Salon alla franca: Gender, Furniture, and Interior Design in the Late Ottoman Media (1850s-1928)
Alafranga Salon: Geç Osmanlı Basınında Toplumsal Cinsiyet, Mobilya ve İç Mimari Tasarım (1850ler-1928)
- Tez No: 971121
- Danışmanlar: PROF. DR. MAARTEN DELBEKE, DOÇ. DR. ANNE HULTZSCH, DOÇ. DR. DENİZ TÜRKER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mimarlık, İç Mimari ve Dekorasyon, Sanat Tarihi, Architecture, Interior Design and Decoration, Art History
- Anahtar Kelimeler: Toplumsal cinsiyet, İç mekan tasarımı, Gender, Interior design
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Eıdgenossısche Technısche Hochschule Zurıch (eth)
- Enstitü: Yurtdışı Enstitü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimarlık Tarihi ve Kuramı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, iç mimarlıkta haremlik ve selamlık bölümlenmesindeki odalardan iç mimaride salon kavramına geçişteki paradigmatik dönüşümü inceler. Osmanlılar, salonları“alafranga”olarak adlandırmışlardır; bu terim hem hareketli mobilyalar etrafında şekillenen bir dekoratif programı hem de kadınların bu yeni mekânsal kavram etrafında gelişen failliklerine yönelik toplumsal bir eleştiriyi ifade eder. Maddi kültür ve toplumsal cinsiyet çalışmaları kesişiminde konumlanan araştırma, iç mekân tasarımını düşünsel ve yaratıcı bir proje olarak ele alarak salonun“alafranga”anlamlarını çeşitli gündelik pratikler üzerinden yeniden tanımlar. Mimari failliği genişleten bir yaklaşımla, bireylerin iç mekâna yaptığı dokunuşlarla kimliklerini nasıl inşa ettiklerini, başka bir deyişle mobilyanın toplumsal yaşamdaki yerini inceler. Tez, Osmanlı hanesini toplumsal cinsiyet eksenli ve aşağıdan yukarıya bir bakışla yeniden yorumlayarak sabit ve çok işlevli mimari elemanlardan, bağımsız, hareketli mobilyalara yönelişin konut mimarisini dönüştürdüğünü savunmaktadır. Ayrıca, nesneler ile kimlikler arasında bir alışveriş alanı oluşturduğunu öne sürerek, haneiçi dekorasyonun geç Osmanlı döneminden Cumhuriyet'e uzanan modernleşme sürecinde kadınların toplumsal cinsiyet kimlikleri üzerindeki çok yönlü etkilerini ortaya koyar. Tezin bölümleri, değişen ideolojik iklimler içinde toplumsal cinsiyet temsillerinin Osmanlı basınının giderek çeşitlenen mecralarında nasıl sürekli yeniden kurulduğunu inceler. Ayrıca, kadınların 1928'de mimarlık mesleğine resmen kabulünden önce, hareketli mobilya çevresinde gelişen tasarım alanlarına ve bu alanlardaki farklı faillik biçimlerine odaklanır. Üç ana bölüm kronolojik olarak ve kaynak türlerine göre düzenlenmiştir: ticari kataloglar, okul ders kitapları ve kadın dergileri.“Tüketici”başlıklı bölüm, başkentte gelişen mobilya ticaretini ve bu ticaretin kadın alıcılara nasıl ulaştığını inceler;“Ev Kadını”bölümü, kız eğitiminde ev idaresi derslerine odaklanarak kadınların mekan kurmada artan rollerini tartışır;“Dekoratör”bölümü ise dönemin entelektüellerinin kadın dergilerinde güzellik, zevk ve süs gibi kavramlar etrafında estetik üzerine yürüttükleri tartışmalara odaklanır. Sonuç olarak çalışma, tarih yazımında genellikle göz ardı edilen bir grup aktörün (tüccarlar, eğitimciler ve yayıncılar gibi) iç mimarlık disiplininin oluşumunda oynadığı rolleri görünür kılar ve bu alanın 20. yüzyıl başındaki politik ve ekonomik dönüşümlerle olan bağlantılarını açığa çıkarır. Tasarım kuramı, mimarlık tarihi ve geç Osmanlı İmparatorluğu'nda kültür tarihi çalışmalarına katkıda bulunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This dissertation examines the paradigmatic shift in interior architecture from the haremlik and selamlık rooms to the socio-spatial and decorative concept of the salon. Ottomans designated salons as“alla franca,”a term denoting both a decorative program centered around mobile furniture and a social criticism for women's increasing agency around this new spatial concept. Grounded in the intersection of material culture and gender studies, the research analyzes these varied meanings