Deksametazon ile prenatal stres oluşturulmuş sıçanlarda renin-anjiyotensin sistemindeki değişikliklerin karaciğer ve böbrek dokularında gen ekspresyonu ve protein düzeyleri üzerindeki etkilerinin araştırılması
Deksametazon ile prenatal stres oluşturulmuş siçanlarda renin-anjiyotensin sistemindeki değişikliklerin karaciğer ve böbrek dokularinda gen ekspresyonu ve protein düzeyleri üzerindeki etkilerinin araştirilmasi
- Tez No: 975474
- Danışmanlar: PROF. DR. TİJEN TEMİZ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Eczacılık ve Farmakoloji, Pharmacy and Pharmacology
- Anahtar Kelimeler: Prenatal Stres, Deksametazon, Renin-anjiyotensin-aldosteron Sistemi, Karaciğer, Böbrek, Sıçan, Renin anjiotensin sistemi, Sıçanlar, Prenatal Stress, Dexamethasone, Renin-Angiotensin-Aldosterone System, Liver, Kidney, Rat, Renin angiotensin system, Rats
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Tıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Sprague-Dawley cinsi gebe sıçanlara gebeliğin 14-21. günleri arasında prenatal stres modeli oluşturmak üzere intraperitoneal yolla günlük 0,2 mg/kg dozunda deksametazon uygulanmasının, bu hayvanlardan doğan yavruların böbrek, karaciğer dokuları ve serum örneklerindeki biyokimyasal değişiklikler üzerindeki etkilerini değerlendirmektir. Araştırmada, postnatal 90. günde toplam 32 yavru sıçan kullanılmıştır. Bu gruplar, deney grubunda 8 dişi ve 8 erkek ile kontrol grubunda 8 dişi ve 8 erkek olmak üzere dört alt gruba ayrılmıştır. Yavru sıçanlardan elde edilen karaciğer ve böbrek doku örneklerinde, RAAS bileşenlerine ait gen ve protein düzeylerindeki değişiklikler araştırılmış, serum örneklerinde ise kortikosteron steroid hormon miktarı araştırılmıştır. Bunun yanı sıra, karaciğer ve böbrek dokularında toplam antioksidan kapasite ve toplam oksidan düzeyi ölçülerek dokuların oksidatif stres profili ve redoks dengesi değerlendirilmiştir. Tüm biyokimyasal ve moleküler analizler, deksametazon uygulanan deney grubu ile izotonik salin verilen kontrol grubu arasında karşılaştırmalı olarak gerçekleştirilmiş; yapılan analizler cinsiyet farklılıklarını ortaya koymak amacıyla erkek ve dişi yavrular için ayrı ayrı analiz edilmiştir. Yöntem: Bu çalışmada, gebeliğin 14-21. günleri arasında Sprague-Dawley cinsi gebe sıçanlara intraperitoneal yolla günlük 0,2 mg/kg dozunda deksametazon uygulanarak prenatal stres modeli oluşturulmuş, kontrol grubundaki gebe sıçanlara ise aynı dönemde eş hacimde günlük 1 mL/kg dozunda intraperitoneal yolla izotonik salin enjekte edilmiştir. Her iki gruptan doğan yavrular sütten kesilmelerinin ardından ad libitum koşullarda büyütülmüş ve postnatal 90. günde, genç erişkin dönem kabul edilen yaşta, CO₂ anestezisi altında eksanguinasyon ile sakrifiye edilerek karaciğer, böbrek ve serum örnekleri toplanmıştır. Çalışmaya toplam 32 yavru sıçan (deney grubunda 8 dişi ve 8 erkek; kontrol grubunda 8 dişi ve 8 erkek) dâhil edilmiş, anne sıçanlar analizlere dahil edilmemiştir. Karaciğer ve böbrek dokularında RAAS bileşenlerinden AT₁A reseptör protein düzeyi ve ACE protein düzeyleri ile serum örneklerinde kortikosteron düzeyleri ELISA yöntemi kullanılarak analiz edilmiş, ayrıca bu yavru sıçanlardan elde edilen böbrek ve karaciğer dokularında TAS ve TOS spektrofotometrik yöntemlerle analiz edilmiştir. ELISA, TAS ve TOS analizleri deney grubunda 8 dişi ve 8 erkek ile kontrol grubunda 8 dişi ve 8 erkek olmak üzere toplam 32 yavru sıçanda gerçekleştirilmiştir. Moleküler düzeyde ise karaciğer ve böbrek dokularından