Depremzede çocuklarda deprem sonrası travma düzeylerinin ve beslenme durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of post earthquake trauma levels and nutritional status in earthquake affected children
- Tez No: 951941
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ESEN YEŞİL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Başkent Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma Ocak - Şubat 2025 tarihleri arasında Kahramanmaraş ili Onikişubat ilçesindeki özel bir okulda öğrenim görmekte olan 9-14 yaş aralığındaki 309 depremzede çocuklar (138 kız, 171 erkek) ile yürütülmüştür. Çalışma depremzede çocukların travma düzeyi ile beslenme durumlarını değerlendirmiştir. Çalışmaya katılan çocukların yaş ortalaması 11.35 ± 1.28 olarak bulunmuştur. Çocukların travma düzeyini saptamak amacıyla Çocuklar için Travma Sonrası Stres Tepki Ölçeği (ÇTSSTÖ) kullanılmıştır. Çocuklar için Travma Sonrası Stres Tepki Ölçeği (ÇTSSTÖ) puanlarına bakıldığında, kızlarda ortalama 31.91±16.46, erkeklerde 26.84±14.56 ve toplamda 29.11±15.61 olarak bulunmuştur. Cinsiyetler arasında anlamlı bir fark bulunmuş ve kızların toplam Travma Sonrası Stres Tepki Ölçek puanlarının erkeklerden daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Travma düzeylerine bakıldığında, çocukların %12.6'sında TSSB saptanmamıştır. %29.4'ü hafif, %33.3'ü orta, %20.7'si ağır ve %3.9'unda çok ağır TSSB düzeyi saptanmıştır. Travma düzeyi açısından cinsiyetler arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Çocukların deprem sonrası iştah ve yemek yeme alışkanlıklarında belirttiği değişiklikler ile Travma Sonrası Stres Tepkileri arasındaki ilişkiler istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Yeniden yaşama, yok sayma/kaçınma ve artmış uyarılma alt boyutlarında hem iştahı artan hem de azalan grupların, iştahı değişmeyen gruba kıyasla daha yüksek travma puanlarına sahip olduğu görülmüştür (p<0.05). Yemek yeme alışkanlığında değişim gösterdiğini belirten (daha fazla veya daha az yiyen) çocukların, Çocuklar İçin Travma Sonrası Stres Tepki Ölçeği (ÇTSSTÖ) alt boyut puanlarının ve toplam puanlarının anlamlı düzeyde yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Kız çocuklarında ÇTSSTÖ puanı ile yalnızca omega-3 yağ asidi alımı arasında negatif yönlü, zayıf düzeyde fakat anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r = –0.199, p = 0.019). Erkek çocuklarında ise enerji ve diğer makro besin ögeleri ile ÇTSSTÖ toplam puanı arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. BKİ ile ÇTSSTÖ puanı arasında erkek çocuklarda pozitif yönde bir ilişki gözlenmiştir (r = 0.191, p = 0.012). Kız çocuklarında ise BKİ ile travma puanı arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Elde edilen bulgular, deprem gibi travmatik yaşantıların çocuklarda yalnızca psikolojik değil, aynı zamanda beslenme davranışları ve beden kütle indeksi gibi fiziksel sağlık göstergeleri üzerinde de anlamlı etkiler yaratabileceğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study was conducted between January – February 2025 with 309 earthquake-affected children (138 girls, 171 boys) aged 9–14 years, attending a private school in the Onikişubat district of Kahramanmaraş, Türkiye. The study aimed to evaluate the trauma levels and nutritional status of these children. The mean age of the participants was 11.35 ± 1.28 years. To assess trauma levels, the Child Post-Traumatic Stress Reaction Index (CPTS-RI) was utilized. The average CPTS-RI scores were found to be 31.91±16.46 in girls, 26.84±14.56 in boys, and 29.11±15.61 overall. A statistically significant difference was observed between genders (p<0.05), with girls exhibiting higher total trauma scores than boys. Regarding trauma severity, 12.6% of the children showed no signs of PTSD; 29.4% had mild, 33.3% moderate, 20.7% severe, and 3.9% very severe levels. No statistically significant gender difference was observed in trauma severity (p>0.05). Statistically significant associations were found between changes in appetite and eating habits following the earthquake and the post-traumatic stress responses. Children who experienced increased or decreased appetite had significantly higher trauma scores across the re-experiencing, avoidance/numbing, and increased arousal subscales compared to those whose appetite remained unchanged (p<0.05). Similarly, children who reported changes in eating habits (eating more or less) had significantly higher CPTS-RI total and subscale scores (p<0.05). Among girls, a weak but statistically significant negative correlation was found between CPTS-RI scores and omega-3 fatty acid intake (r = –0.199, p = 0.019). In boys, no significant relationship was found between total CPTS-RI scores and energy or other macronutrient intakes. However, a weak but statistically significant positive correlation was observed between BMI and trauma scores in boys (r = 0.191, p = 0.012), while no significant association was found in girls. These findings suggest that traumatic experiences such as earthquakes may have significant effects on both the psychological and physical health indicators of children, including their eating behaviors and body mass index.
Benzer Tezler
- Kahramanmaraş Depremi sonrası ergenlerde travma sonrası stres/büyüme: Öz şefkat ve duygu düzenlemenin rolü
Post-traumatic stress/growth in adolescents after the Kahramanmaras Earthquake: The role of self-compassion and emotion regulation
SÜMEYYE DEMİRBİLEK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE ALTUN
- Depremzede annelerin travma düzeyleri ve duygu düzenleme becerileri ile 3-6 yaş aralığındaki çocuklarının psikososyal durumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between trauma levels and emotion regulation skills of earthquake-affected mothers and the psychosocial status of their children aged 3 to 6
DEMET KIZILTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Medipol ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FERYAL SAVCI
- Kahramanmaraş merkezli deprem sonrası ergenlerde kendine zarar verme davranışı ve intihar olasılığında travma sonrası stres bozukluğu düzeyleri ve kronotipin aracı rolü
Levels of post-traumatic stress disorder and the mediating role of chronotype in non suicidal self- injury and suicide risk among adolescents after the earthquake centered in Kahramanmaraş
EDA DEMİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEMİHA CÖMERTOĞLU ARSLAN
PROF. DR. HATİCE ALTUN
- Travma sonrası büyümede umut ve öz-yeterliğin yordayıcı etkisi: kadın afetzede örneği
The predictive effect of hope and self-efficacy on post-traumatic growth: Example of disaster victims of women
İREM KAYACAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TUĞBA BİNGÖL
- Çocuk ebeveyn ilişki terapisinin depremden etkilenen ebeveyn ve çocuklar üzerindeki etkililiğinin incelenmesi
Investigation of the effectiveness of child-parent relationship therapy on parents and children affected by the earthquake
MERVE NUR BOZKURT KARALI
Doktora
Türkçe
2025
Sosyal HizmetHacettepe ÜniversitesiSosyal Hizmetler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YASEMİN ÖZKAN
PROF. DR. DİLŞAD FOTO ÖZDEMİR