Ergenlerde sosyal dışlanmanın olumsuz duygular üzerindeki etkisinde afektif mizaç özelliklerinin rolü: Nörogelişimsel perspektiften bir bakış
The role of affective temperament characteristics in the impact of social exclusion on negative emotions in adolescents: A view from a neurodevelopmental perspective
- Tez No: 973794
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ PINAR DEMİR ASMA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sağlık Eğitimi, Health Education
- Anahtar Kelimeler: Çocuk gelişimi, Child development
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Nörobilim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Nörobilim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sosyal dışlanma, gelişim psikolojisi ve klinik alanlarda sıklıkla incelenmiş bir konu olmasına rağmen, gelişimsel nörobilim ve bireysel farklılıklar perspektifinden yeterince derinlemesine ele alınmamıştır. Bu çalışma, sosyal dışlanmanın ergenlik dönemindeki duygusal etkilerini anlamaya çalışırken, konuyu nörogelişimsel bir bağlamda ele alarak gelişim psikolojisi ve nörobilim literatürü arasında köprü kurmaktadır. Sosyal ilişkilerin en hassas biçimde yaşandığı ergenlik dönemine ışık tutmakta, mizaç özellikleri ve psikolojik sağlamlık gibi bireysel farklılıkları merkeze alarak bu alana yeni bir bakış açısı kazandırmayı amaçlamaktadır. Olumsuz duygular, ergenlik döneminde sosyal ilişkilerde ortaya çıkan hassasiyeti yansıtan bir duygu durumu olduğu için bu çalışmada bağımlı değişken olarak belirlenmiştir. Bu çalışmanın amacı, sosyal dışlanmanın ergenlerde olumsuz duygular üzerindeki etkisini incelemek ve bu süreçte afektif mizaç özelliklerinin rolünü, psikolojik sağlamlık ve aile için ilişkiler gibi aracı psikolojik mekanizmalar üzerinden değerlendirmektir. Çalışmada sosyal dışlanma, senaryo aracılığıyla iletilerek katılımcıların hissettikleri olumsuz duygular özbildirim yöntemiyle değerlendirilmiştir. Katılımcıların mizaç özellikleri ve bireysel farklılıkları, Afektif Sinirbilim Kişilik Ölçeği Kısa Formu ve Çocuk ve Genç Psikolojik Sağlamlık Ölçeği kullanılarak ölçülmüştür. Bu değişkenlerin sosyal dışlanma ile olumsuz duygular arasındaki ilişkideki rolleri istatistiksel olarak incelenmiştir. Sonuç olarak elde edilen bulgular, sosyal dışlanmanın ergenlerde öfke, üzüntü, kızgınlık ve içerleme gibi olumsuz duyguları anlamlı şekilde artırdığını göstermektedir. Ayrıca, sevgi ve korku mizaç özelliklerinin sosyal dışlanma ile içerleme duygusu arasındaki ilişkide anlamlı aracı roller üstlendiği ortaya konmuştur. Bu durum, mizaç özelliklerinin sosyal dışlanmaya verilen duygusal tepkiler üzerinde belirleyici bir etkisi olduğunu ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, aile içi destekleyici deneyimlerin psikolojik dayanıklılığı artırarak, sosyal dışlanma sonrası olumsuz duyguların düzenlenmesinde dolaylı bir rol oynadığı görülmektedir.
Özet (Çeviri)
Although social exclusion has been frequently studied in developmental psychology and clinical contexts, it has not been thoroughly examined from a developmental neuroscience and individual differences perspective. This study aims to understand the emotional effects of social exclusion during adolescence by addressing the topic within a neurodevelopmental framework, thereby bridging the literature in developmental psychology and neuroscience. It sheds light on adolescence, a period in which social relationships are experienced most sensitively, and introduces a novel perspective by focusing on individual differences such as temperament traits and psychological resilience. Negative emotions were identified as the dependent variable in this study, as they reflect the heightened sensitivity to social experiences characteristic of adolescence. The purpose of the study is to examine the effects of social exclusion on negative emotions in adolescents and to evaluate the role of affective temperament traits in this process, considering mediating psychological mechanisms such as psychological resilience and family relationships. Social exclusion was conveyed to participants through scenarios, and the negative emotions experienced were assessed using self-report measures. Participants' temperament traits and individual differences were measured using the Short Form of the Affective Neuroscience Personality Scale and the Child and Youth Psychological Resilience Scale. The roles of these variables in the relationship between social exclusion and negative emotions were statistically analyzed. The findings indicate that social exclusion significantly increases negative emotions in adolescents, such as anger, sadness, hostility, and resentment. Additionally, the temperament traits of care and fear were found to play significant mediating roles in the relationship between social exclusion and feelings of resentment. This highlights the determining effect of temperament traits on emotional responses to social exclusion. Moreover, supportive experiences within the family appear to enhance psychological resilience, indirectly contributing to the regulation of negative emotions following social exclusion.
Benzer Tezler
- Özgül öğrenme güçlüğü eş tanılı dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan ergenlerde okul reddi ile damgalanma, sosyal dışlanma ve algılanan sosyal desteğin ilişkisi
The relationship between school refusal, stigmatization, social exclusion, and perceived social support in adolescents diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder and comorbid specific learning disorder
ALPER ÇALIŞKAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. İPEK SÜZER GAMLI
- Kendine zarar verme davranışı olan ve olmayan majör depresif bozukluk tanılı ergelerde akut sosyal stresin karar verme ve metakognitif süreçlere etkisi
The effect of acute social stress on decision-making and metacognitive processes in adolescents diagnosed with major depressive disorder, with and without non-suicidal self-injury
ANIL ŞAFAK KAÇAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İPEK SÜZER GAMLI
- Üstün yetenekli çocukların psikolojik, sosyal ve duygusal özellikler açısından incelenmesi
The examination of gifted children in terms of psychological, social, and emotional characteristics
HAKAN SARIÇAM
Doktora
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimTrakya ÜniversitesiEngelli Çalışmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YEŞİM FAZLIOĞLU
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan hastalarda erken dönem uyumsuz şemaların, ebeveyn tutumunun, algılanan hastalık yükünün major depresif bozukluk komorbiditesi gelişimine etkisi
The impact of early maladaptive schemas, parenting styles, and perceived illness burden on the development of major depressive disorder comorbidity in patients with attention deficit and hyperactivity disorder
BEYZA ŞALLI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET TEKDEN
- Madde bağımlısı ergenlerde sosyal dışlanma ve sosyal ihtiyaçların incelenmesi
Investigation of social exclusion and social needs in drug addicted adolescents
MEJRA GUSINAC
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Uyuşturucu Alışkanlığı ve AlkolizmAnkara ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NERİMAN ARAL