Türkiye Türkçesi ve mısır Arapçasında kadın ve erkek temsilleri: Atasözleri üzerine kültürdilbilimsel bir inceleme
Representations of women and men in Turkish and Egyptian Arabic: A cultural linguistic analysis of proverbs
- Tez No: 969191
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DUYGU KAMACI GENCER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Atasözleri, Toplumsal Cinsiyet, Kadın Temsili, Erkek Temsili, Kültür Dilbilim, Türkiye Türkçesi, Mısır Arapçası, Proverbs, Gender, Cultural Linguistics, Women Representation, Men Representation, Turkish, Egyptian Arabic
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yeni Türk Dili Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türkiye Türkçesi ve Mısır Arapçasında kadın ve erkek temsillerini atasözleri aracılığıyla kültür dilbilimsel bir bakış açısıyla karşılaştırmalı olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Atasözleri, toplumların tarihsel, kültürel ve toplumsal yapılarını yansıtan dilsel kalıplar olarak, özellikle toplumsal cinsiyet rollerinin aktarımı ve pekiştirilmesinde önemli işlevler üstlenmektedir. Araştırmada, Türkiye Türkçesi ve Mısır Arapçasına ait toplam 50 atasözü, kültür dilbilimsel çözümleme yöntemleri doğrultusunda çözümlenmiştir. Türkiye Türkçesi atasözleri Türk Dil Kurumu (2004) kaynağından, Mısır Arapçası atasözleri ise Teymour Pasha (2012) tarafından derlenen eserden alınmıştır. Örneklem oluşturulurken“kadın”,“erkek”,“adam”,“koca”,“eş”ve“karı”gibi anahtar sözcükler esas alınmış; bu atasözleri içerik ve tematik çözümleme yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Çözümleme sürecinde Sharifian'ın kültür dilbilim modeli temel alınarak, atasözlerinde yer alan kültürel şemalar, metaforlar ve kavramsallaştırmalar ortaya konmuştur. Çözümleme sonuçları, her iki toplumda da toplumsal cinsiyet temsillerinin belirli kalıp yargılarla şekillendiğini göstermektedir. Bununla birlikte, kadına ve erkeğe yüklenen rollerin kültürel bağlamlara göre farklılaştığı; Türkiye Türkçesinde kadın figürünün çoğunlukla ev içi rollerle sınırlandırıldığı, Mısır Arapçasında ise duygusal ve sosyal ilişkiler bağlamında temsil edildiği gözlemlenmiştir. Elde edilen bulgular, dilin kültürel yapıyı yansıtan bir sistem olmasının yanı sıra, toplumsal cinsiyet rollerinin dil aracılığıyla yeniden üretildiğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda çalışma, kültür dilbilim, toplumsal cinsiyet çalışmaları ve dil araştırmaları alanlarına katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to comparatively examine the representations of women and men in Turkish and Egyptian Arabic proverbs from a cultural linguistic perspective. Proverbs, as linguistic constructs reflecting the historical, cultural, and social structures of societies, play a significant role in the transmission and reinforcement of gender roles. In the study, a total of 50 proverbs -25 from Turkish and 25 from Egyptian Arabicwere analyzed using cultural linguistic analysis methods. Turkish proverbs were selected from the source published by the Turkish Language Association (2004), while the Egyptian Arabic proverbs were drawn from the compilation by Teymour Pasha (2012). During the sampling process, key terms such as“woman,”“man,”“husband,”“wife,”and“spouse”were used. The selected proverbs were evaluated through content and thematic analysis. The analysis was grounded in Sharifian's cultural linguistics model, which enabled the identification of cultural schemas, metaphors, and conceptualizations embedded in the proverbs. The results show that gender representations in both societies are shaped by certain stereotypical patterns. However, the roles attributed to women and men vary depending on cultural context: in Turkish, female figures are predominantly associated with domestic roles, while in Egyptian Arabic, women are more frequently represented in emotional and social relationship contexts. The findings demonstrate that language not only reflects cultural structure but also actively participates in the reproduction of gender roles. In this regard, the study aims to contribute to the fields of cultural linguistics, gender studies, and linguistic research.
Benzer Tezler
- Aile bireyleriyle ilgili atasözleri ve deyimlerin karşılaştırması: Türkiye Mısır örneği
Comparison of proverbs and idioms related to family members: Türkiye Egypt example
ALAA ABDELGHAFAR MOHAMED HASSABO KABEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıOndokuz Mayıs ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BEKİR ŞİŞMAN
- Türkçe ve Mısır Arapçası deyimlerinin karşılaştırılması
Comparison of Turkish and Egyptian Arabic idioms
RAHMA IBRAHIM MOHAMMED ABDULATIF
Doktora
Türkçe
2026
Türk Dili ve EdebiyatıKocaeli ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NESRİN ALTUN
- Türk ve Mısırlı üniversite öğrencilerin reddetme stratejileri
Refusal speech act in egyptaian Arabic and Turkish
OLA MANSOUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET KARA
- Memlûkler ve Memlûk-Kıpçak Türkçesi üzerine yapılan çalışmalarla ilgili bir kaynakça araştırması
A bibliographic research on the studies on the Mamluks and Mamluk-Kipchak Turkish
BUSE GİZLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DİLEK ERENOĞLU ATAİZİ
- kıpçakçanın söz varlığı
Vocabulary of Kiptchah Turkish
KULİXİLA ZHAMALİHAN
Doktora
Türkçe
2016
Türk Dili ve EdebiyatıYıldız Teknik ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ÖLMEZ