Yetişkin bireylerde paketli gıda tüketim sıklığı ve besin etiketi okuma alışkanlıklarının incelenmesi: Y ve Z kuşaklarının karşılaştırılması
An examination of packaged food consumption frequency and nutrition label reading habits among adults: A comparative study of generations Y and Z
- Tez No: 969775
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BİRSEN DEMİREL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Y Kuşağı, Z Kuşağı, Besin Etiketi, Paketli Gıdalar, Çok İşlenmiş Besinler, İşlenmiş gıdalar, Generation Y, Generation Z, Nutrition Label, Packaged Foods, Ultra-Processed Foods, Food label, Processed foods
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Bilgi Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Programlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Türkiye'de yaşayan Y (1981-1996) ve Z (1997 ve sonrası) kuşaklarına mensup bireylerin paketli gıda tüketim sıklıkları ile besin etiketi okuma alışkanlıklarını karşılaştırmalı olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Gelişen teknoloji, kentleşme ve hızlı yaşam tarzı, bireylerin beslenme alışkanlıklarını önemli ölçüde etkilemekte; bu durum, özellikle genç kuşaklar arasında çok işlenmiş gıdaların yaygın tüketimi ve etiket okuryazarlığı eksikliği gibi sorunları beraberinde getirmektedir. Çalışma, tanımlayıcı ve kesitsel bir araştırma olup, Şubat-Mayıs 2025 tarihleri arasında çevrim içi ortamda 322 katılımcıdan veri toplanarak yürütülmüştür. Anket formu dört bölümden oluşmaktadır: sosyodemografik bilgiler, sağlık durumu, paketli gıda tüketim alışkanlıkları ve besin etiketi okuma davranışları ile literatürde geçerliliği ve güvenilirliği sağlanmış bir ölçek olan“Çok İşlenmiş Besin Tüketimi Kısa Tarama Anketi”kullanılmıştır., çok işlenmiş besin tüketim düzeyini değerlendirmek amacıyla literatürde geçerliliği ve güvenirliği sağlanmış bir ölçek kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, Z kuşağının Y kuşağına göre abur cubur, gazlı içecekler ve hazır ürünler gibi çok işlenmiş gıdaları daha sık tükettiği, buna karşın Y kuşağının besin etiketi okuma alışkanlığının Z kuşağından daha güçlü olduğu saptanmıştır. Tüm katılımcılar arasında etiket okuma sıklığı ile çok işlenmiş gıda tüketimi arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur (p<0,05). Sonuç olarak, kuşaklar arasında gıda tüketimi ve etiket okuryazarlığı açısından belirgin farklılıklar mevcuttur. Özellikle Z kuşağına yönelik gıda okuryazarlığını artırmaya yönelik eğitim ve farkındalık çalışmaları geliştirilmelidir.
Özet (Çeviri)
This study aims to comparatively evaluate the frequency of packaged food consumption and nutrition label reading habits among individuals from Generation Y (1981-1996) and Generation Z (1997 and beyond) residing in Türkiye. Technological advances, urbanization and fast-paced lifestyles have significantly influenced eating behaviors, leading, especially among younger generations, to increased ultra-processed food consumption and limited nutrition label literacy. Designed as a descriptive, cross-sectional study, data were collected online from 322 participants between February and May 2025. The survey included four sections: sociodemographic characteristics, health status, packaged food consumption habits and nutrition label reading behaviors. Additionally, the“Short Screening Questionnaire of Highly-Processed Food Consumption”a validated and reliable scale, was used to assess ultra-processed food intake. Findings showed that Generation Z participants consumed ultra-processed foods, such as snacks, soft drinks, and ready-to-eat products, more frequently than Generation Y. In contrast, Generation Y participants exhibited more consistent and conscious nutrition label reading behaviors. A statistically significant negative correlation was also found between label reading frequency and ultra-processed food consumption (p<0.05). In conclusion, the results highlight notable generational differences in dietary behaviors and nutrition label literacy. Targeted educational and awareness programs, particularly for Generation Z, are recommended to improve food literacy.
Benzer Tezler
- 18-50 yaş arası kadınlarda etiket okumanın eğitiminin diyet kalitesi ve sürdürülebilir gıda okuryazarlığı üzerine etkisi
The effect of label reading on diet quality after nutrition education in women among the age of 18-50
SENA GENÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve DiyetetikHaliç ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM YILDIRIM MAVİŞ
- Yetişkin bireylerde monosodyum glutamat içeren besinlerin tüketim sıklığının ölçülmesi, bilgi düzeylerinin karşılaştırılması ve beden kitle indeksi ile ilişkinin değerlendirilmesi
Measuring the frequency of consumption of foods containing monosodium glutamate in adults, comparing their knowledge levels and evaluating the relationship with body mass index
FATMA ÜNBAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Besin Hijyeni ve TeknolojisiAnkara ÜniversitesiGıda Hijyeni ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZLEM KÜPLÜLÜ
- Vardiyalı ve vardiyasız sistemde çalışan yetişkin bireylerde beslenme alışkanlıkları, besin tüketim sıklıkları ve uyku kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of nutritional habits, food consumption frequencies and sleep quality in adults working in shift and non shift systems
BÜŞRA ÖZAL ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Okan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLİN SEYLAM KÜŞÜMLER
- 5 -18 yaş arası çocuklarda obezite ve fazla kilo (overweight) gelişiminde rol oynayan risk faktörlerinin araştırılması
Investigation of risk factors that play a role in the development of obesity and overweight in children between the ages of 5 and 18
FATMAGÜL BAŞ KAYAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SUNA KAYMAK SELBUZ
- Yetişkin bireylerde yağ ve posaya yönelik yeme davranışı anketinin türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması
The study of turkish validity and reliability of the dietary fat and fiber eating behaviour questionnaire in adults
LEYLA AYTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve DiyetetikGazi ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DUYGU AĞAGÜNDÜZ