Geri Dön

Dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu tanılı ergenlerde katı-duygusuz özellikler, empati türleri, yürütücü işlevler ve duygu düzenleme güçlükleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi

Investigation of the relationships between callous-unemotional traits, empathy dimencions, executive functions and emotion regulation difficulties in adolescents diagnosed with ADHD

PDF İndir

  1. Tez No: 1014474
  2. Yazar: SİNEM KISA
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HURŞİT FERAHKAYA
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Psikiyatri, Psychiatry
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Bu çalışma, tedavi almamış DEHB tanılı 12-16 yaş arası ergenlerde katı-duygusuz (CU) özellikleri ile bilişsel, duygusal ve somatik empati boyutları arasındaki ilişkileri; duygu düzenleme güçlüğü ve yürütücü işlev güçlüklerinin bu ilişkideki rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Çalışmaya Necmettin Erbakan Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniği'ne başvuran, DSM-5 ölçütlerine göre DEHB tanısı almış, psikiyatrik komorbiditesi ve aktif ilaç kullanımı bulunmayan 115 erkek, 63 kız olmak üzere toplam 178 ergen dahil edilmiştir. Katılımcılara Pozitif ve Negatif Yönelimli Bilişsel, Duyuşsal ve Somatik Empati Ölçeği (BDSEÖ), Katı-Duygusuz Özellikleri Tarama Ölçeği (KDÖT) ve Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği (DDGÖ) uygulanmıştır. Ebeveynler Conners Ebeveyn Derecelendirme Ölçeği ile Yönetici İşlevlere Yönelik Davranış Değerlendirme Envanteri'ni (YİYDDE) doldurmuştur. Nesnel bilişsel performans Wechsler Çocuklar İçin Zekâ Ölçeği-IV (WÇZÖ-IV) ile değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizlerde Pearson korelasyon analizi, hiyerarşik regresyon analizi, bootstrap aracılık analizi ve moderasyon analizi kullanılmış; çoklu karşılaştırmalar için Benjamini–Hochberg yanlış keşif oranı düzeltmesi uygulanmıştır. Bulgular: KDÖT toplam puanı bilişsel (r=-0,328), duygusal (r=-0,475), somatik (r=-0,320) ve toplam empati (r=-0,477) ile anlamlı negatif ilişki sergilemiştir (tümü p<0,001). Hiyerarşik regresyon analizlerinde yaş, cinsiyet, genel bilişsel düzey ve DEHB belirti şiddeti kontrol edildikten sonra KDÖT toplam puanı tüm empati boyutlarının en güçlü ve bağımsız yordayıcısı olarak belirlenmiştir. DDGÖ toplam puanı tüm empati boyutlarıyla pozitif ilişkili bulunmuştur (bilişsel empati, somatik empati, toplam empati p<0,001; duygusal empati p=0,005). YİYDDE bileşik puanları empati boyutlarının hiçbiriyle anlamlı ilişki sergilememiştir. Bootstrap aracılık analizlerinde DDGÖ ve YİYDDE'nin KDÖT-empati ilişkisine aracılık etmediği saptanmıştır. WÇZÖ-IV sözel kavrama indeksi (r=0,263; p<0,001) ve çalışma belleği (r=0,156; p= 0,040) bilişsel empatiyle anlamlı pozitif ilişki göstermiştir. Kız olgular tüm empati boyutlarında ve DDGÖ toplam puanında erkeklere kıyasla anlamlı düzeyde yüksek puan almış; bu farklılıklar FDR düzeltmesi sonrasında da anlamlılığını korumuştur. Erkeklerde YİYDDE ketleme, planlama/örgütleme ve izleme puanları ile Conners dikkatsizlik ve hiperaktivite puanları anlamlı biçimde yüksek seyretmiştir. Sonuç: CU özellikleri, DEHB tanılı ergenlerde empati güçlüğünün DEHB belirti şiddetinden ve duygu düzenleme güçlüğünden bağımsız en güçlü belirleyicisi olarak öne çıkmaktadır. Bu bulgular, DEHB'de empatik işlemenin CU özellikleri ve duygu düzenleme/yürütücü işlev güçlükleriyle ilişkili ancak birbirinden kısmen ayrışan psikososyal-bilişsel mekanizmalar üzerinden ele alınabileceğini düşündürmektedir.

