Çocuk edebiyatının temel ilkeleri bağlamında Fadime Uslu'nun çocuk kitaplarındaki söz varlığının incelenmesi
Analysis of vocabulary in Fadime Uslu's children's books in the context of the basic principles of children's literature
- Tez No: 976892
- Danışmanlar: PROF. DR. YASİN KILIÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, çağdaş Türk çocuk edebiyatı yazarlarından Fadime Uslu'nun Sokağın Kuyruğu, Çat Kapı Dayım ve Kaçak Kahramanlar adlı çocuk kitaplarını, çocuk edebiyatının temel ilkeleri, dış ve iç yapı unsurları ile söz varlığı kapsamında betimsel analiz yöntemiyle incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel amacı, yazarın çocuklara yönelik oluşturduğu anlatıların eğitsel, dilsel ve estetik yönden taşıdığı değerleri ortaya koymak; bu eserlerin çocukların dil gelişimi, düşünsel becerileri ve edebi zevki üzerindeki katkısını belirlemektir. Çalışmanın yöntemi nitel araştırma yaklaşımına dayanmaktadır. Veriler, betimsel analiz tekniğiyle çözümlenmiş; yazarın kitapları bizzat satın alınarak incelenmiş ve doğrudan metin üzerinden veri toplanmıştır. Bu yönüyle çalışma, kuramsal değerlendirmelerin yanı sıra sahaya dayalı, uygulamalı ve metne bağlı özgün bulgular üretmeyi hedeflemiştir. Analiz sürecinde kitaplar hem dış yapı (başlık, kapak tasarımı, resimleme, bölümleme, punto, yazı tipi vb.) hem de iç yapı (olay örgüsü, karakterler, zaman-mekân kullanımı, anlatıcı, tema, dil ve anlatım) unsurları bakımından detaylı şekilde incelenmiştir. Dış yapı öğelerinin çocuk okuyucuyu cezbetmeye yönelik tasarlandığı; iç yapıda ise çocuk gerçekliğine uygun, yaşa ve gelişim düzeyine hitap eden anlatı unsurlarının öne çıktığı belirlenmiştir. Olaylar çocuk merkezlidir; karakterler genellikle çocukların özdeşim kurabileceği özelliklere sahiptir. Zaman ve mekân unsurları çocukların günlük yaşamına yakın biçimde seçilmiştir. Araştırmanın bir diğer odak noktası ise kitaplarda yer alan söz varlığının çeşitliliği ve çocuk gelişimine katkısıdır. Bu bağlamda, metinlerdeki ikilemeler, deyimler, kalıp sözler, terimler ve tekrar eden sözcükler sistematik olarak incelenmiş; bulgular tablolar halinde sunulmuştur. Yapılan analizde, yazarın dili sade ama zengin kullandığı; özellikle günlük konuşma diline yakın, çocuklara hitap eden doğal bir anlatım benimsediği görülmüştür. İkilemeler anlatıdaki ritmi güçlendirirken, deyimler ve kalıp sözler anlatı diline samimiyet ve doğallık kazandırmıştır. Ayrıca eserlerde okul, aile, duygular, doğa ve arkadaşlık gibi temalara ilişkin kavramların terimsel biçimde yer aldığı ve çocukların kavram gelişimini desteklediği tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda, Fadime Uslu'nun eserlerinin çocuk edebiyatının temel ilkeleriyle büyük ölçüde örtüştüğü, anlatımda pedagojik kaygılarla sanatsal değeri dengeli bir biçimde bir araya getirdiği görülmüştür. Eserlerin hem eğitici hem estetik özellik taşıması, yazarın çocuk edebiyatına nitelikli katkılar sunduğunu göstermektedir. Ayrıca söz varlığı açısından incelendiğinde metinlerin, çocukların kelime dağarcığını geliştirmeye elverişli yapıda olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışma, Fadime Uslu'nun çocuk yazını içindeki yerini belirlemeye katkı sunarken; çocuk edebiyatı eserlerinin dil ve yapı bakımından nasıl çözümlenebileceğine dair örnek bir yaklaşım sunmaktadır. Özellikle betimsel analiz yöntemiyle gerçekleştirilen bu çözümleme, alan yazına nitelikli bir katkı sağlamayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine two children's books written by contemporary Turkish author Fadime Uslu Sokağın Kuyruğu, Çat Kapı Dayım and Kaçak Kahramanlar within the context of the fundamental principles of children's literature, external and internal structural elements, and vocabulary richness. The primary objective of this research is to identify the educational, linguistic, and aesthetic values reflected in Uslu's narratives, and to assess their contributions to children's