Okul öncesi çocukların dijital bağımlılık düzeyleri ile ebeveynlerinin dijital ebeveynlik becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
An investigation of the relationship between digital addiction levels of preschool children and their parents' digital parenting skills
- Tez No: 975596
- Danışmanlar: PROF. DR. MÜJDAT AVCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Sosyoloji, Eğitim ve Öğretim, Psychology, Sociology, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Aile Danışmanlığı ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, ebeveynlerin dijital oyunlara yönelik rehberlik stratejilerinin, okul öncesi dönemdeki çocukların dijital oyun bağımlılığı eğilimleri üzerindeki yordayıcı etkisini incelemektir. Günümüzde çocuklar erken yaşlardan itibaren dijital teknolojilere erişim sağlamakta ve bu durum, dijital oyun oynama davranışlarının çocuk gelişimi üzerinde çeşitli etkiler yaratmasına neden olmaktadır. Bu bağlamda, ebeveynlerin dijital medya rehberliği konusundaki tutum ve stratejileri, çocukların dijital oyun kullanımına ilişkin davranışlarını biçimlendiren önemli bir faktör haline gelmiştir. Araştırma, nicel araştırma desenlerinden biri olan ilişkisel tarama modeli ile yürütülmüştür. 2023–2024 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde Kahramanmaraş ili Andırın ilçesinde yaşayan, okul öncesi çağda (3–6 yaş) çocuğu bulunan 431 ebeveyn araştırmaya gönüllü olarak katılmıştır. Örneklem, kolayda örnekleme ve ölçüt örnekleme teknikleriyle belirlenmiştir. Veri toplama araçları arasında Sosyodemografik Bilgi Formu, Dijital Oyun Bağımlılık Eğilimi Ölçeği (DOBE) ve Dijital Oyun Ebeveyn Rehberlik Stratejileri Ölçeği (DOERS) yer almıştır. DOBE, çocukların dijital oyun bağımlılığına yönelik eğilimlerini dört alt boyut (Hayattan Kopma, Çatışma, Sürekli Oynama, Hayata Yansıtma) üzerinden değerlendirmekte; DOERS ise ebeveynlerin oyun sürecine müdahale tarzlarını Aktif, Dijitale Yönlendiren, Serbest ve Teknik Rehberlik olmak üzere dört alt boyutta ölçmektedir. Verilerin analizinde Pearson korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon teknikleri kullanılmıştır. Analizler sonucunda, Aktif Rehberlik stratejisinin çocukların dijital oyun bağımlılığı eğilimleriyle negatif yönde anlamlı ilişki gösterdiği; buna karşın Dijitale Yönlendirme, Serbest Rehberlik ve Teknik Rehberlik stratejilerinin bağımlılık eğilimiyle pozitif yönde ilişkili olduğu belirlenmiştir. Beş farklı regresyon modeli üzerinden yapılan analizlerde, bağımlı değişkenler DOBE toplam puanı ve alt boyutları olarak alınmış; açıklanan varyans oranları %8,8 ile %15,4 arasında değişmiştir. En güçlü negatif yordayıcı genellikle Aktif Rehberlik olurken, Dijitale Yönlendirme bazı modellerde en güçlü pozitif yordayıcı olarak öne çıkmıştır. Veri seti üzerinde yapılan varsayım testleri, dağılımların normallik, doğrusallık, çoklu doğrusal bağlantı (multikolineerlik) ve otokorelasyon açısından uygun olduğunu göstermiştir. Bu da elde edilen regresyon modellerinin istatistiksel olarak geçerli olduğunu desteklemektedir. Bulgular, ebeveynlerin dijital oyunlara yönelik rehberlik stratejilerinin, okul öncesi çocukların dijital oyun bağımlılık eğilimlerinde anlamlı düzeyde belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, erken çocukluk döneminde dijital oyun kullanımına yönelik ebeveyn rehberliğinin biçimi, çocukların dijital oyun alışkanlıklarının problemli hale gelmesini önleyici ya da kolaylaştırıcı bir rol oynayabilmektedir. Elde edilen bulgular, ebeveynlerin daha aktif, bilinçli ve yapılandırılmış rehberlik stratejileri benimsemelerinin dijital bağımlılık eğilimlerini azaltmada etkili olabileceğini göstermektedir. Bu doğrultuda, ailelere yönelik dijital medya okuryazarlığı eğitimlerinin yaygınlaştırılması ve rehberlik hizmetlerinin güçlendirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the predictive effects of parental digital game guidance strategies on the digital game addiction tendencies of preschool children. In today's digital age, children gain access to digital technologies at an early age, which can lead to various developmental impacts through increased engagement in digital games. In this context, the attitudes and strategies adopted by parents in guiding digital media use have become a significant factor influencing children's behavior patterns related to digital