toplam RNA izole edilmiş, elde edilen RNA'lardan sentezlenen cDNA'lar kullanılarak RT-qPCR yöntemi ile Agtr1a, Agtr1b, Agtr2, Ace, Ace2, Agt ve Mas1 genlerinin mRNA ekspresyon düzeyleri değerlendirilmiştir. Gen ekspresyon analizleri, her iki gruptan 5 dişi ve 5 erkek yavru olmak üzere toplam 20 hayvan üzerinde yapılmış; elde edilen veriler uygun referans gen üzerinden normalize edilerek analiz edilmiştir. Tüm biyokimyasal ve moleküler veriler, deksametazon uygulanan deney grubu ile kontrol grubu arasında karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş; deney ve kontrol grupları sabit tutularak, cinsiyet farklılıklarını ortaya koymak amacıyla dişi ve erkek yavrular ayrıca analiz edilmiştir. Bulgular: ELISA analizleri deney grubu ve kontrol grubu kıyaslandığında böbrek dokusunda dişi yavrularda ACE-1 protein düzeyleri anlamlı biçimde artarken, erkeklerde değişiklik saptanmamıştır. AT1A reseptör protein düzeyleri her iki cinsiyette de değişmemiştir. Karaciğer dokusunda kontrol grubuna kıyasla her iki cinsiyette de ACE-1 ve AT₁A protein düzeyleri arasında fark bulunmamıştır. Cinsiyetler arası karşılaştırmada, deney grupları arasında karaciğer ve böbrek dokularında ACE-1 ve AT₁A proteinleri açısından anlamlı fark gözlenmemiştir. Serum örneklerinde ELISA ile ölçülen kortikosteron düzeyleri kontrol grubuyla kıyaslandığında dişi yavrularda anlamlı artış göstermiş, erkeklerde değişiklik olmamıştır. Deney gruplarında kortikosteron düzeyleri açısından cinsiyetler arası farkı saptanmamıştır. TAS ve TOS analizlerinde karaciğer dokusunda erkek yavrularda her iki parametre de artmış, dişilerde yalnızca TOS düzeyinde artış belirlenmiştir. Böbrek dokusunda her iki cinsiyette TAS düzeyleri azalmış, TOS düzeyleri artmıştır. Cinsiyetler arası karşılaştırmada deney gruplarındaki karaciğer ve böbrek dokularına ait TAS ve TOS düzeyleri dişilere göre anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. RT-qPCR analizlerinde kontrol grubuna kıyasla, karaciğer dokusunda Agt, Ace, Ace2, Agtr1b ve Agtr2 gen ekspresyonları her iki cinsiyette azalmış; Agtr1a dişilerde artmış, erkeklerde azalmış; Mas1 dişilerde azalmış, erkeklerde değişmemiştir. Böbrek dokusunda Ace, Ace2, Agtr1b ve Agtr2 gen ekspresyonları her iki cinsiyette artmış; Agtr1a her iki cinsiyette de değişmemiş, Agt erkeklerde artmış, dişilerde değişmemiş; Mas1 erkeklerde azalmış, dişilerde artmıştır. Sonuçlar: Elde edilen bulgular, prenatal deksametazon maruziyetinin böbrek ve karaciğer dokularında RAAS bileşenleri, kortikosteron düzeyleri ve oksidatif denge üzerinde kalıcı değişikliklere yol açabileceğini göstermektedir. Bu etkilerin özellikle böbrekte daha belirgin olduğu, kortikosteron artışının yalnızca dişi yavrularda gözlenmesinin ise HPA aksı üzerinden cinsiyete özgü bir endokrin programlamaya işaret edebileceğini düşündürmektedir. Oksidatif stres parametreleri, erkeklerde artan oksidan yüke karşı antioksidan yanıtın tetiklendiğini, dişilerde ise oksidan artışına rağmen bu yanıtın sınırlı kaldığını ortaya koymuştur. Gen ekspresyon profilleri, RAAS bileşenlerinin organ ve cinsiyet farklılıklarına bağlı olarak transkripsiyonel düzeyde yeniden programlandığını; protein ve mRNA düzeyleri arasındaki uyumsuzlukta ise post-transkripsiyonel ve post-translasyonel düzenlemelerin rol oynayabileceğini düşündürmektedir. Genel olarak, prenatal glukokortikoid maruziyetinin uzun dönemde cinsiyete özgü kardiyometabolik riskler açısından önem taşıyan kalıcı etkiler bırakabileceği sonucuna varılmıştır.
