Yapay zekâ destekli ders izlencesi tasarımı ve yenilikçi yaklaşımlar kapsamında geliştirilen çeviri etkinliklerinin çeviri eğitimi uygulamalarındaki yeri
Artificial intelligence assisted syllabus design and the role of translation activities developed within the scope of innovative approaches in translator training practices
- Tez No: 1021632
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DOLUNAY KUMLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Mütercim-Tercümanlık, Education and Training, Translation and Interpretation
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Trakya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çeviribilim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Üretken yapay zekanın ortaya çıkmasıyla birlikte, çevirmenler artık metin üretmekten çok makine çevirilerini gözden geçirmekle daha fazla mesai harcamaktadır. Bu tez, ÜYZ destekli, görev temelli bir turizm çevirisi izlencesinin sınıf içi uygulamaları üzerinden, yaşanan teknolojik dönüşümün çeviri eğitimi üzerindeki etkilerini incelemektedir. Bu amaçla, Trakya Üniversitesi İngilizce Mütercim ve Tercümanlık ikinci sınıf öğrencilerine sekiz derslik, ÜYZ destekli ve görev temelli bir turizm çevirisi modülü uygulanmıştır. Yapılandırılmış anketlerle toplanan nicel veriler, açık uçlu yanıtlar ve gözlem notlarıyla birlikte iç içe geçmiş karma desen üzerinden incelenmiştir. Kuramsal yapıyı sosyal yapılandırmacı pedagoji, PACTE çeviri edinci modeli, görev temelli öğrenme ve Teknoloji Kabul Modeli (TKM) oluşturmuştur. Modül boyunca en belirgin değişim öğrencilerin duruşunda görülmüştür. En dikkat çekici değişim, öğrencilerin ÜYZ'ye yaklaşımlarında gözlemlendi. Başlangıçta ÜYZ'nin çıktılarını hatasız çıktılar olarak değerlendiren öğrenciler, temkinli keşif ve kademeli benimseme aşamalarından geçtikten sonra, sonunda metinleri sorguladıkları ve kendi istemlerine göre yönlendirdikleri eleştirel bir farkındalık düzeyine ulaştılar. PACTE alt edinçleri de bu süreç boyunca eşzamanlı olarak gelişti. Ayrıca, teknolojinin kabul edilmesinin sosyal bağlamdan bağımsız olmadığı da gözlemlendi. Önyargı ve kapsayıcı dil üzerine yapılan ders sırasında ÜYZ'nin algılanan kullanım kolaylığı önemli ölçüde azaldı. Tezin kuramsal katkıları, üç modelin tek görgül tasarımda işletilmesi, insan-makine etkileşimi edincinin sınıf içindeki gelişimine ilişkin gözleme dayalı veriler ve TKM'ye eleştirel kabul boyutunun eklenmesi önerisidir. Sonuçlar, araç kullanımını öğretmekle yetinen bir eğitimin öğrencileri piyasa koşullarına bağlı operatörlere dönüştürme riskine işaret etmektedir. Araçların sınırlılıklarını ve toplumsal etkilerini tartışmaya açan izlence tasarımını mesleğin sürdürülebilirliği açısından bir gereklilik olarak öne çıkarmaktadır.
Özet (Çeviri)
With the emergence of generative AI, translators now spend more time reviewing machine translations than producing text. This thesis examines the implications of this transformation for translation education through the classroom applications of a generative AI-supported, task-based tourism translation syllabus. To this end, an eight-lesson module was implemented for second-year English-Turkish Translation and Interpreting students at Trakya University. Quantitative data from structured questionnaires were analyzed alongside open-ended responses and observation notes in an embedded mixed-methods design. The theoretical framework was built on social constructivist pedagogy, the PACTE translation competence model, task-based learning, and the Technology Acceptance Model (TAM). The main change was in how students approached the AI. At first, they accepted its output as a finished product. Students passed through three stages of cautious exploration, gradual adoption and critical awareness. In the final lessons they questioned the texts and steered the AI with their own prompts. Their PACTE sub-competencies developed at the same time. Technology acceptance also proved inseparable from its social context. The AI's perceived ease of use dropped noticeably during the lesson on bias and inclusive language. The thesis's theoretical contributions include operationalizing three models within a single empirical design and presenting data on how humanmachine interaction competence develops in the classroom. It also proposes adding a critical acceptance dimension to TAM. The results warn that education limited to teaching tool usage risks turning students into market-dependent operators. A syllabus that questions the limitations and societal impacts of AI emerges as a necessity for the profession's future.
Benzer Tezler
- Nesnelerin interneti (IoT) destekli nano-STEM-GLASS etkinliklerinin tasarlanması ve uygulama sürecinin incelenmesi
Planning internet of things (IoT) aided nano-STEM-GLASS activities and studying the implementation process
İSMAİL ATEŞ
Doktora
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSA ÜCE
- Buğdayda farklı melezleme teknikleri kullanarak tohum tutma oranının saptanılması
Başlık çevirisi yok
İSMAİL TÜZÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
ZiraatUludağ ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİS RUHİ EKİNGEN
- Sivas yöresinde akraba evliliği yapan ve yapmayan çiftlerde dermatoglifik benzerlikler
Similarities of dermataoglyphies among individval of married relatives and married couples not related to each other in Sivas region
Y. SELMA SÜNGÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
1984
Tıbbi BiyolojiCumhuriyet ÜniversitesiTıbbi Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. İLHAN SEZGİN
- Akaryakıtla çalışan endüstriyel tav fırınlarında yanma, sıcaklık ve basıncın optimum kontrolu
Optimum control of combustion temperature and pressure in industrial tempering furnaces working with fuel-oil
MEHMET EROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Makine MühendisliğiGazi ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YÜCEL ERCAN
- Manisa yöresinde domateste anlaşmalı tarım ve karşılaşılan sorunlar
Başlık çevirisi yok
OSMAN MURAT KOÇTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Gıda MühendisliğiEge ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METİN TALİM