Bağlanma, duygu düzenleme, zihinselleştirme ve psikopatoloji arasındaki ilişkilerin incelenmesi: Çevrimiçi deneysel bir çalışma
An examination of the relationships between attachment, emotion regulation, mentalization, and psychopathology: An online experimental study
- Tez No: 970069
- Danışmanlar: DOÇ. DR. CENNET ŞAFAK ÖZTÜRK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Güvenli bağlanma, Güvensiz bağlanma, Kaygılı ve kaçınan bağlanma, Yetişkinlerde bağlanma, Attachment security, Insecure attachment, Attachment anxiety and avoidance, Adult attachment
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması kapsamında iki aşamalı bir çalışma yürütülmüştür. İlk aşamada, bağlanma, duygu düzenleme, zihinselleştirme ile psikopatoloji arasındaki ilişkileri ve etkileşimleri incelemek ve bağlanmadan psikopatolojiye uzanan süreci irdelemek amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, kesitsel bir desenle yürütülen çalışmada, Ankara'nın üç ilçesinde yaşayan 20-65 yaş arasındaki 271 (%54.2) kadın, 229 (%45.8) erkek olmak üzere toplam 500 katılımcıdan yüz yüze veri toplanmıştır. Katılımcılara, Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri-II (YİYE-II), Duygu Düzenlemede Güçlükler Ölçeği-Kısa Form (DDGÖ-16), Zihinselleştirme Ölçeği (ZÖ) ve Kısa Semptom Envanteri (KSE-53) uygulanmıştır. KSE-53'ün psikometrik yapısına ilişkin doğrulayıcı faktör analizi bulguları, test edilen altı modelden hiçbirinin yeterli uyum sağlamadığını, ancak bifaktör modelin diğerlerine kıyasla daha iyi uyum gösterdiğini ortaya koymuştur. Çoklu regresyon analizinden elde edilen bulgular, bağlanma kaygısı, duygu düzenleme güçlüğü ve zihinselleştirmenin, Rahatsızlık Ciddiyeti İndeksi'ni (RCİ) anlamlı biçimde yordadığını göstermiştir. Ayrıca, yordayıcı değişkenin bağlanma kaygısı ve bağlanma kaçınması, yordanan değişkenin ise RCİ olduğu iki ayrı modelde zihinselleştirme ve duygu düzenleme güçlüğünün sıralı aracılık etkisi test edilmiştir. Bulgular, hem bağlanma kaygısı hem de bağlanma kaçınmasının RCİ üzerindeki yordayıcı etkisinde, zihinselleştirme ve duygu düzenleme güçlüğünün sıralı aracılık etkilerinin anlamlı olduğunu göstermiştir. Bağlanma kaygısı ile kurulan modelde kısmi aracılık, bağlanma kaçınması ile kurulan modelde ise tam aracılık saptanmıştır. Bu bulgular, ilgili değişkenlerin tek bir model altında bütüncül şekilde incelenmesine yönelik özgün bir katkı sunmaktadır. Çalışmanın ikinci aşamasında ise bağlanma aktivasyonunun, zihinselleştirme üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, deneysel bir desen ile 26 kadın (%61.9) ile 16 erkekten (%38.1) oluşan 42 kişilik bir örneklem, bir hafta arayla iki farklı koşulda denek içi tasarımla test edilmiştir. Katılımcılar, bağlanma aktivasyonu koşulu (deney) ve nötr koşul (kontrol) altında Gözlerden Zihin Okuma Testi'ni (Reading the Mind in the Eyes Test, RMET) tamamlamıştır. Bulgular, bağlanma aktivasyonu koşulunda RMET performansının, nötr koşula kıyasla anlamlı düzeyde daha düşük olduğunu göstermiştir. Bu bulgu, bağlanma sisteminin aktive olduğu koşullarda zihinselleştirme kapasitesinde aksamalar olabileceğini göstermiştir. Çalışma Türkiye örnekleminde bu ilişkiyi deneysel olarak test eden ilk çalışmalardan biri olarak özgün bir katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This dissertation comprises a two-phase study. In the first phase, the study aimed to investigate the relationships and interactions among attachment, emotion regulation, mentalization, and psychopathology, and to examine the pathway from attachment to psychopathology. To this end, a cross-sectional design was employed, and face-to-face data were collected from 500 participants (271 women [54.2%], 229 men [45.8%]) aged between 20 and 65, residing in three districts of Ankara province. The participants completed the Experiences in Close Relationships Inventory-II (ECR-II), the Difficulties in Emotion Regulation Scale-Short Form (DERS-16), the Mentalization Scale (MS), and