Mukaddimetü'l-Edeb'in Çağatayca ve Moğolca sözvarlığı
The Chagatay and Mongolian vocabulary of Muqaddimat al-Adab
- Tez No: 765596
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET ÖLMEZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Dilbilim, Türk Dili ve Edebiyatı, Linguistics, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Dil bilgisi, Dil bilim, Moğolca, Mukaddimetü'l Edeb, Söz varlığı, Zemahşeri, Çağatayca, Grammar, Linguistics, Mongolian, Mukaddimetü'l Edeb, Vocabulary, Zemahşeri, Chagatay language
- Yıl: 2022
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Harezm Türkçesi eserleri arasında dil ile ilgili tek eser, 1127-1144 yılları arasında Abu'l-Ḳāsım Maḥmūd ez-Zemaḫşerī tarafından yazılan Mukkadimetü'l-Edeb sözlüğüdür. Sözlük dönemin Harezmşah'ı Atsız'a sunulmuştur. Arapça pratik bir sözlük mahiyetinde olan Mukaddimetü'l-Edeb İsimler, fiiller, harfler (edat), isim çekimi ve fiil çekimi olarak 5 bölüme ayrılmıştır. Bugün Harezm Türkçesi, Farsça, Çağatayca, Moğolca, Osmanlıca ile satır altı tercümeleri yapılmış bir çok nüshası bulunmaktadır. Muḳaddimetü'l-Edeb'in önemli nüshalarından biri de bugün Taşkent'te Alisher Navoiy Nomidagi Davlat Adabiyat Muzeyi'nde kayıtlı olan dört dilli (Arapça-Farsça-Çağatayca-Moğolca) nüshasıdır. Bizim çalışmamız bu nüshaya dayanmaktadır. Çalışmamız Giriş, Metin, Notlar ve Dizin bölümlerinden oluşmaktadır. Metin kısmında nüshanın 111a sayfasından 533b sayfasına kadar mevcüt olan Farsça, Çağatayca, Moğolca kısımlarının yazıçevrimi ve Türkçe çevirisi tablo halinde gösterilmektedir. Notlar kısmında da çalıştığımız nüshanın 027a sayfasından 032a sayfasına kadar Çağatayca kısmında geçen bitki isimleri değerlendirilmiştir. Dizin kısmında ise Türkçe abece sırasına göre Çağatayca metninin dizini, Türkçe çevirisi ve metindeki Moğolca karşılıkları yer almaktadır. Bu çalışma hazırlanırken kullanılan kaynak kitap, sözlük ve makaleler Kaynakça kısmında gösterilmiştir.
Özet (Çeviri)
The Muqaddimat al-Adab is the only work about language in Khwarazm Turkish which is written by Abu'l Qasim Mahmud az-Zamakhshari between 1127-1144 years. The dictionary was presented to Khwarezmshah of that time Atsiz. The Muqaddimat al-Adab is a practical Arabic dictionary which is divided into 5 parts as nouns, verbs, letters (prepositions), noun conjugation and verb conjugation. Today there are many copies of this manuscript which has been translated in Khwarezm Turkish, Persian, Chagatay, Mongolian and Ottoman languages. Today a quadrilingual (Arabic-Persian-Chagatay-Mongolian) manuscript of this dictionary is in Tashkent in Alisher Navoiy Nomidagi Davlat Adabiyat Muzeyi. We choose this manuscript in our study. Our study consists four main parts; Entry, Text, Notes and Index. In Text part we transcript the Persian, Chagatay and Mongolian parts of 111a-533b pages with their Turkish translation in a table. In Notes part, we evaluated the names of herbs and plants which are listed in Chagatay part of manuscript between 027a-032a pages. In the part of index there is the index of Chagatay text of the manuscript with their Turkish meanings and Mongolian equivalent of them from text in Turkish alphabetical order. The source books, dictionaries and articles which we used during this study are shown as reference in the reference part.
Benzer Tezler
- Mukaddimetü'l Edep'te fiil çekimleri
Başlık çevirisi yok
NESRİN KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
1990
Türk Dili ve EdebiyatıTrakya ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NECMETTİN HACIEMİNOĞLU
- Hüsam-ı Sahravi Tuhfeten li-Hazreti'l-Aliyye (metin-imla-fonoloji-indeks)
Başlık çevirisi yok
OSMAN KEMAL KAYRA
- Yeni Türk edebiyatında edebi eser mukaddimeleri
Başlık çevirisi yok
YAŞAR ŞENLER
Doktora
Türkçe
1992
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİROL EMİL