Tomarza'daki Türk Dönemi mezar taşları (18-20. yüzyıl)
Gravestones from the Turkish Period In Tomarza (18th- 20th Century)
- Tez No: 977015
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EYÜP POLAT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sanat Tarihi, Art History
- Anahtar Kelimeler: Tomarza, Türk Kültürü, Mezar Taşları, Tomarza, Turkish Culture, Gravestones
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türk kültür tarihinde ölüm ve defin gelenekleri, toplumsal yapı ve inanç sistemlerinin etkisiyle şekillenmiş, mezar mimarisi aracılığıyla kalıcı birer kültürel mirasa dönüşmüştür. Bu gelenekler, Türklerin yaşadığı coğrafyalarda çevresel koşullara ve inanç anlayışlarına göre farklı yorumlarla uygulanmış ve nesilden nesile aktarılmıştır. İç Asya'da Türk boyları arasında gömme, yakma ve naaşı ağaca asarak tabiata bırakma gibi farklı defin biçimleri tercih edilmiştir. Özellikle Tagar Kültürü'nde naaşların yakılıp küllerinin toprağa gömülmesi yaygın hale gelmiştir. İskitlerde ise Herodot'un aktardığına göre, ölen kralın naaşı özel bir merasimle Gerrhos bölgesine taşınır, dikdörtgen formlu mezara çimen serilip ceset yerleştirilerek, üzeri kapatılıp toprakla tümsek haline getirilmiştir. Bu mezarlar genellikle nehir kenarları, dağ etekleri veya ormanlık alanlara konumlandırılmıştır. Türk mezar mimarisinde en belirgin yapı formu olan bu mezar çeşidi“kurgan”dır. Kurgan, kare ya da dikdörtgen planlı mezar odasının üzerinin toprakla örtülmesiyle oluşturulan anıtsal bir tümsektir. Göktürk döneminde çeşitlenen mezar yapıları çevresinde bark, dikili taş, balbal heykelleri ve sunaklar barındırır; bu yapılar atalara adak sunulan kutsal mekânlar olarak kullanılmıştır. İslamiyet'in kabulüyle birlikte bu gelenek türbe, kümbet ve mezar taşı gibi formlara dönüşerek Anadolu'da varlığını sürdürmüştür. Bu çalışma, Orta Asya'dan Anadolu'ya taşınan mezar mimarisi geleneğinin Tomarza ilçesindeki Türk dönemi mezar taşlarına yansımasını incelemeyi, bu mirasın tanıtılmasını ve belgelenerek korunmasını amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
In Turkish cultural history, burial and funeral traditions have been shaped by social structures and belief systems, transforming into a permanent cultural heritage through funerary architecture. These traditions were practiced with different interpretations according to environmental conditions and religious perceptions in the geographies inhabited by Turks, and were transmitted from generation to generation. Among the Turkic tribes of Inner Asia, various burial practices such as inhumation, cremation, and suspending the corpse on a tree to be left to nature were preferred. In the Tagar Culture, cremation and burying the ashes in the soil became widespread. According to Herodotus, in the Scythians, the deceased king's body was ceremonially transported to the Gerrhos region, placed into a rectangular-shaped grave lined with grass, covered, and then heaped with earth to form a mound. These graves were generally located near rivers, at mountain slopes, or within forested areas. The most characteristic architectural form in Turkic funerary tradition is the“kurgan,”an imposing tumulus created by covering a square or rectangular burial chamber with soil. In the Göktürk period, funerary structures diversified, surrounded by barks, steles, balbal statues, and altars, which functioned as sacred spaces where offerings were presented to ancestors. With the adoption of Islam, these traditions evolved into forms such as türbes, kümbets, and tombstones, continuing their existence in Anatolia. This study aims to examine the reflection of the funerary architectural tradition, carried from Central Asia to Anatolia, on the Turkish-period tombstones of Tomarza district, to contribute to their recognition, and to ensure their documentation and preservation.
Benzer Tezler
- Gazneli Sultan Mahmûd'un Hindistan fütûhâtındasavaştığı hanedanlıklar
Dynasties fought by Sultan Mahmud during his conquests of India
AYŞENUR TAVUS
- Tomarza'da sosyo-kültürel çevrenin çocukların din eğitimine etkisi
In Tomarza social-cultural surrounding has influence upon the children's religions education
ALİ TÜRKASLAN
- XIX. yüzyılın ikinci yarısında Avşarların iskânı
The settlement of Afshar clans during the second half of 19th century
FATMA AKIN
- Tomarza-Pınarbaşı havzası: Jeomorfolojik etüd
Başlık çevirisi yok
HAYRİYE SAYHAN
Doktora
Türkçe
1991
Jeoloji Mühendisliğiİstanbul ÜniversitesiCoğrafya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. M. YILDIZ HOŞGÖREN
- Tomarza ve çevre yerleşim merkezlerinde yer adları (toponimi) ve inanç ilişkisi üzerine bir araştırma
An Investigation about the place names around and other inhabiting centers and it's connection with the belief
NİHAT KURTOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
DinErciyes ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HARUN GÜNGÖR