Sağlık inanç modeline temellendirilmiş hemşirelik eğitiminin anti-TNF ilaç kullanan hastalarda tedaviye uyuma etkisi
The effect of nursing education based on the health belief model on treatment adherence in patients using anti-TNF drugs
- Tez No: 978441
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BERNA NİLGÜN ÖZGÜRSOY URAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hemşirelik, İç Hastalıkları, Sağlık Eğitimi, Nursing, Internal diseases, Health Education
- Anahtar Kelimeler: Antitümör nekroz faktörleri, Hasta eğitimi, Hasta memnuniyeti, Hasta uyumu, Antitumor necrosis factors, Patient education, Patient satisfaction, Patient compliance
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Araştırmanın amacı, Sağlık İnanç Modeli'ne (SİM) dayalı yapılandırılmış hemşirelik eğitiminin, inflamatuvar bağırsak hastalığı (İBH) tanılı ve anti-TNF tedavisi kullanan bireylerde tedaviye uyum ve hasta-hemşire iş birliği üzerindeki etkisini değerlendirmektir. Yöntem: Araştırma, randomize kontrollü deneysel tasarımda yürütülmüştür. Gastroenteroloji kliniklerinde izlenen 140 hasta, tabakalı randomizasyon yöntemiyle Uygulama (n=70) ve kontrol (n=70) gruplarına atanmıştır. Uygulama grubuna hemşire tarafından SİM temelli tedavi uyumu ve ilaç kullanımı eğitimi uygulanırken, kontrol grubuna standart poliklinik bilgilendirmesi yapılmıştır. Veriler, üç zaman diliminde (ön test, eğitim sonrası ve birinci ay takibi) toplanmış ve SPSS 25.0 ile analiz edilmiştir. Veri toplama aracı olarak; demografik bilgi formu, Anti-TNF Alfa Tedavi Uyum Ölçeği, Sağlıkta İşbirliği Ölçeği ve Hasta Eğitiminden Memnuniyet Ölçeği kullanılmıştır. Bulgular: Uygulama grubunda tedavi uyumu, hasta-hemşire iş birliği ve hasta memnuniyeti puanlarında anlamlı düzeyde artış saptanmıştır (p<0.05). Özellikle kişisel etkenler, tedaviyi bırakma ve endişe boyutlarında uygulama grubunda olumlu yönde değişimler gözlemlenmiştir. Eğitim programı hem yeni tanı alanlarda hem de uzun süredir hastalıkla yaşayan bireylerde etkili bulunmuştur. Sonuçlar: Sağlık İnanç Modeli temelli yapılandırılmış eğitimin, tedaviye uyum, hasta-hemşire iş birliği ve memnuniyet düzeylerini anlamlı biçimde artırdığını ortaya koymuştur. Katılımcıların farkındalığını yükseltmiş, tedaviye uyumu artmış ve hastalık yönetiminde daha aktif katılımları teşvik etmiştir. Bulgular, kronik hastalık yönetiminde hemşire tarafından modele dayalı olarak verilen tedavi ve hastalık uyum eğitiminin etkili ve dönüştürücü bir müdahale olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: The aim of this study was to evaluate the effect of nursing education structured based on the Health Belief Model (HBM) on treatment adherence and nurse–patient collaboration among individuals diagnosed with inflammatory bowel disease (IBD) who were receiving anti-TNF therapy. Method: The study was conducted using a randomized controlled experimental design. A total of 140 patients followed in gastroenterology clinics were assigned to the intervention (n=70) and control (n=70) groups using stratified randomization. The intervention group received nurse-delivered HBM-based education on treatment adherence and medication use, while the control group received standard outpatient clinic information. Data were collected at three time points (pre-test, post-education, and first-month follow-up) and analyzed using SPSS 25.0. The data collection tools included a demographic information form, the Anti-TNF Alpha Treatment Adherence Scale, the Collaboration in Healthcare Scale, and the Patient Satisfaction with Education Scale. Results: In the intervention group, significant increases were observed in treatment adherence, nurse–patient collaboration, and patient satisfaction scores (p<0.05). Particularly, positive changes were noted in the subdimensions of personal factors, treatment discontinuation, and anxiety. The educational program was found to be effective for both newly diagnosed patients and those living with the disease for a longer period. Conclusion: The structured education based on the Health Belief Model significantly improved treatment adherence, nurse–patient collaboration, and satisfaction levels. It enhanced participants' awareness, increased adherence to treatment, and encouraged more active involvement in disease management. The findings indicate that model-based education delivered by nurses constitutes an effective and transformative intervention in chronic disease management.
Benzer Tezler
- Tip 2 diyabetli bireylerde sağlık inanç modeline göre temellendirilmiş eğitimin sağlık inançları, öz-etkililik ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları üzerine etkisi
The effect of based education on the health belief model on health beliefs, self-efficacy and healthy lifestyle behaviors in individuals with type 2 diabetes
ŞÜKRÜ EKENLER
- Meme cerrahisi sonrası radyoterapi alan bireylere sağlık inanç modeline göre evde uygulanan hemşirelik girişimlerinin lenfödemi önlemeye etkisi
Effects of health beliefs model based nursing interventions performed at home on prevention of lymphedema in patients receiving radiotherapy after breast surgery
AYŞE ÇAL
Doktora
Türkçe
2017
HemşirelikDokuz Eylül ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZÜHAL BAHAR
PROF. DR. İLKNUR GÖRKEN
- Tip 2 diyabetli bireylerde sağlık inanç modeline temellendirilmiş motivasyonel görüşmelerin öz yönetim sağlık kaderciliği ve metabolik parametrelere etkisi: Randomize kontrollü çalışma
The effect of motivational interviews based on the health belief model on self-management health fatalism and metabolic parameters in individuals with type 2 diabetes: Randomized controlled trial
GÜLŞEN ALTUNTAŞ ÇALIM
Doktora
Türkçe
2026
HemşirelikAtatürk ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CANTÜRK ÇAPIK
- Antalya ili örtü altı tarım çalışanlarında sağlık inanç modeline temellendirilmiş eğitim girişimlerinin güvenli pestisit kullanımı ve biyobelirteçlerine etkisi: Randomize kontrollü çalışma
The effect of education interventions based on health belief model on safe pesticide use and biomarkers in greenhouse agriculture workers in antalya: Randomized controlled study
DİLEK AYAZ
- Stomalı bireylere sağlık inanç modeline göre evde uygulanan hemşirelik girişimlerinin hasta bakım sonuçlarına etkisi
The effects of applied nursing intervention at home to the individuals with stoma according to the health belief model on patient care results
BURCU CENGİZ
Doktora
Türkçe
2017
HemşirelikDokuz Eylül ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZÜHAL BAHAR
DOÇ. DR. ARAS EMRE CANDA