenmiştir. Ayrıca, Özbekistan'ın Rusya, ABD, Çin ve Türkiye gibi küresel aktörlerin yanı sıra bölge devletleriyle ikili ilişkileri ve BM, NATO, AB, AGİT, BDT, ŞİÖ, KGAÖ, TDT gibi küresel ve bölgesel organizasyonlarla çok taraflı ilişkileri analiz edilmiştir. Bu tez neoklasik realizmin Özbekistan dış politikasını açıklamada güçlü bir çerçeve sunduğunu göstermektedir. Özbekistan dış politikası, uluslararası sistemdeki değişimlerin yanı sıra iç politik faktörlerin etkisiyle şekillenmiş ve her iki lider döneminde farklı öncelikler doğrultusunda evrilmiştir. Tez, Özbekistan dış politikasının gelecekteki yönelimlerine dair de çıkarımlarda bulunarak, literatüre katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This dissertation analyzes Uzbekistan's foreign policy within the framework of neoclassical realism. It examines the key factors shaping Uzbekistan's foreign policy choices and investigates the interaction between systemic pressures of the international order and the domestic dynamics of the state. The study divides Uzbekistan's foreign policy since independence into two main periods: the Islam Karimov era and the Shavkat Mirziyoyev era. While the foreign policy of the Karimov period was predominantly shaped around regime security and national security, the Mirziyoyev era has been characterized by a more outward-oriented, cooperative, and innovative approach. The theoretical framework of the dissertation is grounded in neoclassical realism. Within this context, the relationships between the international system (independent variable), leaders' perceptions, strategic culture, state–society relations, and domestic institutions (intervening variables), and foreign policy strategies (dependent variable) are evaluated. Uzbekistan's foreign policy orientations are examined through its geopolitical position, historical and cultural heritage, security perceptions, regional challenges, demographic structure, diaspora communities, and energy resources. Furthermore, the dissertation analyzes Uzbekistan's bilateral relations with major global actors such as Russia, the United States, China, and Turkey, as well as with regional states, alongside its multilateral engagements with international and regional organizations, including the United Nations (UN), North Atlantic Treaty Organization (NATO), European Union (EU), Organization for Security and Co-operation in Europe (OSCE), Commonwealth of Independent States (CIS), Shanghai Cooperation Organization (SCO), Collective Security Treaty Organization (CSTO), and the Organization of Turkic States (OTS). The findings demonstrate that neoclassical realism provides a robust framework for explaining Uzbekistan's foreign policy. Uzbekistan's foreign policy has been shaped both by shifts in the international system and by domestic political factors, evolving under each leadership period in line with distinct priorities. By offering insights into the potential future directions of Uzbekistan's foreign policy, this dissertation seeks to contribute to the broader literature.
Benzer Tezler
- Stratejik süreklilik bağlamında Özbekistan-Çin ilişkileri: Kerimov ve Mirziyoyev dönemlerinin neoklasik gerçekçilik perspektifinden analizi
Uzbekistan–China relations in the context of strategic continuity: A neoclassical realist analysis of the Karimov and Mirziyoyev periods
GULNORA SAIDAKHMEDOVA
Doktora
Türkçe
2026
Uluslararası İlişkilerMarmara ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MERAL BALCI
- A neorealist analysis of Iran-Russia relations: Tajik and Syrian civil wars
İran-Rusya ilişkilerinin neorealist bir analizi: Tacik ve Suriye iç savaşları
ESRA YANIK
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Uluslararası İlişkilerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiOrtadoğu Araştırmaları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DERYA GÖÇER AKDER
DR. ZELAL ÖZDEMİR
- Astana process in context with Iranian, Russian and Turkish foreign policies on Syrian complexity
Suriye karmaşıklığında İran, Rus ve Türk dış politikaları bağlamında Astana süreci
MEHMET İLBEY ÇOBAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2020
Uluslararası İlişkilerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN BAĞCI
- Devlet, ulus ve egemenlik bağlamında Libya'nın dönüşümü
The transformation of Libya in the context of state, nation, and sovereignty
ABDULBASIT IBRAHIM MOHAMED FUNAYK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Uluslararası İlişkilerKarabük ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ ASKER
- Meta bolluğunun fantazmagorik teşhiri: Dünya fuarlarının emsali niteliğindeki İzmir Enternasyonal Fuarı'nda tüketim kültürü ve gösterinin tezahürleri
The phantasmagorical display of commodity abundance: The consumer culture's and the spectacle's manifestations in the Izmir International Fair
EMRE HAÇAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
İletişim BilimleriGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLSÜN GÜVENLİ