Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda yürütücü işlev becerileri ile duyusal algı ve praksi becerileri arasındaki ilişki
The relationship between executive function skills and sensory perception and praxis skills in children with attention deficit hyperactivity disorder
- Tez No: 960178
- Danışmanlar: PROF. DR. ARİF AKTUĞ ERTEKİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ergoterapi, Occupational Therapy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ergoterapi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Ergoterapi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanısı almış 24-72 ay arasındaki çocuklarda yürütücü işlev becerileri ile duyusal algı ve praksi becerileri arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. DEHB, nörogelişimsel temelli bir bozukluk olup; dikkat eksikliği, dürtüsellik ve hiperaktivite gibi temel belirtilerle karakterize edilmektedir. Bu belirtiler, bireyin bilişsel, duygusal ve davranışsal süreçlerini doğrudan etkileyerek akademik, sosyal ve günlük yaşam becerilerinde önemli zorluklara yol açabilmektedir. Literatürde, DEHB'li çocukların yürütücü işlevlerde (Yİ) belirgin bozulmalar yaşadığı ve bu bozulmaların planlama, dikkat sürdürme, bilişsel esneklik, fikir üretme ve problem çözme gibi alt alanlarda yoğunlaştığı ifade edilmektedir. Yİ' de ki bozulmalar, duyusal algı süreçleri ve motor planlama becerileriyle yakından ilişkili olan praksi becerilerinde de yetersizliklere neden olabilmektedir. Praksi, bireyin çevresel uyaranlara karşı anlamlı, ardışık ve amaca yönelik motor davranışları organize edebilme yetisidir. DEHB'li çocuklarda motor planlama süreçlerinde yaşanan aksamalar, günlük yaşam aktivitelerinin bağımsız olarak gerçekleştirilmesini zorlaştırmakta ve sosyal katılımı sınırlayabilmektedir. Bu çalışma kapsamında,“Pediatrik Yürütücü İşlev Beceri Formu”ile,“Duyusal Algı ve Praksi Formu”kullanılarak değerlendirilmiştir. Çalışmaya 2-6 yaş arasında, DEHB tanısı almış 30 çocuk dâhil edilmiştir. Veriler, tanımlayıcı istatistikler, normal dağılım testleri, non-parametrik grup karşılaştırma analizleri ve korelasyon testleri aracılığıyla analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, yürütücü işlev becerileri ile duyusal algı ve praksi becerileri arasında anlamlı ilişkiler olduğunu ortaya koymuştur (p<.05). Bu sonuçlar, DEHB'li çocuklara yönelik Yİ temelli müdahalelerin, duyusal algı ve praksi performanslarını da olumlu yönde etkileyebileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the relationship between executive function skills and sensory perception and praxis abilities in children aged 24 to 72 months who have been diagnosed with Attention Deficit and Hyperactivity Disorder (ADHD). ADHD is a neurodevelopmental disorder characterized by core symptoms such as inattention, impulsivity, and hyperactivity. These symptoms directly affect the individual's cognitive, emotional, and behavioral processes, leading to significant difficulties in academic, social, and daily life skills. The literature indicates that children with ADHD experience marked impairments in executive functions, particularly in subdomains such as planning, sustained attention, cognitive flexibility, idea generation, and problem-solving. Impairments in executive functions may also lead to deficits in praxis abilities, which are closely related to sensory perception processes and motor planning skills. Praxis is the ability to organize meaningful, sequential, and goal-directed motor behaviors in response to environmental stimuli. In children with ADHD, disruptions in motor planning processes may hinder the independent execution of daily life activities and limit social participation. In this study, children were assessed using the“Pediatric Executive Function Skills Scale”and the“Sensory Perception and Praxis Scale.”The sample included 30 children aged between 2 and 6 years who had been diagnosed with ADHD. Data were analyzed through descriptive statistics, normality tests, non-parametric group comparison analyses, and correlation tests. The findings revealed significant relationships between executive function skills and sensory perception and praxis abilities. These results suggest that executive function-based interventions for children with ADHD may also positively influence their sensory perception and praxis performance.
Benzer Tezler
- Okul çağı dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda yürütücü işlev becerileri ile anlatı becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between executive function skills and narrative skills in school-age children with attention deficit/hyperactivity disorder
AYŞE SERRA KAYA
Doktora
Türkçe
2024
Dil ve Konuşma TerapisiAnadolu ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ELÇİN TADIHAN ÖZKAN
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) olan çocuklarda günlük aktivite performansına yönelik bilişsel oryantasyon (GAPBO) yaklaşımının motor performans ve yürütücü işlevler üzerine etkisi
The effect of the cognitive orientation to daily occupational performance (CO-PO) in children with attention deficit and hyperactivity disorder (ADHD) on motor performance and executive functions
SEDANUR GÜRLEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
PsikiyatriHacettepe ÜniversitesiErgoterapi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GONCA BUMİN
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda ikinci nesil sanal gerçeklik uygulamalarının sıcak ve soğuk yürütücü işlevler üzerindeki etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of second-generation virtual reality interventions on hot and cold executive functions in children with attention-deficit/hyperactivity disorder
EMİNE CANSU GÜLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
ErgoterapiSağlık Bilimleri ÜniversitesiErgoterapi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BARKIN KÖSE
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda motor koordinasyon, yürütücü işlevler ve bilişsel esnekliğin değerlendirilmesi
Evaluation of motor coordination, executive functions and cognitive flexibility in children with attention deficit disorder and hyperactivity disorder
AYÇA EREN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriErciyes ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEVGİ ÖZMEN
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve özgül öğrenme güçlüğü olan çocuklarda bilişsel kopma sendromu belirtilerinin yürütücü işlevler ile işlevsellik üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of cognitive disengagement syndrome symptoms on executive functions and functionality in children with attention deficit hyperactivity disorder and specific learning disorder
SÜMEYYE BAYRAK YÜKSEL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Psikiyatriİstanbul Medeniyet ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NURAN GÖZPINAR BADEMCİ
DOÇ. DR. ALPEREN BIKMAZER