the Brief Symptom Inventory (BSI-53). Confirmatory factor analysis findings of the BSI-53 indicated that although none of the six tested models achieved satisfactory fit, the bifactor model provided relatively better fit compared to the others. Findings from multiple regression analyses indicated that attachment anxiety, emotion regulation difficulties, and mentalization significantly predicted the Global Severity Index (GSI). Furthermore, two serial mediation models were tested in which attachment anxiety and attachment avoidance were the independent variables, GSI was the dependent variable, and mentalization and emotion regulation difficulties were the mediators. The results demonstrated that both attachment dimensions predicted severity of psychopathology through the sequential mediating effects of mentalization and difficulties in emotion regulation. Partial mediation was found in the attachment anxiety model, while full mediation was found in the attachment avoidance model. These findings offer a genuine contribution by examining the variables within an integrative framework. The second phase aimed to investigate the effect of attachment activation on mentalization. To achieve this, an experimental within-subject design was conducted with a sample of 42 participants (26 women [61.9%], 16 men [38.1%]) who were tested in two sessions conducted with a one-week interval. Participants completed the Reading the Mind in the Eyes Test (RMET) under both an attachment activation (experimental) and a neutral (control) condition. The findings revealed that RMET performance was significantly lower in the attachment activation condition compared to the neutral condition. This suggests that activation of the attachment system may impair mentalization capacity. As one of the first experimental studies to examine this relationship in a Turkish sample, this study provides an empirical contribution to the literature.
Benzer Tezler
- Bağlanmadan psikolojik belirtilere giden yollar: Zihinselleştirme açısından bir değerlendirme
Pathways from attachment to psychological symptoms: An evaluation in terms of mentalization
GÜLŞEN KAYNAR
Doktora
Türkçe
2021
PsikolojiAnkara ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞEGÜL DURAK BATIGÜN
- Bağlanma ile sınır kişilik özellikleri ve narsisizm arasındaki ilişkide zihinselleştirme ve duygu düzenleme güçlüklerinin seri aracılık etkisi
The serial mediation role of mentalization and emotion regulation difficulties on the relationship between attachment with borderline personality traits and narcissism
İBRAHİM MAHMUT CEYHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
PsikolojiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE İNAN
- How mothers and children talk about minds:The relationship between mentalization, attachmentsecurity and affect regulation
Anneler ve çocukları zihin hakkında nasıl konuşur: Zihinselleştirme, güvenli bağlanma ve duygu regülasyonu arasındaki ilişki
GÖRKEM DORLACH
Yüksek Lisans
İngilizce
2016
Psikolojiİstanbul Bilgi ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ELİF AKDAĞ GÖÇEK
- Çocuklar için Terapötik İttifak Ölçeği'nin psikometrik çalışması ve Zihinselleştirme Temelli Terapi'de terapötik ittifak ilişkisinin incelenmesi
Psychometric study of Therapeutic Alliance Scale for Children (TASC) and investigation of Therapeutic Alliance Relationship in Mentalization-based Therapy for Children
PELİNSU BULUT ÖZER
Doktora
Türkçe
2023
PsikolojiIşık ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEKERİYA DENİZ AKTAN
- Childhood maltreatment and adulthood depressive symptoms: Self and other-mentalizing capacity as a mediating factor
Çocuklukta kötü muamele ve yetişkinlikte depresif belirtiler: Aracı bir faktör olarak kendine ve diğerine yönelik zihinselleştirme
MELİSA VAROL
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
PsikolojiKoç ÜniversitesiKlinik Psikoloji Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEYNEP CEREN ACARTÜRK