of the salon alla franca by reformulating interior design as an articulate and visionary project based on everyday practices. Moving beyond the architect's domain, this approach illustrates the social life of furniture and examines how individuals constructed their own identity through material interventions in interior space. Thus offering a gendered and bottom-up rereading of the Ottoman house, the research argues that furniture consumption transformed residential architecture, as consumers moved their preferences from the built-in and multi-purpose elements to mobile furnishings detached from the wall. It also contends that interior decorating created identity transactions between objects and subjects, shaping many dimensions of women's gender identity during the modernization process from the late Ottoman period to the Turkish Republic. The chapters of this dissertation study how these gender representations were constantly reproduced under shifting ideological currents through varied sources of Ottoman media. They explore the different steps in the nascent design agency of women around mobile furniture before their formal acceptance into architectural practice in 1928. The three chapters of the main body are organized chronologically and around key source materials, which are trade catalogs, school textbooks, and women's magazines. The chapter“the consumer”explores the flourishing furniture market in the capital and its reach to female buyers; the chapter“the housewife”examines the home economics pedagogy in girls' education to explore women's growing roles in homemaking; and the chapter“the decorator”discusses how female intellectuals of the period contributed to aesthetic thought around keywords like beauty, taste, and ornament in the women's press. By foregrounding a group of actors—merchants, pedagogues, and publishers—largely overlooked in architectural historiography, the dissertation establishes the polyphonic history of interior design's early phases and reveals its connections to broader political and economic ambitions at the turn of the twentieth century. This perspective contributes to design theory and architectural history while offering new insights into the cultural history of the late Ottoman Empire.
Benzer Tezler
- Spor-fitness merkezlerinin algılanan hizmet kalitesinin COVİD-19 hastalığına yakalanma kaygısına etkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between the perceived service quality of the sports-fitness center members and the anxiety of concerning the COVİD-19 disease
EMRE KARAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
SporNişantaşı ÜniversitesiHareket ve Antrenman Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM EKİZOĞLU
- Development of a polymerase chain reaction based technique for the detection of salmonella
Salmonalla'nu teşhis edilmesinde PCR temelli bir tekniğin geliştirilmesi
NEZAHAT GÜLCE ÖREN
Yüksek Lisans
İngilizce
1997
Gıda MühendisliğiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ZÜMRÜT B. ÖGEL
- Bazı benzotiyazol türevlerinin mutajenik aktivitelerinin UMU test sistemi ile belirlenmesi
Determination of mutagenic activities of some benzothiazole derivatives by salmonella UMU test
HARİKA EMEKSİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
BiyolojiEskişehir Osmangazi ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEDİHA CANBEK
- Bazı gıda katkı maddelerinin salmonella/mikrozom test sistemi ile mutajenik etkilerinin saptanması
Başlık çevirisi yok
ALİHAN AKIN
Yüksek Lisans
Türkçe
1990
BiyolojiHacettepe ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SİBEL SÜMER
- Bitkisel ekstrakt kullanımının Tekirdağ köftesinin mikrobiyolojik ve duyusal özellikleri üzerine etkisi
The effecttiviness of plant essantial oils on Tekirdağ meatballs
FUNDA ÖZEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Gıda MühendisliğiNamık Kemal ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FATMA COŞKUN