Özet (Çeviri)

Objective: This study examines the relationship between callous-unemotional (CU) traits and the dimensions of cognitive, emotional, and somatic empathy in adolescents between the ages of 12 and 16 diagnosed with ADHD who have not received treatment; it also examines the role of emotion regulation difficulties and executive function difficulties in this relationship. Methods: The study included a total of 178 adolescents, comprising 115 males and 63 females, who presented to the Child and Adolescent Mental Health Clinic at Necmettin Erbakan University Faculty of Medicine Hospital, had been diagnosed with ADHD according to DSM-5 criteria, and had no psychiatric comorbidities or current medication use. Participants were administered The Positive and Negative Oriented Cognitive, Emotional, and Somatic Empathy Scale (CASES), The Inventory of Callous-Unemotional Traits (ICU), and The Difficulties in Emotion Regulation Scale (DERS). Parents completed the Conners Parent Rating Scale and The Behavior Rating Inventory of Executive Function (BRIEF). Objective cognitive performance was evaluated using the Wechsler Intelligence Scale for Children-IV (WISC-IV). Statistical analyses included Pearson correlation analysis, hierarchical regression analysis, bootstrap mediation analysis, and moderation analysis; the Benjamini–Hochberg false discovery rate correction was applied for multiple comparisons. Results: The total KDÖT score showed a significant negative correlation with cognitive empathy (r=−0.328), emotional empathy (r=−0.475), somatic empathy (r=−0.320), and total empathy (r=−0.477) (all p<0.001). In hierarchical regression analyses, after controlling for age, gender, general cognitive level, and ADHD symptom severity, the total ICU score was identified as the strongest and most independent predictor of all empathy dimensions. The total DERS score was found to be positively associated with all empathy dimensions (cognitive empathy, somatic empathy, total empathy, p<0.001; emotional empathy, p=0.005). The composite scores of the BRIEF did not show a significant relationship with any of the empathy dimensions. Bootstrap mediation analyses revealed that neither the DERS or the BRIEF mediated the relationship between the ICU and empathy. The WISC-IV verbal comprehension index (r=0.263; p<0.001) and working memory (r=0.156; p=0.040) showed a significant positive relationship with cognitive empathy. Female participants scored significantly higher than males on all empathy dimensions and on the total DERS score; these differences remained significant after FDR correction. Among males, BRIEF scores for inhibition, planning/organization, and monitoring, as well as Conners inattention and hyperactivity scores, were significantly higher. Conclusion: CU characteristics are the strongest predictors of empathy difficulties in adolescents diagnosed with ADHD, independent of ADHD symptom severity and emotion regulation difficulties. These findings suggest that empathetic processing in ADHD may be mediated by psychosocial-cognitive mechanisms related to CU traits and difficulties in emotion regulation/executive function, yet partially distinct from one another.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    695877

    Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğuna eşlik eden yavaş bilişsel tempo kliniği olan çocuklarda duygu düzenleme güçlüklerinin araştırılması

    Examining children with sluggish cognitive tempoaccompanying attention deficit hyperactivity disorderin terms of emotion regulation difficulties

    MERİÇ MERİÇLİ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    PsikiyatriTekirdağ Namık Kemal Üniversitesi

    Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SALİHA BAYKAL

  2. Tez No

    648881

    Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanısı olan hastalarda davranım bozukluğu belirtilerinin öngörücüleri

    Predictors of behavioral disorder symptoms in patients with attention deficit hyperactivity disorder

    HAVVANA HOROZCU SALTIK

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    PsikiyatriHacettepe Üniversitesi

    Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. DİLŞAD FOTO ÖZDEMİR

  3. Tez No

    1010622

    Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda davranım bozukluğu gelişme riskini yordayan faktörlerin makine öğrenmesi yöntemiyle değerlendirilmesi

    Machine learning assessment of risk factors for conduct disorders in childrens with attention deficit hyperactivity disorder

    BÜŞRA ÇAĞIR

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    PsikiyatriErciyes Üniversitesi

    Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SEVGİ ÖZMEN

  4. Tez No

    452944

    Ruhsal bozukluğu olan ve olmayan ergenlerde internet bağımlılığı yaygınlığı

    The prevalence of internet addiction among adolescents with or without psychiatric disorders

    AHMET YAR

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2012

    PsikiyatriKocaeli Üniversitesi

    Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ÖZLEM YILDIZ

  5. Tez No

    861698

    Klinik örneklemde internet oyun oynama bozukluğu prevalansının belirlenmesi, eşlik eden psikopatoloji ve ebeveyn tutumlarına yönelik müdahaleler sonrası bozukluk şiddeti değişiminin değerlendirilmesi

    Determining the prevalence of internet gaming disorder in a clinical sample, evaluating the change in disorder severity after interventions on comorbid psychopathology and parental attitudes

    ŞAZİYE MERT

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    PsikiyatriAnkara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi

    Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SELMA TURAL HESAPÇIOĞLU

Geri Dön