Geri Dön

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı olan 11-17 yaş arası ergenlerin DEHB belirti şiddeti ile ebeveyn ve arkadaş bağlanmaları arasındaki ilişkiye sosyal bilişin aracılık etkisinin araştırılması

Investigation of the mediating effect of social cognition on the relationship between ADHD symptom severity and the parental and peer attachments of adolescents aged 11-17 with a diagnosis of attention deficit and hyperactivity disorder

PDF İndir

  1. Tez No: 968939
  2. Yazar: ZEYNEP ŞİŞMAN
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. HELİN YILMAZ KAFALI
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Psikoloji, Psychology
  6. Anahtar Kelimeler: DEHB, Ebeveyn ve Akrana Bağlanma, Sosyal Biliş, Ergenlik, ADHD, Attachment to Parents and Peers, Social Cognition, Adolescence
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Işık Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu araştırma, Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu tanısı alan 11-17 yaş arasındaki ergenlerin ebeveynleri ve arkadaşlarına bağlanmaları ile sosyal bilişleri arasındaki ilişkinin incelenmesini amaçlamıştır. Araştırmanın örneklemi 11-17 yaş aralığında ortalama yaşı 13.08±.501 olan 114'ü erkek 86'sı kız olan toplam 200 ergen katılımcıdan oluşmaktadır. Dehb grubunda 100 katılımcının 56'sı erkek 44'ü kız iken kontrol grubunda 100 katılımcının 58'i erkek 42'si kız katılımcıdır. DEHB grubunun yaş ortalaması 14.06±.496 iken kontrol grubunun 13.08±.348 olarak bulunmuştur. Bakırköy Dr. Sadi Konuk Hastenesi'nde Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Bölümü'nden veriler toplanmıştır. 100 kişiden kalan son 30 kişi zoom online aracılığıyla hediye çeki verilerek tamamlanmıştır. Kontrol grubu Lüleburgaz İlçesi'ndeki ile 11-17 yaş aralığındaki Ergenlerden yüz yüze toplanmıştır. Ebeveyn ve Arkadaşlara Bağlanma Envanteri Gözden geçirilmiş form (EABE-G), Çocuklar için Gözlerden Zihin Okuma Testi, Gaf (Faux Pas) Tanıma Testi Çocuk Formunu araştırmacı öncülülüğünde katılımcılar tarafından yanıtlanmıştır. Katılımcıların ebeveynlerine Bilgilendirilmiş Onam Formu ve Sosyodemografik Bilgi Formu, Çocuk ve Ergenlerde Yıkıcı Davranım Bozuklukları İçin DSMIV'e Dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği-Turgay verilmiştir. Aynı zamanda, kontrol grubundaki ergenlerde psikopatoloji olmadığını teyit etmek amacıyla, araştırmacı tarafından Okul Çağı Çocukları İçin Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi Şimdi ve Yaşam boyu Şekli Türkçe Uyarlaması- ÇDŞG-ŞY uygulanmıştır. Araştırmanın hipotezlerini test etmek için Independent student t test, Hiyerarşik Regresyon, One-way Anova, Pearson Korelasyon analizi, Process Makro analizi kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, DEHB grubunun aynı zamanda sosyal bilişlerinde tanı almayanlara göre daha kötü performans sergiledikleri bulunmuştur. DEHB şiddeti ile akran ve ebeveyn güvenli bağlanma skorları arasındaki ilişkinin incelendiği korelasyon analizi bulgularına göre, DEHB şiddeti ile akran (r=-0.307) ve ebeveyn (r=-0.528) ile güvenli bağlanmaları arasında orta düzeyde negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0.01). Ayrıca, DEHB şiddetinin akran bağlanma üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve negatif bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir (β = -0.1159, p < .001). GZOT'un DEHB şiddeti ile akran bağlanması arasında indirekt aracılık etkisi bulunmamasına rağmen (β =-0.0167, p = 0.46), Gaf tanımanın istatistiksel olarak anlamlı olacak şekilde bu ilişkiye aracılık ettiği bulunmuştur (β = -0.0992, p = 0.015). Araştırmada; 11-17 yaş arası DEHB tanısı almış ergenlerin ebeveyn ve akranlarına bağlanmaları ve sosyal bilişlerinin tanı almayanlara göre daha düşük düzeyde olduğu bulunmuş ve DEHB şiddetinin ebeveyn ve akrana güvenli bağlanması arasındaki ilişkisine Gaf testinin pozitif yönde aracılık ettiği bulunmuştur. Bulgularımız DEHB tanısı alan ergenler için ebeveyn ve akran desteğinin önemini vurgularken, aynı zamanda sosyal biliş ve bağlanma temelli müdahale programlarının oluşturulmasının ergenlerin yaşamında olumlu yönde etki oluşturabileceği söylenebilir.

