Gençlerde ve yaşlılarda, ölümlülüğün ve belirsizliğin dikkat çekici olmasının kültürel dünya görüşünü savunucu tepkiler üzerindeki etkileri
The effects of mortality and uncertainty salience on the worldview defense behaviors in college students and elderly people
- Tez No: 228975
- Danışmanlar: PROF. DR. DENİZ ŞAHİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2007
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dehşet Yönetimi Kuramı (DYK: Solomon, Greenberg ve Pyszczynski, 1991)insanoğlunun kendi ölümlülüğünün farkında olduğunu ve bu farkındalığın dehşethissine yol açtığını ileri sürer. Bu dehşet hissi insanoğlunun tüm davranışlarınıntemelinde yer alan güdüleyici etkendir. Bizler ölümlü olduğumuzu bilmenin bizdeyarattığı dehşet duygusunu, kendimizi ve içinde yaşadığımız evreni anlamlandırarakyönetebiliriz. Başka bir deyişle, bizler kültürel dünya görüşü oluşturarak ve buanlamlar sisteminin değerli bir üyesi olduğumuza inanarak ölümün kesin hiçliğindenkendimizi kurtarabiliriz. Bunu başarabiliriz, çünkü bizler anlamlı ve önemli birsistemin değerli parçalarıyız, yani bizler çürüyen, bozulan fiziksel bedenlerimizdenibaret değiliz. Böylece içinde bulunduğumuz varoluşsal trajedi karşısında psikolojiksoğukkanlılığımızı koruyabiliriz. Nitekim pek çok araştırma insanların kendilerinideğerli buldukları, yüksek benlik değerine sahip oldukları ve dünyanın anlamlı biryer olduğunu düşündükleri oranda daha az kaygı hissettiklerini, daha az depresyonbelirtisi gösterdiklerini ve genel olarak yaşamlarından daha fazla memnunolduklarını göstermektedir. Bu durumda DYK psikolojik soğukkanlılığımızıkorumak için ölümle ilişkili düşünceleri hatırladığımızda kültürel dünya görüşümüzedaha çok bağlandığımızı, benlik değerimizi yükselttiğimizi kısacası dünya görüşünüsavunucu tepkiler göstermeye başladığımızı öne sürmektedir. Yani dünya görüşünüsavunucu tepkilerin ortaya çıkması için ölümle ilişkili düşünceleri hatırlamamızyeterli ve gerekli bir koşuldur.DYK'nın bu iddiasına karşın son yıllarda yürütülen bazı araştırma bulguları dünyagörüşünü savunucu tepkilerin ortaya çıkması için ölüm düşüncelerininhatırlanmasının yeterli olduğunu, ancak gerekli olmadığını göstermektedir. Bubulgulara dayanarak oluşturulan Belirsizlik Yönetimi Kuramı (BYK; Van den Bos veLind, 2002) psikolojik belirsizlik hissinin kültürel dünya görüşünü savunucu tepkileriiiüzerinde etkili olduğunu hatta ölümle ilişkili düşüncelerin hatırlanmasına kıyasladaha büyük bir etkiye sahip olduğunu öne sürmektedir. Ancak bu iddialarındayandığı tüm araştırma bulguları üniversite öğrencilerinden oluşan örneklemdenelde edilmiştir. Bu tez kapsamında yürütülen araştırmanın amacı, genç ve yaşlıolmak üzere iki gruptan oluşan örneklemde ölümlülüğün ve belirsizliğin dikkatçekici olmasının etkilerini sınamaktır. Bulgular beklendiği gibi genç grup içinölümlülüğün ve belirsizliğin dünya görüşünü savunucu tepkiler üzerinde etkiliolduklarını ve belirsizliğin dikkat çekici olmasının sahip olduğu etki büyüklüğünündaha büyük olduğunu göstermektedir. Bunun yanında yaşlı grup için ne ölümlülüğünne de belirsizliğin dikkat çekici olmasının kültürel dünya görüşünü savunucu tepkilerüzerinde etkili olmadığı görülmüştür. Araştırmanın sonuçları DYK ve BYKçerçevesinde tartışılmıştır. Son olarak, araştırmanın sınırlılıklarına değinilmiş vegelecek çalışmalar için önerilerde bulunulmuştur.Anahtar KelimelerDehşet Yönetimi Kuramı, Belirsizlik Yönetimi Kuramı, Ölümlülüğün Dikkat ÇekiciOlması, Belirsizliğin Dikkat Çekici Olması, Kültürel Dünya Görüşü, VaroluşsalTrajedi, Yaşlılar.
