Enflasyon muhasebesinin finansal tablolara etkisinin incelenmesi ve örnek bir uygulama
Examining the effect of inflation accounting on financial statements and a sample application
- Tez No: 1021037
- Danışmanlar: PROF. ÇAĞRI KÖROĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Enflasyon, Inflation
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme, Muhasebe ve Finansman Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Paranın satın alma gücünde meydana gelen sürekli erozyonun bir yansıması olan enflasyon, işletmelerin finansal tablolarının gerçek ekonomik durumu yansıtma kapasitesini önemli ölçüde zayıflatmaktadır. Tarihi maliyet esasına göre hazırlanan finansal tablolar, yüksek enflasyon dönemlerinde varlık değerlerini olduğundan düşük göstermekte, fiktif kâr oluşumuna zemin hazırlamakta ve finansal bilgi kullanıcılarının yanıltıcı kararlar almasına neden olabilmektedir. Bu tezde söz konusu sorun hem teorik hem de uygulamalı bir çerçevede ele alınmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde enflasyon kavramı, türleri ve ölçüm yöntemleri incelenmiş ve enflasyonun genel ekonomi ve işletmeler üzerindeki etkileri açıklanmıştır. Bunun yanı sıra enflasyon muhasebesinin tanımı, amacı, önemi, gerekliliği ve uygulamada kullanılan yöntemler ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. İkinci bölümde enflasyonun bilanço ve gelir tablosu kalemleri üzerindeki bozucu etkileri ortaya konulmuş ve Türkiye'de enflasyon muhasebesine ilişkin yasal düzenlemeler, 5024 sayılı Kanun'dan 7571 sayılı Kanun'a uzanan tarihsel süreç içinde değerlendirilmiştir. Ayrıca bu bölümde 2006-2026 yılları arasında yayımlanmış lisansüstü tezler tematik bir perspektifle taranmıştır. Üçüncü bölümde ise bilişim sektöründe faaliyet gösteren XYZ Bilişim San. Tic. Ltd. Şti.'nin 31.12.2024 tarihli finansal tablolarına enflasyon düzeltmesi uygulanmıştır. Çalışmada genel fiyat düzeyi yöntemi benimsenmiş ve Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) değerleri esas alınmıştır. Bilanço kalemleri 328 Sıra No'lu Vergi Usul Kanunu (VUK) Genel Tebliği çerçevesinde parasal ve parasal olmayan kalemler olarak sınıflandırılmış ve parasal olmayan kalemlere edinim tarihlerine uygun düzeltme katsayıları uygulanmıştır. Gelir tablosu kalemlerinin düzeltilmesinde ise ortalama düzeltme katsayısı kullanılmıştır. Uygulama sonucunda işletmenin aktif toplamının 9.707.852,09 Türk Lirası (TL)'den 11.044.525,55 TL'ye yükseldiği tespit edilmiştir. Bu artışın büyük bölümünün, uzun süredir tarihi maliyetiyle taşınan maddi ve maddi olmayan duran varlıklardan kaynaklandığı görülmüştür. Öz kaynaklar toplamı %15,1 oranında artmış, net kâr marjı %31,5'ten %53,5'e yükselmiş ve 1.336.673,46 TL tutarında net parasal pozisyon kârı hesaplanmıştır. Düzeltme sonrasında hazırlanan finansal oranlar, tarihi maliyet esaslı tabloların şirketin gerçek mali durumunu ve kârlılık düzeyini önemli ölçüde olduğundan düşük yansıttığını ortaya koymuştur. Elde edilen bulgular, enflasyon muhasebesinin yalnızca yasal bir yükümlülük olmadığını, aynı zamanda finansal şeffaflığı ve vergi adaletini destekleyen zorunlu bir muhasebe politikası aracı olduğunu da teyit etmiştir.
Özet (Çeviri)
Inflation, as a persistent reflection of the erosion in the purchasing power of money, significantly undermines the ability of financial statements to reflect the true economic position of businesses. Financial statements prepared on a historical cost basis tend to understate asset values during periods of high inflation, create conditions for fictitious profit formation, and may lead financial statement users to make misleading decisions. This thesis has addressed the aforementioned problem within both a theoretical and applied framework. In the first chapter of the study, the concept of inflation, its types, and measurement methods were examined, and the effects of inflation on the general economy and businesses were explained. In addition, the definition, purpose, importance, necessity, and methods employed in inflation accounting were discussed in detail. In the second chapter, the distorting effects of inflation on balance sheet and income statement items were identified, and the legal regulations concerning inflation accounting in Turkey were evaluated within the historical process extending from Law No. 5024 to Law No. 7571. Furthermore, postgraduate theses published between 2006 and 2026 were reviewed from a thematic perspective. In the third chapter, inflation adjustment was applied to the financial statements of XYZ Bilişim San. Tic. Ltd. Şti., a company operating in the information technology sector, as of 31.12.2024. The general price level method was adopted in the study, and the Domestic Producer Price Index (D-PPI) values announced by the Turkish Statistical Institute (TÜİK) were used as the basis for adjustment. Balance sheet items were classified as monetary and non-monetary items in accordance with General Communiqué No. 328 of the Tax Procedure Law, and appropriate adjustment coefficients based on acquisition dates were applied to non-monetary items. For the adjustment of income statement items, the average adjustment coefficient was employed. As a result of the application, it was determined that the total assets of the company increased from TRY 9,707,852.09 to TRY 11,044,525.55. It was observed that the majority of this increase originated from tangible and intangible fixed assets that had long been carried at historical cost. Total equity increased by 15.1%, the net profit margin rose from 31.5% to 53.5%, and a net monetary position gain of TRY 1,336,673.46 was calculated. The financial ratios derived from the adjusted statements revealed that historical cost-based statements significantly understated the company's true financial position and profitability level. The findings also confirmed that inflation accounting is not merely a legal obligation, but an indispensable accounting policy instrument that supports financial transparency and tax equity.
Benzer Tezler
- Enflasyon muhasebesinin TMS/TFRS, BOBİ FRS, MSUGT/VUK açısından karşılaştırmalı incelenmesi ve örnek uygulama
Examination of inflation accounting in terms of TAS/TFRS, FRS for LMSE, MSUGT/VUK and example application
BURAK BAŞER
- Türkiye'de enflasyon, makro ve mikro açıdan incelenmesi
Inflation in Turkey, micro and macro aspects
HALE ÖZSÖZ ERŞENER
- Trafik tıkanıklığının ekonomik analizi ve tıkanık kent içi yolların fiyatlandırılması
Başlık çevirisi yok
HASAN ERTÜRK
- Devlet Malzeme Ofisi satış maliyeti ve satış hasılatı trend analizi
Başlık çevirisi yok
MUSTAFA BEREKET