Özet (Çeviri)
Aim: The aim of this study was to evaluate the effects of intraperitoneal administration of dexamethasone at a daily dose of 0,2 mg/kg between gestational days 14 and 21 in pregnant Sprague–Dawley rats, used as a prenatal stress model, on biochemical alterations in the kidney and liver tissues as well as serum samples of their offspring. A total of 32 offspring were examined on postnatal day 90 and divided into four subgroups: eight females and eight males in the experimental group, and eight females and eight males in the control group. In liver and kidney tissue samples obtained from the offspring, changes in the gene and protein expression levels of RAAS components were investigated, while serum samples were analyzed for corticosterone levels. In addition, TAS and TOS were measured in liver and kidney tissues to assess the oxidative stress profile and redox balance. All biochemical and molecular analyses were performed comparatively between the dexamethasone-treated experimental group and the isotonic saline-treated control group, and data were evaluated separately for male and female offspring to determine sex-specific differences. Methods: Prenatal stress model was induced by administering dexamethasone intraperitoneally at a daily dose of 0,2 mg/kg between gestational days 14 and 21 to pregnant Sprague–Dawley rats. In the control group, an equal volume of isotonic saline (1 mL/kg/day, intraperitoneally) was administered during the same period. Offspring from both groups were raised under ad libitum conditions after weaning and sacrificed on postnatal day 90, which is considered the young adult stage, by exsanguination under CO₂ anesthesia. Liver, kidney, and serum samples were collected. A total of 32 offspring rats (8 females and 8 males in the experimental group; 8 females and 8 males in the control group) were included in the study, and maternal rats were not included in the analyses. In liver and kidney tissues, the protein levels of RAAS components, AT₁A receptor and ACE-1, as well as serum corticosterone levels, were analyzed using the ELISA method. In addition, TAS and TOS in the liver and kidney tissues were analyzed by spectrophotometric methods. ELISA, TAS, and TOS analyses were performed on a total of 32 offspring, including 8 females and 8 males in the experimental group and 8 females and 8 males in the control group. At the molecular level, total RNA was isolated from liver and kidney tissues, and cDNAs synthesized from the obtained RNAs were used to evaluate the mRNA expression levels of Agtr1a, Agtr1b, Agtr2, Ace, Ace2, Agt, and Mas1 genes by RT-qPCR. Gene expression analyses were performed on a total of 20 animals, including 5 females and 5 males from each group, and the data obtained were normalized using an appropriate reference gene. All biochemical and molecular data were comparatively evaluated between the dexamethasone-treated experimental group and the control group, and female and male offspring were analyzed separately to reveal sex differences while keeping the experimental and control groups constant. Results: ELISA results were compared between the experimental and control groups, ACE-1 protein levels in the kidney tissue were significantly increased in female offspring, while no change was observed in males. AT₁A receptor protein levels remained unchanged in both sexes. In liver tissue, no difference was detected in ACE-1 and AT₁A protein levels between the experimental and control groups in either sex. In sex-based comparisons, no significant difference was found in ACE-1 or AT₁A protein levels in liver and kidney tissues between the experimental groups. In serum samples, corticosterone levels measured by ELISA were significantly increased in female offspring compared to the control group, while no change was detected in males. No sex-related difference in corticosterone levels was observed within