Antalya ili örtü altı tarım çalışanlarında sağlık inanç modeline temellendirilmiş eğitim girişimlerinin güvenli pestisit kullanımı ve biyobelirteçlerine etkisi: Randomize kontrollü çalışma
The effect of education interventions based on health belief model on safe pesticide use and biomarkers in greenhouse agriculture workers in antalya: Randomized controlled study
- Tez No: 960646
- Danışmanlar: PROF. DR. SELMA ÖNCEL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hemşirelik, Halk Sağlığı, Nursing, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Sağlık İnanç Modeli, Pestisit Maruziyeti, Tarım Çalışanları, DAP Metabolitleri, Halk Sağlığı Hemşireliği, Meslek sağlığı hemşireliği, Health Belief Model, Pesticide Exposure, Agricultural Workers, DAP Metabolites, Public Health Nursing, Community healt nursing, Occupational health nursing
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Hemşirelik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı Antalya İli örtü altı tarım çalışanlarında Sağlık İnanç Modeli'ne (SİM) temellendirilmiş eğitim girişimlerinin güvenli pestisit kullanım davranışlarına ve biyobelirteçlerine etkisinin belirlenmesidir. Yöntem: Araştırma randomize kontrollü tek kör girişimsel desendedir. Çalışma Kasım 2023-Şubat 2024 tarihleri arasında Antalya ili Kumluca ilçesinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın örneklemini 33 girişim ve 32 kontrol grubu olmak üzere toplam 65 örtü altı tarım çalışanı oluşturmuştur. Girişim grubuna 11 haftalık SİM'e temellendirilmiş eğitim girişimleri uygulanmıştır (SİMTEG). Veriler Güvenli Pestisit Kullanım Davranışları Soru Formu (GPKD), Güvenli Pestisit Kullanım Davranışlarına Yönelik Sağlık İnançları Ölçeği (GPKD-SİM) ve idrar örnekleri toplanarak elde edilmiştir. Organofosfatlı pestisitlerin biyobelirteci olan dialkil fosfatlar (DAP'lar); dimetil fosfat (DMP), dimetiltiyofosfat (DMTP), dimetilditiyofosfat (DMDTP), dietil fosfat (DEP), ve dietilditiyofosfat (DEDTP) metabolitleri sıvı kromatografi/tandem kütle spektrometresi ile analiz edilmiştir. Bulgular: SİMTEG sonunda girişim ve kontrol grubunun GPKD ön test-son test puan farkları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmış olup (p<0.001) yüksek düzeyde bir etki bulunmuştur (Cohen d: 2.884). Benzer şekilde girişim grubunun GPKD-SİM alt boyutlarının öntest-son test puan farkları kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeydedir (p<0.001). GPKD-SİM alt boyutlarındaki değişimlerin etki büyüklükleri 2.139 ile 2.994 arasında değişmektedir. İdrar analizlerinde, SİMTEG programı sonrası girişim grubunun DMP ve DMTP konsantrasyonları kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşerek (p<0.001) orta (Cohen d: 0.639) ve düşük (Cohen d: 0.307) düzeyde bir etki göstermiştir. Sonuç: Halk sağlığı hemşiresi tarafından uygulanan SİMTEG programının güvenli pestisit kullanım davranışlarına, sağlık inançlarına ve bazı DAP metabolitlerinin düşmesine olumlu etkileri olmuştur.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aimed to determine the effects of educational interventions based on the Health Belief Model (HBM) on safe pesticide use behaviors and biomarkers among greenhouse agricultural workers in Antalya Province. Method: The research employed a randomized, single-blind, interventional design. The study was conducted in the Kumluca district of Antalya Province between November 2023 and February 2024. The study sample consisted of 65 greenhouse agricultural workers, 33 in the intervention group and 32 in the control group. The intervention group received 11 weeks of educational interventions based on the Safe Pesticide Use Behaviors (HeBSaPU). Data were obtained using the Safe Pesticide Use Behaviors Questionnaire (SPUB), the Health Beliefs Scale for Safe Pesticide Use Behaviors (HeBSaPUB), and urine samples. Dialkyl phosphates (DAPs), biomarkers of organophosphate pesticides, were used in the study. Dimethyl phosphate (DMP), dimethylthiophosphate (DMTP), dimethyldithiophosphate (DMDTP), diethyl phosphate (DEP), and diethyldithiophosphate (DEDTP) metabolites were analyzed by liquid chromatography/tandem mass spectrometry. Findings: At the end of the HeBSaPU, a statistically significant difference was found between the SPUB pretest-posttest score differences of the intervention and control groups (p<0.001), demonstrating a high level of effect (Cohen d: 2.884). Similarly, the pretest-posttest score differences of the HeBSaPUB subscales of the intervention group were statistically significant compared to the control group (p<0.001). Effect sizes for changes in the HeBSaPUB subscales ranged from 2.139 to 2.994. In urine analyses, DMP and DMTP concentrations in the intervention group decreased statistically significantly (p<0.001) compared to the control group, demonstrating a moderate (Cohen d: 0.639) and low (Cohen d: 0.307) effect. Conclusion: The HeBSaPU program implemented by a public health nurse had positive effects on safe pesticide use behaviors, health beliefs, and some DAP metabolites.
Benzer Tezler
- Seralarda iş sağlığı ve güvenliğinin mevcut durumu, karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri Manavgat, Alanya, Gazipaşa örneği
Current status of occupational health and safety in greenhouses, encountered problems and solution suggestions, example of Manavgat, Alanya, Gazipasa
GÜLSÜM YILMAZ UZUNLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
ZiraatAlanya Alaaddin Keykubat ÜniversitesiBiyosistem Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURAK SALTUK
- Geleneksel üretim yönteminden iyi tarım uygulamalarına geçiş yapan örtüaltı sebze üreticilerinde zararlı yönetimi yönünden olası davranış değişikliklerinin belirlenmesi: Antalya ili Kumluca ilçesi örneği
Determination of the possible behavioral changes in vegetable greenhouse producers making the transition from traditional methods to good agriculture practices in terms of the pest management: Kumluca case study in Antalya
ÖMER FARUK ENGİN
- Antalya ili Kumluca ilçesinde örtüaltı alanlarda üretimde bulunan üreticilere girdi sağlayan firmaların tarımsal bilgi sistemindeki yeri ve rolü
The role and position of input supplier firms within agricultural information system in protected cultivation areas in Kumluca district of Antalya province
CÜNEYT SERKAN BULUT
- Antalya ili Kumluca ilçesi örtü altı sebze yetiştiriciliğinde tarım ilacı kullanımında sorunlar ve çözüm önerileri
A Research on the problems of pesticides usage in greenhouse vegetable production in Kumluca district, Antalya province
MUSTAFA KAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
ZiraatAnkara ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. A. SEMA GÜN
- Örtü altı domates üretiminde enerji kullanımı ve sera gazı emisyonunun girdi optimizasyonu yaklaşımı ile azaltılması: Antalya ili örneği
Reducing energy use and greenhouse gas emissions in greenhouse tomato production with input optimization approach: The case of Antalya province
KADİR ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
ZiraatAtatürk ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT KÜLEKÇİ