Servis edilen ürün renklerinin yeme arzusu üzerine etkisi ile beden kütle indeksi (BKI) arasındaki ilişki
Relationship between the effect of served product colors on food craving and body mass index (BMI)
- Tez No: 975330
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYNUR MÜDÜROĞLU KIRMIZIBEKMEZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Renk psikolojisi, Vücut kitle indeksi, Yemek renkleri, Yemek yemek, Color psychology, Body mass index, Food colors, Eating
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Nişantaşı Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Artan dünya nüfusu sonucu, beslenme konusu günümüzde öncelik verilmesi gereken konuların başında yer almaktadır. İnsanlar günlük ihtiyaçlarını yerine getirebilmek ve enerji gereksinimlerini karşılayabilmek için beslenmeye ihtiyaç duymaktadır. Ancak zamanla çeşitli faktörlerin etkisinden dolayı bireylerin tüketim alışkanlığının büyük oranda değiştiği görülmektedir. İlk zamanlar insanlar, yiyecekleri yalnızca beslenme ihtiyacını karşılamak için tüketirken ardından zevk alma, statü göstergesi, yeni deneyimler yaşama gibi sebeplerle tüketme eğilimine girmişlerdir. Bireylerin besin seçimi sürecinde renk ve görsel unsurların etkisi oldukça fazladır. Bu çalışmanın amacı, yiyeceklerin sunumunda kullanılan renklerin bireylerde oluşturduğu yeme arzusu ile beden kütle indeksi (BKİ) arasındaki ilişkiyi incelemektir. Artan nüfus ve değişen tüketim alışkanlıkları ile besin tercihlerini etkileyen faktörlerden biri olarak renklerin iştah ve algı üzerindeki etkisi değerlendirilmektedir. Araştırmanın evrenini 18–65 yaş arası yetişkin bireyler oluşturmuş, Şubat–Nisan 2025 tarihleri arasında 105 katılımcıya çevrim içi ve yüz yüze uygulanan anket formu ile veri toplanmıştır. Anket kapsamında etik izinli“Yeme Arzusu Ölçeği”(6'lı Likert tipi, 39 soru) kullanılmıştır. Veriler frekans dağılımları, pasta grafikleri ve sütun grafikleri ile görselleştirilmiş; istatistiksel analizlerde ki-kare testi ve korelasyon analizi kullanılmıştır. Katılımcıların çoğunluğu beyaz tabak tercih ettiklerini belirtmiştir. Ancak renkli tabak tercihi ile tercih edilen renk arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p = 0,111). Öte yandan, özellikle yeşil ve beyaz renkli pastalara karşı yeme isteği düzeyleri ile mavi ve pembe renkli pastalara yönelik tercihler arasında anlamlı farklılık saptanmıştır. Bu durum, renklerin psikolojik ve algısal düzeyde yeme davranışını etkileyebileceğini göstermektedir. BKİ ile tabak rengi tercihi arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p = 0,934). Yeme Arzusu Ölçeği alt boyutları arasında anlamlı korelasyonlar elde edilmiş; aşırı yeme sonrası suçluluk duygusunun gelişebileceğine dair bulgular desteklenmiştir. Araştırma sonuçları, renklerin bireylerin yeme davranışları üzerinde algısal ve psikolojik etkiler yaratabileceğini göstermektedir. Elde edilen veriler, özellikle servis edilen ürünlerin görsel sunumunun tüketici tercihleri ve yeme arzusu üzerindeki etkilerine yönelik daha derinlemesine çalışmalar için temel oluşturabilir.
Özet (Çeviri)
As a result of the growing world population, nutrition is a top priority today. People need nutrition to meet their daily needs and energy requirements. However, over time, due to the influence of various factors, individual consumption habits have significantly changed. While people initially consumed food solely to meet their nutritional needs, they have later shifted to consuming it for reasons such as pleasure, status, and new experiences. Color and visual elements significantly influence individuals' food choices. The aim of this study is to examine the relationship between the food presentation colors and body mass index (BMI) in individuals. The effect of colors on appetite and perception is evaluated as one of the factors affecting food preferences along with the increasing population and changing consumption habits. The universe of the study consisted of adults aged 18–65, and data were collected through a survey form administered online and face-to-face to 105 participants between February and April 2025. The“Food Craving Scale”(6-point Likert type, 39 questions) with ethical permission was used within the scope of the survey. Data were visualized with frequency distributions, pie charts and column charts; chi-square test and correlation analysis were used in statistical analyses. The majority of participants stated that they preferred a white plate. However, there was no significant relationship between the preference for a colored plate and the preferred color (p = 0.111). On the other hand, a significant difference was found between the levels of food craving, especially for green and white colored cakes, and the preferences for blue and pink colored cakes. This situation shows that colors can affect eating behavior at a psychological and perceptual level. There was no significant relationship between BMI and plate color preference (p = 0.934). Significant correlations were obtained between the sub-dimensions of the Food Craving Scale; findings that a sense of guilt may develop after overeating were supported. The research results show that colors can have perceptual and psychological effects on individuals' eating behaviors. The data obtained can form the basis for more in-depth studies, especially on the effects of the visual presentation of served products on consumer preferences and food craving.
Benzer Tezler
- Taze salatalık sebzelerden kaynaklanan bazı mikrobiyel sağlık risklerinin araştırılması
Some microbial health risks caused by fresh produce
YILDIZ AY YİĞİT
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Besin Hijyeni ve TeknolojisiAdnan Menderes ÜniversitesiBesin Hijyeni ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜN ÖMER GÖKSOY
- Kurumsal kimlik bağlamında lüks marka mağazalarının, konumlarının getirmiş olduğu farklılıkların değerlendirilmesi
Luxury brand stores in the context of corporate identity,evaluation of the differences brought by their locations
ŞÜKRÜYE ŞULE KELLECİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
İç Mimari ve DekorasyonHasan Kalyoncu Üniversitesiİç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA AVLANMAZ BİLECEN
- Fault tree analysis of chemical cargo contamination by fuzzy approach
Kimyasal yük bozulmalarının bulanık mantık yaklaşımı ile hata ağacı analizi
YUNUS EMRE ŞENOL
Yüksek Lisans
İngilizce
2014
Denizcilikİstanbul Teknik ÜniversitesiDeniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. YUSUF VOLKAN AYDOĞDU
- İstanbul'da kentsel büyümenin senaryo tabanlı modellenmesi ve ekolojik açıdan değerlendirilmesi
Scenario-based modeling and evaluation of urban growth in Istanbul
ALİYE GONCA BOZKAYA KARİP
Doktora
Türkçe
2024
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA ÜNSAL
- Toplu beslenme sistemlerinde kullanılan farklı dezenfektanların çiğ servis edilen sebzelerin mikrobiyal yüküne etkisi
The effect of a different disinfectants that used in institutional food services on the microbial load of raw vegetables served
BÜŞRA AYHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Beslenme ve DiyetetikGazi ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SANİYE BİLİCİ