1979 ve 2001 müdahaleleri sonrasında Türkiye-Afganistan ilişkilerinde kamu diplomasisi ve basın
Public diplomacy and the press in Turkey-Afghanistan relations after the 1979 and 2001 interventions
- Tez No: 971471
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ CAFER TALHA ŞEKER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Ticaret Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasında Afganistan'a yönelik Türkiye'de kamuoyu oluşturan araçlar yanında bu ülkeye yönelik kamu ve sivil toplum faaliyetleri incelenmiştir. Bunu yaparken genel olarak üç döneme ait veriler bir araya toplanıp analiz edilmiştir. Kronolojik olarak ilk iki dönem 1979 ve 2001 dış müdahalelerinin Türkiye'de basına yansıması üzerinden ele alınıp incelenmiş, üçüncü dönem de 21. yüzyılda Türkiye'den bu ülkeye yönelik kamu diplomasisi bağlamlı sivil toplum çalışmalarına genel bir bakış olmuştur. Böylece Türkiye'de kamuoyunun Afganistan'ı hangi kanallardan takip ettiği ve hangi vasıtalarla bu ülkeye yöneldiği sorusuna cevap aranmıştır. Bu minvalde çalışmanın araştırma sorusu, Türkiye'yi Afganistan'a yönelten araçların neler olduğunu ve bunların hangi alanda faaliyet gösterdiğini anlama çabasından doğmuştur. Bu soruya cevap ararken Türkiye'de Afganistan'a yönelik kamuoyunu etkileyen basın – haber kanallarına ve sivil toplum çalışmalarına dair elde edilen veriler bu tez metninde üç ana bölüm halinde bir araya getirilmiştir. Tezin 1.Bölümü olan Giriş kısmında usulen Afganistan tarihine dair genel bilgiler özetle sunulup bu ülkenin maruz kaldığı uluslararası müdahaleler ve Türkiye'nin Afganistan'a yönelik birtakım faaliyetleri ele alınmıştır. 2. Bölüm'de“Afganistan'ın Tarihi ve Sosyo-Politik Yapısı”başlığı altında ülkenin stratejik konum, etnik ve dini çeşitliliğe dayalı kabile yapısı, dış müdahalelere açık bünyesi, uluslararası aktörler ve bu çerçevede nasıl şekillendiği ele alınmıştır. 3. Bölüm'de Afganistan'ın uğradığı iki dış müdahalenin Türkiye'de basına nasıl yansıdığı ele alınmıştır. 1979 yılında Sovyetler Birliği ve 2001 yılında Amerika Birleşik Devletleri tarafından gerçekleştirilen iki ayrı müdahalenin Türkiye'de yazılı basın üzerinden kamuoyuna yansıtılması Cumhuriyet ve Milliyet gazeteleri üzerinden incelenmiştir. Bu çalışmada Türk basını incelenirken adı geçen gazetelerle sınırlı kalınmıştır. Bu gazeteler özelinde yapılan incelemeyle dönemin haber dili, kullanılan kavramlar, kaynaklar ve yayın politikaları üzerinden bir karşılaştırma yapılmıştır. Çalışmanın tespitine göre 1979'daki Sovyet müdahalesi haberlerde genellikle“işgal”,“direniş”ve“mücahit”kavramları ile aktarılırken 2001'deki ABD müdahalesinde“terörle mücadele”,“özgürlük operasyonu”gibi ifadeler ön plana çıkmıştır. Keza bu haber kaynaklarının da genelde Batı merkezli ajanslar olduğu görülmüştür. Bu durum, iki müdahalenin farklı politik konjonktürlerde nasıl ele alındığını ve basının kamuoyu oluşturma sürecindeki rolünü ortaya koyması açısından önemli bulunmuştur. Çalışmanın 4. Bölümü'nde Türkiye'nin kamu diplomasisi çerçevesinde Afganistan'da yürüttüğü faaliyetler ele alınmış, Türkiye'nin kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşları aracılığıyla Afganistan'da gerçekleştirilen eğitim, sağlık, kültürel etkileşim ve insani yardım faaliyetleri incelenmiştir. Bununla birlikte bölgeye komşu veya müdahil ülkelerin etkileri ve stratejilerine de yer verilmiştir. Bu tez çalışmasında ulaşılan sonuca göre uluslararası aktörlerin Afganistan'a yönelik politikaları bazen müdahaleci bazen destekleyici olmuştur. Türkiye'nin Afganistan'a yönelik politikalarının bu küresel denklemden dönemlere göre nasıl etkilendiği dikkat çekici olmakla birlikte Türkiye'nin 1979'da dış haberler üzerinden seyirci olarak baktığı Afganistan'a 2001 müdahalesi sonrasında giderek artan ilgisi olmuştur. Bu tez çalışmasında genel olarak Afganistan'ın yaşadığı bu dönüşümler, Türkiye ile olan ilişkilerin giderek gelişmesinde kamu diplomasisi ve sivil toplumun yeri incelenmiştir. Dolayısıyla bu tez çalışması Türkiye – Afganistan ilişkilerini doğrudan siyasi, iktisadi veya tarihi kavramlar üzerinden genel hatlarıyla ele almamış, daha ziyade kamu kurumları, sivil toplum ve haber kanalları üzerinden sorgulamıştır. Bu bağlamda uluslararası sivil toplumun bölgeye yönelik çalışmalarına da kısaca bakılmış, Türk basınından sınırlı ölçüde arşiv analizi yapılarak bazı sivil kuruluşların faaliyetleri masaya yatırılmıştır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the tools that shape public opinion in Turkiye regarding Afghanistan, as well as the civil society activities directed toward that country. It seeks to answer the question of through which channels the Turkish public follows developments in Afghanistan and by what means they engage with the country. In this context, the main research question