Zileli Muharrem Efendi'nin 'Umdetü'n-nisâ adlı eserinin latinizasyonu, edisyon kritiği ve değerlendirilmesi
Latinisation of Zileli Muharrem Efendi's work titled 'Umdat al-nisā, edition critique and evaluation
- Tez No: 840667
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HİLAL ÖZAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Fıkıh, İlmihal, Kadın İlmihali, Muharrem Efendi, Umdetü'n-nisâ, Muharrem ez-Zili, Fıqh, Catechism, Women Catechism, Muharrem Efendi, Umdat al-nisā, Fıkh, Muharrem ez-Zili, Cateshism
- Yıl: 2023
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Biyolojik olarak kadınlar erkeklerlen farklı olarak hayız ve nifas gibi özel hâller yaşamaktadırlar. Kadınların bu özel hâlleri ibadetlerin fıkhî boyutu noktasında özel hükümlere ve fetvalara ihtiyaç duyurmaktadır. Bu ihtiyacı gören Zileli Muharrem Efendi 16. asır Osmanlı kadınlarının sormaya utandıkları bu özel halleri ile ilgili sorularına cevap vermek ve onları bu konularda bilgilendirmek amacıyla Türkçe, dili sade, anlaşılır ve halkın lehçesi ile bir eser kaleme almıştır. 'Umdetü'n-nisâ isimli bu eser, ilk Osmanlıca yazılmış ilmihal olması, bugünün kadınlarının da özel durumları ile ilgili sorularına cevap verme özelliğine sahip olması ve yazma halde bulunması nedenleriyle tez konusu olarak tercih edilmiştir. Kütüphanelerde yazma eser olarak bulunan bu eser latinize edildi ve eserin edisyon kritiği, değerlendirilmesi yapıldı. Eserin müellifi Zileli Muharrem Efendi, 16. asırda Zile'de yaşamış olan Osmanlı mutasavvıf ve fakihlerindendir. Arapça, Farsça ve Türkçe farklı alanlarda pek çok eser telif etmiştir. Muharrem Efendi, eserini dört bâbdan, altı fasıldan ve bir hâtimeden oluşturmuştur. Hayız, boşanmış kadının iddeti, iki hayız arasında temiz kalnan süre, kadının alışılagelen âdeti, hünsâ, nifas ve düşük konusu, istihâza, özürlülere ait hükümler, eşler arasındaki haklar, çocuğu olmayan ve düşük yapan kadınlara ilaçlar konularını ele almıştır. Hükümleri ağırlıklı Hanefi mezhebine göre vermekle birlikte zaman zaman hem mezhep içerisindeki farklı görüşlere hemde farklı mezheplerin görüşlerine yer vermiştir. Görüşleri verirken de klasik Hanefi kaynaklarına atıfda bulunmuştur.
Özet (Çeviri)
Biologically, women experience special states such as menstruation and postpartum, which are different from men. These special states of women necessitated women need for special rulings and fatwas on the jurisprudential aspects of worship. Seeing this need, Zileli Muharrem Efendi wrote a work in Turkish, in a simple, understandable and popular dialect in order to answer the questions of 16th century Ottoman women about these special states that they were ashamed to ask and to inform them about these issues. This work, 'Umdat al-nisā, was chosen as the subject of this thesis because it is the first Ottoman catechism written in Ottoman Turkish, it has the feature of answering the questions of today women also about their special situations, and it is available in manuscript form. In this article, information about the author of this work, which is found as a manuscript in libraries, is given, its copies are read, examined and evaluated. The author of the work, Zileli Muharrem Efendi, was an Ottoman Sufi and jurist who lived in Zile in the 16th century. He wrote many works in different fields in Arabic, Persian and Turkish. Zileli Muharrem Efendi's work consists of four chapters, six section, and a khatima (conclusion). He dealt with menstruation, postpartum, istihadah, rights between husband and wife, and medicines for childless and miscarried women. Although he gives the rulings mainly according to the Hanafi sect, from time to time, he also deals with the different views within the sect and the different sects. He also referred to classical Hanafi sources when giving his views.
Benzer Tezler
- Zileli Muharrem Efendi ve fıkhî görüşleri
Muharrem Efendi from Zileli and his fiqh opinions
AHMET HAKAN DÖNMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinHitit ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KAŞİF HAMDİ OKUR
- Zileli Muharrem Efendi'nin Ḥâşiye 'ale'l-Fevâ'idi'ż-Żiyâ'iyye adlı eserinin tahkik ve tahlili (Baştan mansûbât bahsinin başına kadar)
Critical edition and analysis of Zileli Muharrem Efendi's work Ḥāshiya ʿala al-Fawāʾid al-Diyāʾiyya (From the beginning up to the beginning of the section on manṣūbāt)
MEHMET NAZIM EFE
Doktora
Türkçe
2025
DilbilimFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET TURAN ARSLAN
- Tokat Zileli Muharrem Efendi'nin Künûzü'l-Evliyâ ve Rumûzü'l-Asfiyâ Adlı eserinin incelenmesi ve değerlendirilmesi
The study and analyzies of his work named Künûzü'l-Evliyâ ve Rumûzü'l-Asfiyâ by Muharrem Efendi from Zile in Tokat
NECDET AYHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
DinCumhuriyet ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. YÜKSEL GÖZTEPE
- Cübbü'l Mesâil (giriş-dil i̇ncelemesi-metin-dizin)
Jubbul Masail (ıntroduction-language review-text-ındex)
ELİF MAZMAN
Doktora
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RABİA AKSU
- Zileli Aşık Sadık Doğanay'ın hayatı, sanatı ve sanatçı kişiliği
Folk Poet Sadik Doğanay?s- from Zile-life art and personality of his art
CEM ÖZER
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
MüzikHaliç ÜniversitesiTürk Müziği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. PINAR SOMAKÇI
ÖĞR. GÖR. YÜCEL PAŞMAKÇI