the experimental groups. In TAS and TOS analyses, both parameters were elevated in the liver tissue of male offspring, whereas only TOS levels increased in females. In kidney tissue, TAS levels decreased while TOS levels increased in both sexes. In sex-based comparisons, TAS and TOS levels in the liver and kidney tissues of male offspring were significantly higher than those of females in the experimental groups. RT-qPCR analysis revealed that, compared with the control group, Agt, Ace, Ace2, Agtr1b, and Agtr2 gene expression levels in the liver tissue decreased in both sexes; Agtr1a expression increased in females but decreased in males; and Mas1 expression decreased in females but remained unchanged in males. In the kidney tissue, Ace, Ace2, Agtr1b, and Agtr2 expression levels increased in both sexes; Agtr1a expression remained unchanged in both, Agt expression increased in males but was unchanged in females; and Mas1 expression decreased in males but increased in females. Conclusion: The findings indicate that prenatal dexamethasone exposure may lead to persistent alterations in RAAS components, corticosterone levels, and oxidative balance in kidney and liver tissues. These effects appear to be more pronounced in the kidney, while the observation of corticosterone elevation exclusively in female offspring suggests a sex-specific endocrine programming via the HPA axis. Oxidative stress parameters revealed that, in males, the increased oxidant burden triggered an antioxidant response, whereas in females this response remained limited despite elevated oxidant levels. Gene expression profiles demonstrated that RAAS components were transcriptionally reprogrammed in an organ- and sex-dependent manner, while the discrepancy between protein and mRNA levels implies a potential role for post-transcriptional and post-translational regulatory mechanisms. Overall, it was concluded that prenatal glucocorticoid exposure may exert long-term, sex-specific effects with significant implications for cardiometabolic risk.
Benzer Tezler
- Prenatal stres oluşturulmuş sıçanlarda şizofreni ile ilişkili mekanizmaların gen ekspresyonu açısından incelenmesi
Evaluation of schizophrenia-related mechanisms in prenatal stressed rats at gene level
OZAN ÖZGÖREN
- Gebe farelerde steroid ile indüklenmiş prenatal stres kaynaklı fetal beyin gelişim hasarında centella asiatica'nın etkisinin incelenmesi
Investigation of centella asiatica's effect on fetal brain damage caused by steroid-induced prenatal stress on pregnant mice
DAMLA DEMİRKAYA TAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Histoloji ve EmbriyolojiAdnan Menderes ÜniversitesiHistoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KEMAL ERGİN
- Erken yaşam stresinin serebral dokularda renin anjiyotensin sistemi bileşenlerine etkisi
Effects of early life stress on renin angiotensin system components in cerebral tissues
MEHMET SOYLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Biyokimyaİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiBiyokimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SİNEM EZGİ TURUNÇ ÖZOĞLU
- Prenatal dönemde ekzojen steroid verilmesinin işitsel sistem üzerine etkileri, deneysel bir hayvan çalışması
Effects of exogen steroids on auditory system in prenatal term, an experimental animal study
ÖNER SAKALLIOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2005
Kulak Burun ve BoğazFırat ÜniversitesiKulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ŞİNASİ YALÇIN
- Normal ve deksametazon verilen sıçan plasentasında hücre siklusu proteinlerinden siklin-E, PCNA ve p27' nin dağılımı.
The expression of cell cycle proteins cyclin-E, PCNA and p27 in normal and dexamethasone induced rat placentas.
HAKAN ER
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Kadın Hastalıkları ve DoğumAkdeniz ÜniversitesiHistoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı
PROF.DR. MEVLÜT ASAR