Hisse değeri, döviz kuru, faiz ve petrol fiyat değişimlerinin analizi: Türk havacılık örneği
Analysis of stock value, exchange rate, interest and oil prices changes: The case of Turkish aviation
- Tez No: 977016
- Danışmanlar: PROF. DR. ALPER ASLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sivil Havacılık, Civil Aviation
- Anahtar Kelimeler: Döviz kuru, Faiz oranları, Ham petrol, Sivil havacılık, Şirket hissesi, Exchange rate, Interest rates, Crude oil, Civil aviation, Company stock
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hassas sektörlerin başında gelen havacılık, ekonomi için oldukça önemli bir yer arz etmektedir. THYAO ve Pegasus gibi halka açık şirketlerin hisse değerlerinin şoklara nasıl tepki verdiğini anlamak, yatırımcıların strateji geliştirmesine olanak sağlamak ve politika yapıcıların sektörü daha iyi yönetmesine yardımcı olmak adına bu çalışma seçilmiştir. Bu çalışmada, Türkiye'nin iki büyük havayolu şirketi Türk Hava Yolları (THYAO) ve Pegasus Havayolları'nın hisse senedi değerleri üzerindeki faiz, döviz (dolar) ve petrol fiyatları gibi makroekonomik değişkenlerin etkisi, 2000–2025 dönemini kapsayan aylık zaman serisi verileri aracılığıyla incelenmiştir. Augmented Dickey-Fuller birim kök testi uygulanan verilerin durağan olmadığı gözlemlenmiş, birinci farkı alındıktan sonra farkında durağan olduğu tespit edilmiştir. Kantil regresyon testini takiben Granger nedensellik analizi uygulanarak değişkenlerin birbirine etki yönleri tespit edilmiştir. Analiz bulguları, faiz oranlarının genel olarak hisse senetleri üzerinde olumsuz etki yarattığını; dolar kurunun ise özellikle üst kantillerde pozitif bir ilişki sergilediğini ortaya koymuştur. Petrol fiyatlarının ise genel anlamda hisse senedi fiyatları üzerinde olumlu bir etki oluşturduğu görülmüştür. THYAO için dolar ve petrol fiyatlarıyla karşılıklı nedensellik saptanırken, faiz değişkeni yalnızca tek yönlü olarak THYAO'yu etkilemiştir. Pegasus için ise çift yönlü bir nedensellik tespit edilememiş; sadece dolar kurundan hisse senedi fiyatına doğru tek yönlü bir etki gözlemlenmiştir. Bu sonuçlar ışığında hem yatırımcılar hem de politika geliştiriciler için stratejik öneriler sunulmaktadır.
Özet (Çeviri)
Aviation, as one of the sensitive industries, holds a significant position in the economy. This study was undertaken to examine how the stock values of publicly traded companies such as Turkish Airlines (THYAO) and Pegasus Airlines respond to shocks, thereby enabling investors to develop strategies and assisting policymakers in better managing the sector. In this context, the effects of macroeconomic variables such as interest rates, exchange rates (U.S. dollar), and oil prices on the stock values of Turkey's two major airlines, Turkish Airlines (THYAO) and Pegasus Airlines, were analyzed using monthly time series data covering the period 2000–2025. The Augmented Dickey- Fuller (ADF) unit root test revealed that the data were non-stationary, but after taking the first difference, the series were found to be stationary. Following the quantile regression, Granger causality analysis was conducted to determine the direction of causality among the variables. The findings indicate that interest rates generally exert a negative effect on stock prices, whereas the exchange rate demonstrates a positive relationship, particularly in the upper quantiles. Oil prices, on the other hand, were found to have an overall positive impact on stock values. For Turkish Airlines (THYAO), bidirectional causality was identified with both the exchange rate and oil prices, while the interest rate variable was found to affect THYAO only unidirectionally. For Pegasus Airlines, no bidirectional causality was detected; instead, a unidirectional effect was observed from the exchange rate to stock prices. In light of these results, strategic recommendations are provided for both investors and policymakers.
Benzer Tezler
- The effects of global oil prices on local stock market indexes of emerging markets: A cross-country analysis
Küresel petrol fiyatlarının gelişen piyasaların yerel hisse senetlerine etkileri: Ülkeler arası bir analiz
BABA OSMAN BUKARI
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
İşletmeİbn Haldun ÜniversitesiFinansal Ekonomi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NİHAT GÜMÜŞ
- Türkiye'deki makroekonomik verilerin petrol ve doğalgaz firmalarının hisse senetleri getirileri üzerine etkisinin arbitraj fiyatlama modeli ile analizi
Analysing the impact of macro economical data on the stock returns of oil and natural gas in Turkey by using arbitrage pricing model
NEDA ALİZADEH
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
EkonomiHacettepe ÜniversitesiMuhasebe ve Finansman Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ZARİFE GÖKNUR BÜYÜKKARA
- Makroekonomik faktörlerin firma değeri tespitine etkisi: BİST'te bir uygulama
The effect of macroeconomic factors on the detection value of the firm: An applicaton in Istanbul Stock Exchange
SEVİL OĞUZ
- The relationship between macroeconomic variables and stock returns. Case study on İstanbul Stock Exchange sector indicies'returns
Makroekonomik değişkenlerle hisse senedi getirileri arasındaki ilişki. İstanbul Menkul Kıymetler piyasası sektör endeks getirileri üzerine örnek çalışma
SERKAN YEŞİLYURT
Yüksek Lisans
İngilizce
2011
İşletmeBahçeşehir ÜniversitesiBorsa ve Finans Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÜMİT EROL
- Impact of global and domestic macroeconomic variables on Borsa Istanbul stock returns
Küresel ve yerel makroekonomik değişkenlerin Borsa İstanbul'daki hisse senetlerinin getirileri üzerindeki etkisi
MUSTAFA FIRAT
Yüksek Lisans
İngilizce
2013
İşletmeİhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASLIHAN ALTAY SALİH
YRD. DOÇ. DR. CEMAL DENİZ YENİGÜN