Özet (Çeviri)
Terror management theory (TMT; Solomon, Greenberg ve Pyszczynski, 1991)asserts that humans are aware of their own mortality and this awareness of deathcreates the potential for paralyzing terror. This potential for terror is a fundamentalmotivation that underlies human thoughts and behaviors. We manage this feeling ofterror by giving the world and ourselves meaning and values. Specifically, byinvesting in a cultural worldview and believing that we have important andmeaningful identities, we can convince ourselves that we are not vulnerable toabsolute annihilation. Hence, by considering ourselves as a valuable member of ameaningful universe, we believe that we are not subject to natural physical decay.Thus, as response to the existantial dilemma into which our species were born, wemaintain psychological composure. Research relevant to these issues indicates thatpeople who feel they are valuable, who have higher self-esteem, and who see worldas meaningful are less anxious, less depressed and generally more satisfied. As aconsequence, TMT posits that concerns about death motivate immersion in, andloyality to the larger culture as well as a need for self-esteem. Thus, according toTMT, thoughts of one?s death are the specific factor responsible for production ofworldview defense behaviors.In spite of this idea of TMT, recently several studies have shown that thought ofone?s death, is not the only cause of worldview defenses. Thus, based on these resultsuncertainty management theory (UMT; Van den Bos ve Lind, 2002) claims thatuncertainty is one of key determinants of people?s reactions toward transgressionsand the upholding of cultural norms and values. From this perspective, theworldview defense behaviors are better accounted for by psychological uncertaintyrather than death. But the research testing the proposals of UMT have beenconducted only on college student samples. The purpose of the present study is toexamine the effects of mortality and uncertainty salience on a sample consisting ofcollege students and elderly people. The results revealed that as expected for collegestudents, both mortality and uncertainty salience influenced worldview defensebehaviors; but uncertainty salience had a bigger impact on their reactions thanmortality salience. In addition, for group of elderly people neither mortality noruncertainty had not an impact on the worldview defense behaviors. The results of thestudy were discussed from perspective of TMT and UMT. Finally, restrictions of thestudy were addressed and suggestions for future research were offered.KeywordsTerror Management Theory, Uncertainty Management Theory, Mortality Salience,Uncertainty Salience, Cultural Worldview, Existential Tragedy, Elderly People.
Benzer Tezler
- Yaşlılarda ve gençlerde yaygın anksiyete bozukluğu'nun klinik özelliklerinin karşılaştırılması
Comparing clinical features of generalized anxiety disorder between elderly and younger adults
UMUT ALTUNÖZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2013
PsikiyatriAnkara ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERGUVAN TUĞBA ÖZEL KIZIL
- Yaşlılarda ağrı değerlendirme formlarının tekrarlanabilirliği ve güvenilirliği
Başlık çevirisi yok
ALPER DÖVENTAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2005
Geriatriİstanbul Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF.DR. DENİZ SUNA ERDİNÇLER
- Sağlıklı genç ve yaşlıların el ve el bileğindeki duyusal parametrelerin karşılaştırılması
Comparison of hand and wrist sensory parameters in healthy young and elderly people
HASAN ATACAN TONAK
Doktora
Türkçe
2017
Fizyoterapi ve Rehabilitasyonİstanbul Medipol ÜniversitesiFizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZELİHA CANDAN ALGUN
- Erken ve geç başlangıçlı mani vakalarının retrospektif karşılaştırılması
Retrospective comparison of mania cases of early- and late onset
DERYA YALÇIN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2001
Psikiyatriİstanbul ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ENGİN EKER
- Yumurta tavuklarında kan kalsiyum fosfor ve östradiol düzeyleri ile yumurta kabuk kalitesi arasındaki ilişkiler
Başlık çevirisi yok
SERTAÇ ÖZDEMİR