gaming. The study was conducted using a correlational survey model, which is one of the quantitative research designs. The sample consisted of 431 volunteer parents of preschool children aged 3–6 years, residing in the Andırın district of Kahramanmaraş, during the spring term of the 2023–2024 academic year. The participants were selected using convenience and criterion sampling techniques. Data were collected through the Sociodemographic Information Form, the Digital Game Addiction Propensity Scale (DGAPS), and the Digital Game Parental Guidance Strategies Scale (DPGSS). The DGAPS evaluates children's digital game addiction propensity in four subdimensions: Disconnection from Life, Conflict, Persistent Play, and Reflection into Life. The DPGSS assesses parental intervention styles in digital gaming through four subdimensions: Active Guidance, Digital-Oriented Guidance, Permissive Guidance, and Technical Guidance. Pearson correlation and multiple linear regression analyses were used for data analysis. The results revealed that the Active Guidance strategy was significantly and negatively associated with children's digital game addiction tendencies, whereas the Digital-Oriented, Permissive, and Technical Guidance strategies were positively related. In the five regression models constructed with different dependent variables (total DGAPS score and its subdimensions), the explained variance ranged between 8.8% and 15.4%. Active Guidance (AG) emerged as the strongest negative predictor in most models, while Digital-Oriented Guidance (DOG) was the most powerful positive predictor in several instances. Assumption checks confirmed the normality, linearity, absence of multicollinearity, and lack of autocorrelation in the data set, validating the reliability of the regression models. These findings indicate that parental digital game guidance strategies play a significant role in shaping the digital game addiction tendencies of preschool-aged children. In conclusion, the nature of parental guidance in digital game usage during early childhood may either mitigate or facilitate the development of problematic gaming behaviors. The findings suggest that adopting more active, conscious, and structured guidance strategies may help reduce addiction tendencies in children. Based on this, it is recommended that digital media literacy programs targeting parents be expanded and that counseling services be enhanced to support families in managing children's screen behaviors more effectively.
Benzer Tezler
- Okul öncesi dönem ebeveynlerin dijital ebeveynlik farkındalıklarıile dijital bağımlılık ve ebeveynlik tutumları arasındaki ilişkininincelenmesi
Examining the relationship between preschool parents' digitalparenting awareness digital addiction and parenting attitudes
MÜBERRA ÖZCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OSMAN EROL
- 36–72 aylık çocukların problemli teknoloji kullanım düzeyleri ve ebeveynlerin medya aracılık rollerinin incelenmesi
Investigation of problematic technology use levels in children aged 36–72 months and the media mediation roles of parents
FİDAN GÜLTEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. REMZİYE CEYLAN
- Okul öncesi dönem çocuğu olan ebeveynlere yönelik yeni medya okur yazarlığı eğitim programı (EYMOEP) geliştirilmesi ve etkisinin incelenmesi
Development of a new media literacy education program (EYMOEP) for parents of preschool children and examining its effect
BİRCAN TAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZKAN SAPSAĞLAM
- Okul öncesi çocukların sosyal beceri düzeyleri ile ekran bağımlılığı arasındaki ilişki: Ebeveynlerin teknoloji ihmalinin aracılık rolünün incelenmesi
The relationship between preschool Children's social skill levels and screen addiction: An examination of the mediating role of parental technology neglect
MÜCAHİT YUVACI
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimKarabük ÜniversitesiÇocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MAHMUT POLATCAN
- Okul öncesi (0-6) yaş çocuklarda ekran bağımlılığının incelenmesi ve ebeveynlerin dijital farkındalığının belirlenmesi
Investigation of screen addiction in preschool children aged 0–6 years and determination of parents' digital awareness
FURKAN GÜR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEÇİL GÜNHER ARICA
DR. HATİCE RUMEYSA SELVİ