language development, cognitive skills, and literary appreciation. The study is based on a qualitative research approach and utilizes the descriptive analysis method. The selected books were purchased and examined firsthand, and data were collected directly from the texts. This field-based, text-centered approach allowed for a detailed exploration of the literary and linguistic features of the works. The texts were analyzed in terms of both external structure (title, cover design, illustrations, font size, formatting) and internal structure (plot, characters, setting, time, narrator, theme, and narrative style). The findings indicate that the books are visually and linguistically designed to appeal to young readers. The narratives are centered on children, and the settings reflect familiar environments such as homes, schools, gardens, and neighborhoods. The characters are relatable, and the plot development follows a logical and age-appropriate progression. A significant focus of this study is on the vocabulary used in the texts. Elements such as repetitive words, idioms, reduplications, formulaic expressions, and terms are examined in detail and presented in tabular form. The analysis reveals that the author employs a rich yet accessible language, incorporating everyday expressions that resonate with children's experiences. Reduplications contribute to the rhythm and fluency of the narrative, while idioms and formulaic expressions bring naturalness and warmth to the dialogues. The presence of conceptual vocabulary related to school, family, emotions, and nature supports children's vocabulary and concept development. The study concludes that Fadime Uslu's works are in strong alignment with the core principles of children's literature. Her narratives effectively balance educational intent with artistic expression, offering children both meaningful content and enjoyable storytelling. From a linguistic perspective, the texts provide valuable opportunities for vocabulary enrichment and language development. This research not only highlights Uslu's significant contribution to contemporary Turkish children's literature but also presents a practical model for analyzing children's books through linguistic and literary lenses using descriptive analysis.
Benzer Tezler
- Çocuk dergilerinin çocuk edebiyatının temel ilkeleri bağlamında incelenmesi
The examination of children's magazines within the context of the basic principles of children's literature
AYŞEGÜL DEMİRDAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YONCA KOÇMAR DEMİRCİ
- Ödüllü yazarların çocuk kitaplarının çocuk edebiyatının temel ilkeleri bağlamında incelenmesi
Analysis of award-winning authors' children's book in the context of basic principles of children's literature
BUKET AKMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimKırıkkale ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SUPHİ GÜNEŞ ALAMDAR
- 100 temel eserin çocuk edebiyatının temel ilkeleri bağlamında incelenmesi
Examining the 100 basic pieces in the context of basic principles of child literature
A. ÖZGÜL İNCE
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiEğitimin Kültürel Temelleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEDAT SEVER
- Çocuk kütüphanelerinde en çok okunan çocuk kitaplarının çocuk edebiyatının temel ilkeleri bağlamında incelenmesi (Ankara ili örneği)
The analysis of most read books in children's libraries on basic principles of children literature (The case study of Ankara)
NURCAN ERKMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiEğitimin Kültürel Temelleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEDAT SEVER
- Aytül Akal'ın masal kitaplarının çocuk edebiyatının temel ilkeleri bağlamında incelenmesi
An analysis of Aytül Akal's fairy tale books in the context of the basic principles of children's literature
BEGÜM ÖNCÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FUNDA ÖRGE YAŞAR