Başhoca İshak Efendi'nin Usûlü's-Siyâğa adlı eserine göre madenler ve top döküm aşamaları
Mines and ball casting stages according to the master teacher İshak Efendi's Usûlü's-Siyâğa
- Tez No: 721021
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜMEYRA KARABIYIK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Başhoca İshak Efendi, Bilim tarihi, Madenler, Osmanlı Devleti, Osmanlı Dönemi, Osmanlı tarihi, Silah endüstrisi, Silah üretimi, Tarihçilik, Başhoca İshak Efendi, History of science, Mines, Ottoman State, Ottoman Period, Ottoman history, Weapon industry, Weapon production, Historiography
- Yıl: 2022
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hitit Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Başhoca İshak Efendi'nin Usûlü's-Siyâğa adlı eseri top dökümüne dair bilgiler vermektedir. Eserin tarihi tam olarak bilinmemekle birlikte 1831-1833 tarihleri arasında basıldığı tahmin edilmektedir. Ateşli silahların yapımında kullanılan metaller, top döküm aşamaları ve madenler eserde ele alınmıştır. Özelde Kimya Tarihine genelde ise Bilim Tarihine katkıda bulunma düşüncesinden hareketle İshak Efendi'nin Usûlü's-Siyâğa adlı eserinde yer alan iki makalesi incelenmiştir. Bu doğrultuda top dökümüne dair bilgiler verilmiştir. Kitapta topun yapımında kullanılan metaller anlatılmış ve top döküm aşamaları bilimsel araştırma yöntem ve teknikleri kullanılarak incelenmiştir. İshak Efendi doğu ve batı dillerini bildiğinden Divân-ı Hümâyûn'da tercümanlık yapmıştır. Ayrıca İshak Efendi modern bilimi Osmanlı'ya tanıtan kişi olmuştur. Mühendishâne baş hocalığı yapmıştır. Bu okullarda kimya ve metalurjiye ilişkin bazı bilgiler vermiştir. Top dökümünü anlatan Usûlü's-Siyâğa adlı eserin yayınlanmış olması bunu göstermektedir. Bu eser okullarda ders kitabı olarak okutulmuştur. Fransızca'dan adaptasyon yolu ile Türkçeye çevirdiği eserinin en önemli özelliği ise Osmanlı'da topçuluk ile ilgili yazılmış ilk eser olmasıdır. İshak Efendi eserde kendisinin lüzumsuz gördüğü kısımları çıkarttığını mukaddimesinde belirtmiştir. Usûlü's-Siyâğa'da ilk olarak topun yapımında kullanılacak olan demir, çelik, tunç, bakır ve kalay gibi madenler İshak Efendi tarafından detaylı bir şekilde anlatılmıştır. Demir konusunu dövme demir ve dökme demir olarak detaylandırmıştır. Toprak kalıbı ve kum kalıbı yapımına da eserinde yer vermiştir. Devamında ise top dökümünün yapım aşamaları verilmiştir. İshak Efendi eserinde top yapımını anlatırken çoğu şeyi tecrübe yolu ile yaptığını belirtmiştir.
Özet (Çeviri)
The work called Usûlü's-Siyâğa by Chief Hodja İshak Efendi gives information about ball casting. Although the date of the work is not known exactly, it is estimated that it was published between 1831-1833. Metals, ball casting stages and mines used in the construction of firearms are discussed according to our work. Based on the idea of contributing to the History of Chemistry in particular and the History of Science in general, two articles by İshak Efendi in his work called Usûlü's-Siyâğa were examined. In this direction, information about ball casting is given. The metals used in the construction of the ball are explained and the stages of casting the ball are examined using scientific research methods and techniques. Because İshak Efendi knew the languages of the east and west, he worked as a translator in the Divan-ı Hümayun. In addition, İshak Efendi was the person who introduced modern science to the Ottoman Empire. He was the head teacher of the engineering house. Some information about chemistry and metallurgy is given in these schools. The publication of the work called Usûlü's-Siyâğa, which describes the ball casting, shows this. This work was used as a textbook in schools. The most important feature of his work, which he translated from French into Turkish through adaptation, is that it is the first work written about artillery in the Ottoman Empire. İshak Efendi stated in his introduction that he removed the parts that he deems unnecessary. In Usûlü's-Siyâga, metals such as iron, steel, bronze, copper and tin, which will be used in the production of the cannon, are explained in detail by İshak Efendi. He detailed the iron issue as wrought iron and cast iron. He also included the construction of soil mold and sand mold in his work. In the following, the construction stages of the ball casting are given. In his work, İshak Efendi stated that he did most of the things through experience while describing ball making.
Benzer Tezler
- Harran Ovasında denenen soya ve yer fıstığı çeşitlerinin tohum ve yağ bileşimi üzerine bir araştırma
Research on seed and oil composition of soybean and peanut cultivars experienced in Harran Plain
ŞERAFETTİN ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
1995
Gıda MühendisliğiSelçuk ÜniversitesiGıda Bilimi ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ATTİLA AKGÜL
- Priz geciktirici katkıların uzun süre karıştırılmış beton özelliklerine etkisi
Başlık çevirisi yok
ABDULKADİR BAŞKOCA
- Silver extraction from Gümüşköy silver ore by leaching
Gümüşköy-Gümüş cevherlerinden liç ile gümüş kazanımı
BÜLENT ŞENTÜRK
Doktora
İngilizce
1996
Maden Mühendisliği ve MadencilikOrta Doğu Teknik ÜniversitesiMaden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. M. ÜMİT ATALAY
- Osmanlı kefalet sistemi ve 1792 tarihli bir kefalet defterine göre Boğaziçi
The system of Ottoman bailand the Bosphorus in 1792 according to a bail register
HÜSEYİN NEJDET ERTUĞ
- Ankara ili ve çevresindeki bal arılarının (apis mellifera L.) paraziter hastalıklar yönünden incelenmesi
The Investigation of honeybees (apis mellifera L.) for parasitic diseases in Ankara and its environment
ASLI ÖZKIRIM