Özet (Çeviri)

This study aimed to examine the relationship between attachments to parents and friends and social cognition of adolescents between the ages of 11-17 diagnosed with Attention Deficit Hyperactivity Disorder. The study sample consisted of a total of 200 adolescent participants, 114 male and 86 female, with an average age of 13.08±.501 between the ages of 11-17. In the ADHD group, 56 of 100 participants were male and 44 were female, while in the control group, 58 of 100 participants were male and 42 were female. The mean age of the ADHD group was 14.06±.496, while the mean age of the control group was 13.08±.348. Data were collected from the Department of Child and Adolescent Psychiatry at Bakırköy Dr. Sadi Konuk Hospital. The remaining 30 participants were completed by giving gift certificates via zoom online. The control group was collected face-to-face from adolescents between the ages of 11-17 in Lüleburgaz District. The revised form of the Parent and Peer Attachment Inventory (EABE-G), Reading the Mind in the Eyes Test for Children, and Faux Pas Recognition Test Child Form were filled out by the participants under the guidance of the researcher. The Informed Consent Form and Sociodemographic Information Form, and the DSMIV-Based Screening and Assessment Scale for Disruptive Behavior Disorders in Children and Adolescents-Turgay were given to the parents of the participants. At the same time, The Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School-Age Children, Present and Lifetime Form, Turkish Adaptation-ÇDŞG-ŞY was applied by the researcher in order to confirm that there was no psychopathology in the adolescents in the control group. Independent student t test, Hierarchical Regression, One-way Anova, Pearson Correlation Analysis, Process Macro Analysis were used to test the hypotheses of the study. As a result of the analyses, it was found that the ADHD group also performed worse in social cognition than those who were not diagnosed. According to the correlation analysis findings examining the relationship between ADHD severity and peer and parent secure attachment scores, a moderate negative significant relationship was found between ADHD severity and secure attachment to peers (r=-0.307) and parent (r=-0.528) (p<0.01). In addition, it is shown that ADHD severity has a statistically significant and negative effect on peer attachment (β = -0.1159, p < .001). Although GZOT did not have an indirect mediating effect between ADHD severity and peer attachment (β = -0.0167, p = 0.46), gaf recognition was found to mediate this relationship in a statistically significant way (β = -0.0992, p = 0.015). In the study; It was found that adolescents diagnosed with ADHD between the ages of 11-17 had lower levels of attachment to their parents and peers and social cognition than those not diagnosed, and that the Faux Pas Test positively mediated the relationship between ADHD severity and secure attachment to parents and peers. While our findings emphasize the importance of parental and peer support for adolescents diagnosed with ADHD, it can also be said that the creation of intervention programs based on social cognition and attachment can have a positive impact on the lives of adolescents.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    756398

    Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı olguların 11-17 yaş kardeşlerinde psikopatoloji ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi

    The evaluation of psychopathology and quality of life in aged 11-17 years siblings of cases diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder

    SEVİM KARAER

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    PsikiyatriFırat Üniversitesi

    Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. İPEK PERÇİNEL YAZICI

  2. Tez No

    990445

    Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı olan ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğuna eşlik eden yavaş bilişsel tempo kliniği olan olguların kronotip ve mizaç özellikleri açısından değerlendirilmesi

    Evaluation of chronotype and temperament characteristics in children and adolescents with attention-deficit/hyperactivity disorder and attention-deficit/hyperactivity disorder comorbid with sluggish cognitive tempo

    NURAN SİNEM ÜSTÜN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    PsikiyatriMersin Üniversitesi

    Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. FEVZİYE TOROS

  3. Tez No

    901937

    Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı olan çocukların ebeveynlerinin modern psikotravmatoloji ve psikopatoloji açısından değerlendirilmesi

    Evaluation of parents of children diagnosed with attention deficit and hyperactivity disorder in terms of modern psychotraumatology and psychopathology

    KEREM ÇETİNKAYA

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Psikolojiİstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa

    Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ERDİNÇ ÖZTÜRK

  4. Tez No

    326493

    Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuk ve gençlerde sigara alkol ve madde kullanımını yordayan etmenlerin değerlendirilmesi

    Evaluation of the factors which predicts tobacco, alcohol and substance abuse ın children and adolescents with attention deficit hyperactivity disorder

    ZEYNEP ESENKAYA USTA

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2012

    PsikiyatriAnkara Üniversitesi

    Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. BİRİM GÜNAY KILIÇ

  5. Tez No

    272435

    Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda çölyak hastalığı sıklığı

    The prevalence of celiac disease in children with attention deficit hyperactivity disorder

    ÖZGÜ SUNA CELİLOĞLU

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2011

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİnönü Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SERDAL GÜNGÖR

Geri Dön