Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) tanısı almış ergenlere yönelik bilişsel davranışçı bir tedavi programı geliştirme ön çalışması
A prealiminary research of developing cognitive behavioral treatment program for adolescents with attention deficit/hyperactivity disorder (ADHD)
- Tez No: 470506
- Danışmanlar: PROF. DR. OYA SORİAS
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Bilişsel davranış terapileri, Bilişsel davranışlar, Davranış tedavisi, Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu, Tedavi, Cognitive behaviour therapy, Cognitive behaviours, Behavior therapy, Attention deficit disorder with hyperactivity, Treatment
- Yıl: 2017
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, DEHB'si olan ergenlerin, yönetici işlev becerilerini güçlendirmeyi ve yaşam kalitesini artırmayı hedefleyen bir BDT programı hazırlama projesinin ilk adımı olarak planlanmıştır. Bir ön araştırma niteliğinde olan bu tez, üç çalışmadan oluşmaktadır. Birinci çalışmada, Brown Dikkat Eksikliği Bozukluğu Ölçeği-Ergen Formu'nun (Brown DEBÖ-E) ve Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunda Algılanan Yaşam Kalitesi Ölçeği-Ergen Formu'nun (DEHBAYKÖ-E) geçerlik ve güvenirlikleri incelenmiştir. Yaşları 14-18 yaş arasında değişen DEHB tanısı almış (n=54) ergenlerle, normal (n=200) ergenlerden oluşan bir örneklem üzerinde, Brown DEBÖ-E'nin Cronbach alfa katsayısı .92, test tekrar test korelasyonu .94,, yapı geçerlik analizlerinde tek faktörlü olduğu saptanmıştır. Aynı örneklemde DEHBAYKÖ- E'nin Cronbach alfa katsayısı .89, test tekrar test korelasyonu .93, yapı geçerlik analizlerinde tek faktörlü olduğu bulunmuştur. İkinci çalışmada, alan yazındaki benzer programlar incelenerek“Yönetmen Benim-Ergen”BDT grup programı hazırlanmıştır. Üçüncü çalışmada ise hazırlanan BDT programı yaşları 15-17 arasında değişen DEHB tanısı almış 12 ergenden oluşan bir grupta uygulanarak, programın DEHB semptomları, yönetici işlevler, yaşam kalitesi ve umutsuzluk düzeyi üzerindeki etkisi incelenmiştir. Grup BDT programı sonrasında, katılımcıların Brown DEBÖ-E toplam puan ile organizasyon ve öncelik belirleme, odaklanma ve dikkati sürdürme alt ölçek puan ortalamalarının program öncesine kıyasla anlamlı bir biçimde daha düşük olduğu bulunmuştur DEHBAYKÖ-E puan ortalamaları ise bilişsel davranışçı grup terapisinden sonar anlamlı bir biçimde artmıştır. Öte yandan, Beck Umutsuzluk Ölçeği (BUÖ) ile değerlendirilen umutsuzluk düzeylerinde anlamlı bir düşüş ve hem ergenler hem de ebeveynler tarafından bildirilen DEHB semptomlarında anlamlı bir azalma saptanmıştır.
Özet (Çeviri)
This thesis study is planned as the first step of developing CBT program aimed at strengthening executive function skills and improving quality of life for adolescents with ADHD consists of three studies. In the first study, the validity and reliability of the Brown Attention Deficit Disorder Scale for Adolescents (BADDS-Adolescents) and Perceived Quality of Life Scale in Attention Deficit Hyperactivity Disorder for Adolescents (PQoLS-ADHD-Adolescents) were examined. On the sample consisted of adolescents with ADHD (n=54) and normal (n=200) aged between 14-18 years, BADDS-Adolescents' the Cronbach's alpha coefficient and test-retest correlation were found .92 and .94 respectively. It was also found that BADDS-Adolescents comprised of one factor. On the same sample, PQoLS-ADHD-Adolescents' Cronbach's alpha coefficient and test-retest correlation were found .89 and .93 respectively and it was found that PQoLS-ADHD-Adolescents comprised of one factor. In the second study, similar programs in the literature were examined and“Yönetmen Benim-Adolescent”CBT group program was prepared. In the third study, the CBT program was applied to a group of 12 adolescents with ADHD, aged 15-17 years, and the effectiveness of program on ADHD symptoms, executive functions, quality of life and hopelessness were examined. After the CBT group program, participants' mean scores of BADDSAdolescents, BADDS-Adolescents organizing and activating to work and sustaining attention and concentration subscales were found to be significantly lower. The mean scores of PQoLS-ADHD-Adolescents were significantly increased after group program. In addition, a significant decrease in hopelessness levels assessed by Beck Hopelessness Scale (BHS) and a significant decrease in ADHD symptoms reported by both adolescents and parents was found.
Benzer Tezler
- Dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu tanılı ergenlerde katı-duygusuz özellikler, empati türleri, yürütücü işlevler ve duygu düzenleme güçlükleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Investigation of the relationships between callous-unemotional traits, empathy dimencions, executive functions and emotion regulation difficulties in adolescents diagnosed with ADHD
SİNEM KISA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
PsikiyatriNecmettin Erbakan ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HURŞİT FERAHKAYA
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve özgül öğrenme güçlüğü olan bireyler ve sağlıklı kontroller arasında bilişsel performans ve okuma analizinin göz izleme ile karşılaştırılması
Cognitive performance differences between patients with attention deficit hyperactivity disorder and specific learning disorders and healthy controls and comparison of reading performances with eye tracking
MEHMET ALİ DONBALOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriAtatürk ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ESEN YILDIRIM DEMİRDÖĞEN
- Tip 1 diabetes mellitus tanısı almış çocuk ve ergenlerde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu belirtileri, anne sütü alımı ilişkisi ve otoimmünite
Association between attention deficit and hyperactivity disorder (ADHD) symptoms, breastfeeding and autoimmunity in children and adolescents with type 1 diabetes mellitus
FERDA VOLKAN GÖNÜLLÜ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
PsikiyatriMarmara ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OSMAN SABUNCUOĞLU
- Özgül öğrenme güçlüğü eş tanılı dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan ergenlerde okul reddi ile damgalanma, sosyal dışlanma ve algılanan sosyal desteğin ilişkisi
The relationship between school refusal, stigmatization, social exclusion, and perceived social support in adolescents diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder and comorbid specific learning disorder
ALPER ÇALIŞKAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. İPEK SÜZER GAMLI
- Otizm spektrum bozukluğu tanılı ergenler ile dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı ergenlerde içselleştirilmiş damgalanmanın yaşam kalitesi ve işlevselliğe etkisi
The effect of internalized stigma on quality of life and functionality in adolescents diagnosed with autism spectrum disorder and adolescents diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder
TUĞÇE KAPUCU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriKocaeli ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖMER KARDAŞ