The effect of socioeconomic status and 5-HTTLPR on preschoolers' social competence and diurnal cortisol levels
Sosyoekonomik konum ve 5-HTTLPR'in anaokulu çocuklarında sosyal yetkinlik ve günlük kortizol seviyelerine etkisi
- Tez No: 514062
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF AYSİMİ DUMAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Anaokulları, Hidrokortizon, Okul öncesi çocuklar, Sosyal yetkinlik, Sosyoekonomik durum, Sosyoekonomik faktörler, Çevresel özellikler, Çocuk gelişimi, Ölçekler, Kindergartens, Hydrocortisone, Preschool childrens, Social self-efficacy, Socio-economic situation, Socio-economic factors, Environmental properties, Child development, Scales
- Yıl: 2018
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Boğaziçi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sosyal yetkinlik (SY) çocukların gelişimi için önemli bir etmendir ve genetik ve çevresel faktörler tarafından etkilenir. Bu çalışma, sosyo-ekonomik konum (SEK), SY ve Hipotalamik-Hipofiz-Adrenal (HPA) ekseni etkinliğinin arasındaki ilişkileri, serotonin transporter gen polimorfizmini (5-HTTLPR) ve cinsiyeti düzenleyici olarak kullanarak araştırmaktadır. Çalışmaya anaokulu çocukları (45-83 ay arası), anneleri ve öğretmenleri katıldı. SY, öğretmenler tarafından doldurulan Sosyal Yetkinlik ve Davranış Değerlendirme Ölçeği kullanılarak değerlendirildi. Ailenin SEK'i ebeveynlerin eğitim düzeyleri ve ailenin gelir düzeylerinin standardize edilip ortalamasının alınması yoluyla hesaplandı. 5-HTTLPR genotipi tükürük DNA'sından, Kısa/Kısa (KK), Kısa/Uzun (KU) ve Uzun/Uzun (UU) gruplarına göre belirlendi. HPA ekseni etkinliği bir gündüz bir öğleden sonra olmak üzere kreşte ve evde alınan tükürük diurnal kortizolü seviyelerine göre ölçüldü. SEK ve SY arasındaki ilişkiyi ölçen çok düzeyli doğrusal model, cinsiyet, SEK ve 5-HTTLPR genotipi arasındaki anlamlı bir üçlü etkileşimi açığa çıkardı. Buna göre, KK erkekler ve KU-UU kızlarda SED arttıkça SY'nin de arttığı gözlendi. UU erkekler ve KK kızlarda ise bu etkinin tam tersi gözlendi. SEK ve HPA ekseni etkinliği arasındaki ilişkiye yönelik sonuçlar, yalnızca erkek çocuklarında yüksek SY'nin, SEK'nin günlük kortizol eğrisi üzerindeki etkisinde tampon vazifesi gördüğünü gösterdi. Düşük SY'ye sahip erkek çocuklarında, KK genotipe sahip olanların SEK'lerindeki artış günlük eğrilerindeki düşüşle ilişkiliydi. Fakat UU genotipe sahip erkeklerin SEK'lerindeki artış, günlük eğrilerindeki artışla ilişkiliydi. Kızlarda veya yüksek SY'ye sahip erkeklerde herhangi bir anlamlı ilişki bulunamadı. Bu bulgular SEK'in, 5-HTTLPR genotipi ve cinsiyete bağlı olarak, anaokulu çocuklarının SY ve HPA ekseni etkinliklerini farklı olarak etkileyebileceğini göstermektedir. Gelecekteki çalışmalar, SEK, SY ve HPA ekseni arasındaki ilişkileri uzun dönemli olarak araştırmalıdır.
Özet (Çeviri)
Social competence (SC) is an important contributor to children's development and influenced by genetic and environmental factors. This study investigates the associations between socioeconomic status (SES), SC and Hypothalamic-Pituitary-Adrenal (HPA) axis activity moderated by serotonin transporter polymorphism (5-HTTLPR) and sex. Preschool children (45-83 months), their mothers and teachers participated in the study. SC was assessed by teachers' report of Social Competence and Behavior Evaluation Scale – Short Form. SES was calculated as the standardized average score of parental education and income. 5-HTTLPR genotype was determined from salivary DNA as Short/Short (SS), Short/Long (SL) and Long/Long (LL). HPA-axis activity was measured as salivary diurnal cortisol levels at daycare and home through a morning and an afternoon sample. A multilevel linear model testing the association between SES and SC revealed a significant three-way interaction between sex, SES and 5-HTTLPR. For SS boys and SL-LL girls, as SES increased, SC increased, while a reverse pattern was observed in LL boys and SS girls. For HPA-axis activity, only in boys, higher SC buffered the impact of SES on daycare diurnal slope. For boys with lower SC, those with SS genotype had decreased diurnal slopes with increased SES, while LL boys had decreased slopes with decreased SES. There were no significant associations for girls or high SC boys. These findings indicate for the first time the differential effects of SES on preschoolers' SC and diurnal cortisol by sex and 5-HTTLPR. Future studies should investigate the associations between SES, SC and HPA-axis outcomes in a longitudinal fashion.
Benzer Tezler
- The effect of maternal parentification history, maternal attachment styles, socioeconomic status and children's self-construals on parentification roles and perceived parental caregiving
Annenin ebeveynleşme geçmişi, annenin bağlanma tipi, sosyoekonomik statü ve çocukların benlik kurgusunun çocuklarının ebeveynleşme davranışları ve algınan ebeveyn bakımına etkisi
AYŞE BÜŞRA KARAGÖBEK
Yüksek Lisans
İngilizce
2014
PsikolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BAŞAK ŞAHİN ACAR
- Farklı sosyoekonomik düzeydeki 5, 12 ve 15 yaş okul çağı çocuklarında beslenme durumunun diş sağlığı üzerine etkisi
The effect of nutritional status on dental health in school children aged 5, 12 and 15 years at different socio-economic levels
JİYAN ASLAN CEYLAN
Doktora
Türkçe
2021
Beslenme ve DiyetetikAnkara ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE ÖZFER ÖZÇELİK
- Öğrencilerin toplumsal kökenlerinin, yabancı dil başarılarına ve yabancı dil öğrenmeye yönelik tutumlarına etkisi
The effect of students' social origin to foreign language achievement and attitude for language learning
MUHAMMET ALİ CİBİŞOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiEğitimin Kültürel Temelleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL DOĞAN
- Türkiye'de sosyoekonomik gelişmişlik düzeylerinin öğrencilerin üniversite ve bölüm tercihlerine etkisi
The effect of socioeconomic development levels on university and department preferences of students in Türkiye
SERKAN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sosyolojiİstanbul Kültür Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT TAHA BİLİŞİK
- Okul öncesi değerler eğitimi programının 5-6 yaş çocuklarının sosyal duygusal uyum ve değer düzeyleri üzerine etkisi
The effect of preschool values education program on social emotional adjustment and value levels of 5-6 age children
HAYRİYE ASAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimPamukkale ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA BULUŞ