arises from the effort to understand what drives Turkiye's attention toward Afghanistan and in which fields these activities are conducted. To answer this question, data obtained on media channels influencing public opinion in Turkey and civil society efforts targeting Afghanistan have been compiled into three main sections. In Chapter 1, general information about the history of Afghanistan is briefly presented, including international interventions in the country and some of Turkiye's activities directed at Afghanistan. Chapter 2, titled“The History and Socio-Political Structure of Afghanistan”, explores the country's strategic location, tribal structure based on ethnic and religious diversity, and its vulnerability to external interventions, examining how these factors have shaped Afghanistan. Chapter 3 discusses how two major foreign interventions in Afghanistan were reflected in the Turkish press. The reflection of two separate interventions, carried out by the Soviet Union in 1979 and the United States in 2001, to the public opinion through the written press in Turkiye was examined through the Cumhuriyet and Milliyet newspapers. The analysis of the Turkish press is limited to these newspapers. A comparison is made through the language of the news, terminology, sources, and editorial policies. The Soviet intervention in 1979 was typically portrayed with terms like“occupation,”“resistance,”and“mujahideen,”whereas the 2001 U.S. intervention emphasized expressions such as“war on terror”and“freedom operation,”with news sources largely coming from Western-based agencies. This difference highlights how both intervention was framed within its respective political context and underscores the role of the media in shaping public opinion. Chapter 4 focuses on Turkiye's activities in Afghanistan within the framework of public diplomacy. The chapter details education, health, cultural interaction, and humanitarian aid efforts carried out in Afghanistan through Turkish public institutions and civil society organizations. It also touches on the strategies and influences of neighboring or involved countries in the region. According to the conclusion reached in this thesis, international actors' policies toward Afghanistan have alternated between interventionist and supportive approaches. While Turkey's policies have been influenced by this global context over time, it is noteworthy that Turkiye, which observed the situation in Afghanistan from a distance in 1979 through foreign news, showed increasing engagement following the 2001 intervention. This study primarily examines how Afghanistan's transformations over time have influenced the development of its relations with Turkey, focusing on the roles of public diplomacy and civil society in this evolving relationship. Rather than approaching Turkey-Afghanistan relations strictly from political, economic, or historical perspectives, this thesis emphasizes the influence of civil society initiatives and media channels. In this context, it also briefly examines the activities of international civil society organizations in the region and includes a limited archival analysis of Turkish press, while exploring the operations of selected Turkish civil society organizations active in Afghanistan.
Benzer Tezler
- Yeni Cami'nin akustik açıdan performans değerlendirmesi
Evaluation of the acoustical performance of the New Mosque
EVREN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVTAP YILMAZ DEMİRKALE
- A neorealist analysis of Iran-Russia relations: Tajik and Syrian civil wars
İran-Rusya ilişkilerinin neorealist bir analizi: Tacik ve Suriye iç savaşları
ESRA YANIK
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Uluslararası İlişkilerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiOrtadoğu Araştırmaları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DERYA GÖÇER AKDER
DR. ZELAL ÖZDEMİR
- Devlet-içi çatışmalarda küresel ve bölgesel aktörlerin rolleri: Afganistan örneği (1989-2018)
The roles of global and regional actors and international organizations in intra-state wars: The case of Afghanistan (1989-2018)
GHULAM FAROQ KESKIN
Doktora
Türkçe
2020
Uluslararası İlişkilerSakarya ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERTAN EFEGİL
- Bursa ili, Gemlik ilçesi, Umurbey beldesi`nde tarihi çevre koruma önerisi
Conservatin proposal for the historical town Umurbey in Gemlik, Bursa
AYŞEGÜL ÖZER
- Pandemi sürecinde alışveriş merkezlerinde çalışanların ve müşterilerin hastalığa bakışı, anksiyete düzeyleri
Disease perspective and anxiety levels of employees and customers in shopping centers during the pandemic process
ELİF YILMAZ HASGÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HemşirelikGaziantep ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RABİA SOHBET